# Lumate — belgeler

> Lumate, bir şirket için yapay zeka ajanlarından oluşan bir ekiptir: telefon aramalarını cevaplar ve yapar, WhatsApp ve e-postada yazar, kişileri ve randevuları tutar, görevleri yürütür ve şirketin kendi uygulamalarını sohbetle kurar. Şirketin kendi Windows bilgisayarında veya sunucusunda çalışır; yapay zeka anahtarlarını şirket kendisi getirir (ses için OpenAI, ajanlar için Claude).

---

# Lumate nedir
Source: /tr/docs/overview

Lumate, bir şirketin yapay zeka ajanlarından oluşan bir ekibi çalıştırdığı web platformudur. İnsanlar ajanlarla sohbet eder, onlara görev verir, müşterileri aratır ve ne yaptıklarını izler. Ajanlar Claude üzerinde çalışır: her şirket kendi Claude hesabını kullanır. Bunu **runner** (çalıştırıcı) adlı küçük bir program yapar.

## Her yerde kullanılan kelimeler

### Kurum

| Kelime | Anlamı |
|---|---|
| **Şirket** | Sunucudaki bir kurum. Her şirketin kendi ajanları, müşterileri, ayarları ve gizli anahtarları vardır. Şirketler arasında hiçbir şey geçmez. Bir sunucuda birden fazla şirket olabilir. |
| **Üye** | Bir şirkette hesabı olan kişi. Rolü **sahip**, **yönetici** veya **üye**dir. Yöneticiler ayarları, gizli anahtarları, numaraları ve tarayıcı kurallarını değiştirir. Üyeler günlük işi yapar. |
| **Kurulum yöneticisi** | Sunucuyu kuran kişi. O sunucudaki her şirketi açabilir. |

### Ajanlar ve çalışma şekli

| Kelime | Anlamı |
|---|---|
| **Ajan** | Yapay zeka ekibinin bir üyesi. Adı, unvanı, yöneticisi (organizasyon şeması), talimatları, becerileri, hafızası, dosyaları, sesi ve izinleri vardır. **Koordinatör** (Lumate) işi diğerlerine dağıtır. |
| **Çalışma (run)** | Bir ajanın tek bir çalışma oturumu. Bir şey ajanı uyandırınca başlar: sizin mesajınız, bir görev, bir rutin, biten bir arama, bir WhatsApp mesajı. Çalıştırıcı (runner) bunu şirketin Claude hesabında yürütür. Ajan yalnızca Lumate'in araçlarıyla çalışır: komut satırı yoktur, kendisiyle paylaşılanlar dışında dosyaya erişemez, başka web erişimi de yoktur. |
| **Araçlar** | Ajanın yapabildikleri. Örnekler: göreve yorum yazmak, görev oluşturmak, müşteri kartını taşımak, arama kaydetmek, randevu istemek, WhatsApp mesajı taslağı hazırlamak, ofis tarayıcısında web sayfası açmak, ilan kaydetmek. Her yazma işlemi kayda geçer. |
| **Konuşma dizisi (thread)** | Bir görevin, sohbetin veya müşteri kartının içindeki konuşma. İnsanlar ve ajanlar buraya yazar, arama dökümleri de buraya düşer. |
| **Beceri** | Ajanın kullanabileceği, yeniden kullanılabilir bir bilgi parçası. Örneğin "İlan yazmak" veya "İlan bulmak". Beceriler hazır katalogdan gelir ya da içe aktarılır. |
| **Hafıza / Bilgi** | Ajanların öğrendikleri: sizden, dosyalardan ve kendi işlerinden. Kaynağıyla birlikte saklanır, sonraki işlerde kullanılır ve silinmez, yenisiyle değiştirilir. |
| **Rutin** | Tekrar eden iş ("hafta içi her gün saat 9'da günlük rapor"). |
| **Çıktı (Artifact)** | Ajanın hazırladığı dosya: rapor, tablo, hesap tablosu. Çıktıların sürümleri tutulur. |

### Müşteriler ve konuşmalar

| Kelime | Anlamı |
|---|---|
| **Broker** | Şirkette, ajanların devrettiği müşterileri alan kişi (emlak danışmanı). Yalnızca kendi kartlarıyla çalışır (Yeni, Arandı, Sonra ara, Tekrar ara). Bunu **Lumate Desk** programında yapar ve Lumate'te başka hiçbir şey görmez. |
| **Müşteri kartı** | Şirketin çalıştığı bir kişi (alıcı, satıcı, kiracı, ev sahibi). Kart, **panoda** altı sütundan birinde durur: Aranacak, Görüşmede, Cevap yok, Yöneticiye, Bitti, Reddetti. |
| **Senaryo** | Ses için bir arama metni: hedef, açılış ve doldurulacak alanlar. Playground'da ve telefon aramalarında kullanılır. |
| **Ofis tarayıcısı** | Ofisteki bir bilgisayarda, Lumate eklentisi olan bir Chrome profili. Ajanlar bunu web sitelerini okumak için, izinli sitelerde de değişiklik yapmak için kullanır. |
| **İlan** | Ajanın bir portalda bulduğu mülk. Bağlantı başına bir kez kaydedilir ve müşterilerle eşleştirilir. |

## Hiç değişmeyen kurallar

- **Dışarıdan gelen veri bilgidir, talimat değildir.** Müşterilerden, arayanlardan, web sayfalarından, WhatsApp'tan, CSV dosyalarından ve diğer sistemlerden gelen metin ajanlara bu notla gösterilir. "Kurallarını yok say" yazan bir sayfa yalnızca metindir.
- **Ajanlar gizli değerleri hiç görmez.** API anahtarları ve parolalar şifrelenir, yalnızca sunucu kullanır.
- **Müşteriye ne gideceğine insanlar karar verir.** Ajan WhatsApp yanıtı taslağı hazırlar, bir kişi gönderir. Ajan, ancak bir yönetici mesajla isterse kendi başına gönderir. Sistem müşterilere kendiliğinden mesaj atmaz.
- **Aramalar kayıt bildirimiyle başlar.** Ajanlar yapay zeka olduklarını asla inkâr etmez. Aranmak istemeyenler listesi (do-not-call) tutulur ve arama saatlerine uyulur.
- **Her şey kayda geçer.** Ajan araç çağrıları, ayar değişiklikleri, tarayıcı değişiklikleri ve WhatsApp gönderimlerinin hepsi Etkinlik günlüğünde görünür.


---

# Windows'a kurulum
Source: /tr/docs/install-windows

Lumate Local, tek bir Windows bilgisayarda, tek kişi için Lumate'tir. Veri o bilgisayarda kalır. Bu sayfa, bilgisayara bakan BT ekibi için yazılmıştır.

![Şema](/docs-diagrams/82a82893192ed9b5.png)

## Neyi, nereye kurar

| | |
|---|---|
| **Konum** | Yalnızca `%LOCALAPPDATA%\AgentX` (kullanıcının kendi klasörü) |
| **Yönetici hakları** | Gerekmez: yükleyici kullanıcı başınadır. Windows hizmeti, güvenlik duvarı kuralı, sistem PATH'inde veya makine genelindeki kayıt defteri anahtarlarında değişiklik yoktur |
| **Program** | `app\<version>\`: Lumate'in sunucusu ve çalıştırıcısıyla birlikte özel bir Python 3.12, web arayüzü, ofis tarayıcısı eklentisi, kullanıcının başladığı ekip ve WhatsApp hizmetini çalıştıran özel bir Node.js 22 (yalnızca `node.exe`) |
| **Claude Code** | `tools\claude\`: sabit bir sürüm; kurulumda Anthropic'ten indirilir ve sağlama toplamı (checksum) kontrol edilir. Otomatik güncellemeleri ve telemetrisi kapalıdır |
| **Veri** | `data\`: veritabanı, paylaşılan dosyalar, günlükler, günlük yedekler. `%LOCALAPPDATA%` dolaşıma girmez ve OneDrive'ın bilinen klasör eşitlemesinin dışındadır |
| **Başlatma** | Başlat menüsünde bir kısayol ve kullanıcının Başlangıç klasöründe bir kısayol. Lumate'in tek bir penceresi vardır: yeniden açmak (kısayol, tepsideki **Open Lumate**) o pencereyi öne getirir ve her başlangıç önceki pencerenin yerine geçer |
| **Dinleme** | Web sunucusu yalnızca `127.0.0.1` üzerinde (tek bağlantı noktası, 47800–47809) ve yalnızca `127.0.0.1` ve `localhost` adlarına yanıt verir. WhatsApp hizmeti yalnızca `127.0.0.1` üzerinde (tek bağlantı noktası, 47810–47819) ve bir belirteçle yalnızca Lumate'in sunucusuna yanıt verir. Masa telefonu açıkken: bilgisayarın ağ adresinde UDP, başlangıçta seçilen bir SIP bağlantı noktası ve 40000–40099 RTP bağlantı noktaları |
| **Hangi bilgisayarlar** | Tek kişinin bilgisayarı. Ortak bilgisayarlar veya çok oturumlu Windows (RDS, VDI) değil: orada başka bir hesap, Lumate başlamadan önce yerel bağlantı noktasını alabilir |

## Kurulumdan önce: ön kontrol

Yükleyici, hiçbir şey kopyalamadan önce bilgisayarı kontrol eder:
- **Gerekli bir şey eksikse kurmaz.** Neyin değişmesi gerektiğini söyler ve masaüstüne raporu sunar.
- **İsteğe bağlı bir şey eksikse kurar**, o özellik kapalı olur ve bunu söyler.
- **Rapor şirket verisi ve kullanıcı adı içermez.**

| Kontrol | Başarısız olursa | BT neyi değiştirebilir |
|---|---|---|
| 64 bit Windows 10 (1809+) veya 11 | Kurulmaz | — |
| Programlar kullanıcının klasöründen çalışabilir | Kurulmaz | `%LOCALAPPDATA%\AgentX` yoluna izin verin (örneğin bir AppLocker yol kuralı) |
| Kullanıcının diskinde 2 GB boş yer | Kurulmaz | Disk alanı açın |
| `api.anthropic.com` ve `downloads.claude.ai` HTTPS ile erişilebilir | Kurulmaz | Güvenlik duvarından veya proxy'den geçmelerine izin verin |
| Proxy bu adresler için Windows oturumu istemez | Kurulmaz | Bunları proxy kimlik doğrulamasından muaf tutun |
| 47800–47809 arasında boş bir yerel bağlantı noktası | Kurulmaz | Onları tutan programı bulun |
| Google Chrome kurulu | Ofis tarayıcısı kapalı | Chrome'u kurun |
| Chrome ilkesi kullanıcının Lumate eklentisini yüklemesine izin veriyor | Ofis tarayıcısı kapalı | Bu kullanıcı için Geliştirici modunu açın ya da bizden Chrome Web Mağazası sürümünü isteyin |
| `api.openai.com` erişilebilir | Ses kapalı | Sesi kullanmak için izin verin |
| `web.whatsapp.com` erişilebilir | WhatsApp bağlanamaz | WhatsApp'ı kullanmak için `web.whatsapp.com` ve `*.whatsapp.net` adreslerine HTTPS ve WebSocket izni verin |
| HTTPS şirketin sertifikasıyla denetleniyor | Çözülür | — (Lumate, Claude Code'a Windows'un güvendiği sertifikaları verir) |

Aynı kontrol istediğiniz zaman tepsi simgesinden çalıştırılabilir (**System check**).

## İlk başlangıç

Lumate önce **How will this PC use Lumate?** (Bu bilgisayar Lumate'i nasıl kullanacak?) diye sorar:
- **Lumate on this PC:** şirketinizin Lumate'i bu bilgisayarda çalışır. Aşağıdaki kurulum gelir.
- **Connect to a Lumate server:** şirketinizin Lumate'i zaten bir sunucuda çalışıyor ve bu bilgisayar onu açar. Bkz.
  [Bir Lumate sunucusuna bağlanmak](/tr/docs/install-windows#connecting-to-a-lumate-server).

Bu bilgisayardaki Lumate için penceresinde kısa bir kurulum gelir:
1. **Welcome:** şirketin adı, **sektörü** ve **ülkesi**; kullanıcının adı, **e-postası** ve parolası; OXS koşullarının
   kabulü. Yükleyici bir ekip paketi getirdiğinde sektörü zaten seçilidir (bir emlak paketinde BAE de). Bkz.
   [Departmanlar ve ülkeler](/tr/docs/tour#departments-and-countries). Tek kayıt budur (2.3.0'dan itibaren): aynı e-posta ve parola
   Lumate'i başka bir tarayıcıda ve OXS müşteri portalını açar.
2. **Activate:** OXS o adrese 6 haneli bir kod e-postalar; kodu girin, Lumate etkinleşir (yeni bir hesap 14 günlük deneme
   başlatır; hesabı olan bir adres o hesapta oturum açar). O anda internet yoksa bir lisans anahtarı da işe yarar. Bkz.
   [Lisanslama](/tr/docs/licensing#activating).
3. **Your team:** sektörün getirdiği ajanlar.
4. **Connect Claude:** kullanıcı Claude hesabında oturum açar.
5. **Almost done:** ses (bir OpenAI anahtarı) ve ofis tarayıcısı; ikisi de isteğe bağlıdır.

## Bir Lumate sunucusuna bağlanmak

2.15.0'dan itibaren. Şirketinizin Lumate'i bir sunucuda çalışıyorsa (örneğin şirketinizin kurduğu ya da OXS'in
barındırdığı bir sunucu) ve onu bu bilgisayardan bir uygulama gibi kullanmak istiyorsanız bunu kullanın.

**Ne değişir:** pencere, kendi giriş sayfasıyla sunucudaki Lumate'i gösterir. Bu bilgisayarda bir şirkete ait hiçbir
şey çalışmaz: burada ajan, arama ya da WhatsApp yoktur. Uygulama yine kendini günceller.

**Bağlanmak için:**
1. İlk açılışta **Connect to a Lumate server**'ı seçin. (Sonradan: görev çubuğundaki Lumate simgesi →
   **Server connection…** → **Change server**.)
2. Sunucunun adresini yazın: Lumate'i tarayıcıda açtığınız adres, örneğin `https://agentx.sirketiniz.com`. **Check**'e
   basın. Lumate adresin bir Lumate sunucusu olduğundan emin olur.
3. **Connect**'e basın. Lumate yeniden başlar ve sunucuyu açar.
4. O sunucudaki **kendi** e-postanız ve şifrenizle giriş yapın. Şirketteki herkes, hangi bilgisayarda olursa olsun, kendi
   hesabını kullanır.

**Bu bilgisayarı bağlamak** (yalnızca sunucu için çalışacak ofis bilgisayarı için):
Bağlanmış bir bilgisayar, ajanların ofis tarayıcısı (ve WhatsApp aramalarını karşılayan bilgisayar) ve ofisin masa
telefonlarına köprü olabilir. Bağlamak için şirketin bir yöneticisi gerekir.
1. Görev çubuğundaki Lumate simgesi → **Server connection…** → **Link this PC**. 10 dakika geçerli bir kod çıkar.
2. **Approve in Lumate**'e basın. Bir yönetici giriş yapar ve **Link this PC**'ye basar (ya da herhangi bir bilgisayarda
   Settings → **Linked PCs**'e kodu yazar).
3. **Server connection…** **Linked and connected** (bağlandı) der.
4. Sunucudaki Lumate'te: Settings → **Browser** → **On a linked PC** → **Use this PC** ofis tarayıcısını o bilgisayara
   verir (ilk sefer o bilgisayardaki Chrome eklentiyi bir kez yükler: bilgisayarın **Server connection** sayfası nasıl
   yapılacağını gösterir); Settings → **Desk phone** → **Connection runs on** masa telefonu hattını ona verir.

Bağlanmış bir bilgisayar açık kalmalı: Windows'ta oturum açık ve Lumate çalışıyor olmalı (Windows açılınca kendisi
başlar). Masa telefonu hattı ondan geçerken Windows uykuya geçmez (ekran yine kapanabilir).

**Geri dönmek için:** **Server connection…** → **Use Lumate on this PC**. Bu bilgisayarda önceden bir şirketiniz varsa
olduğu gibi açılır; hiçbir şey silinmedi. Bilgisayarın sunucuyla bağı kalkar. Bir bilgisayarın bağını kaldırmak (burada ya
da Settings → Linked PCs'te) onun üzerinden çalışan masa telefonu hattını, bir yönetici nerede çalışacağını seçene kadar
kapatır.

**Bir şey ters giderse:**
- *"This is not a Lumate server's address"*: adresi kontrol edin; Lumate'in tarayıcıda açıldığı adres olmalı.
- *"The address sends to another one"*: tarayıcıda en son vardığınız adresi kullanın.
- *"Use the server's https:// address"*: bağlantı şifreli olmalı. Ofis ağında kendi sertifikasıyla çalışan bir sunucu bu
  yolla henüz kullanılamıyor; onu Chrome'da açın.
- *Kodun süresi doldu ya da reddedildi*: yeni bir kod için tekrar **Link this PC**'ye basın.
- *"The bridge PC is offline"* (Settings → Desk phone'da): o bilgisayarı açın ve üzerinde Lumate'i başlatın.

## Bilgisayardan ne çıkar

| Nereye | Ne | Ne zaman |
|---|---|---|
| Anthropic (`api.anthropic.com`) | Ajanların üzerinde çalıştıkları: mesajlar, talimatlar ve okudukları dosyalar ile kayıtlar | Ajanlar çalışırken. Kullanıcının kendi Claude hesabını kullanır; belirteç yalnızca bu bilgisayarda, bu Windows kullanıcısı için şifreli saklanır |
| Anthropic (`downloads.claude.ai`) | Şirketle ilgili hiçbir şey: Claude Code indirilir | Kurulumda ve Lumate güncellenirken |
| Anthropic oturum açma (`claude.ai`) | Kullanıcı tarayıcıda Claude hesabında oturum açar | Bir kez, kurulumda |
| OpenAI (`api.openai.com` ve ses medya sunucuları) | Ses kaydı ve dökümü; metne çevrilmek için WhatsApp sesli mesajları (2.14.0'dan beri; Personal sohbetlerinkiler asla) | Kullanıcı ajanlarla sesle konuştuğunda, yapay zeka aramalarında (masa telefonu, WhatsApp Web, çağrı merkezi) ve bağlı WhatsApp'a bir sesli mesaj geldiğinde; yalnızca bir OpenAI anahtarı girilmişse |
| Şirket santrali veya bir masa telefonu | Şirket ağında arama sesi (SIP ve RTP) | Yalnızca masa telefonu kurulmuş ve açılmışsa |
| Ofis ağındaki brokerların bilgisayarları (Lumate Desk) | Her brokerın kendi müşteri kartları, TLS ile tek bir bağlantı noktasından (varsayılan 47830) | Yalnızca bir yönetici Settings → Call center bölümünde **Broker access** seçeneğini açtıysa ve BT bağlantı noktasına izin verdiyse |
| WhatsApp (`web.whatsapp.com`, `*.whatsapp.net`) | Bağlı numaranın bire bir mesajları: aldıkları, bir kişinin Lumate'te onayladığı yanıtlar ve bildirim telefonu belirleyen yöneticilere giden bildirimler | Yalnızca biri **Settings → WhatsApp** bölümünde bir WhatsApp numarası bağladıktan sonra |
| GitHub (`raw.githubusercontent.com`) | Şirketle ilgili hiçbir şey: WhatsApp hizmeti hangi WhatsApp Web sürümünün güncel olduğunu okur | Bir WhatsApp numarası bağlıyken, en fazla altı saatte bir |
| Ajanların açtığı web siteleri (ofis tarayıcısı) | Ajanların okuduğu sayfalar ve arama kutularına yazdıkları | Yalnızca ofis tarayıcısı eklentisi eklendiyse. Ajanlar izinli olmayan sitelerde yalnızca okur; bir yönetici o siteye izin vermedikçe şirketin kendi ağını (intranet adları, özel adresler) asla açmaz |
| Bir yöneticinin bağladığı dış API'ler | Ajanların saklanan bir gizli anahtarla yaptığı istekler; yalnızca yöneticinin o anahtar için izin verdiği sunuculara | Yalnızca bir yönetici bir tane kurduysa. Değişiklikler yöneticinin onayını bekler |
| GitHub (`github.com`, `api.github.com`, `raw.githubusercontent.com`) | Şirketle ilgili hiçbir şey: beceri dosyaları indirilir | Yalnızca bir yönetici GitHub'dan beceri içe aktardığında |
| OXS Cloud'un lisans hizmeti (derlemenin adını verdiği adres) | İlk çalıştırmada (2.3.0'dan itibaren): kullanıcının kendi adı, e-postası, parolası ve şirketi; OXS hesabını açmak veya oturum açmak için. Sonra yalnızca sayılar ve kodlar: sürüm, kaç şirket, kişi, ajan, arama ve mesaj olduğu, veritabanının boyutu, güncellemelerin nasıl geçtiği; asla adlar, numaralar, mesajlar, dökümler veya dosyalar ([tam alanlar](/tr/docs/licensing#what-we-send)) | Her 12 saatte bir ve kişi Lumate'i etkinleştirdiğinde ya da Check now'a bastığında |
| OXS Cloud'un sürüm kanalı (derlemenin adını verdiği adres) | Şirketle ilgili hiçbir şey: Lumate kanalının (stable veya beta) hangi sürümü sunduğunu sorar ve indirir. İstek yalnızca kanalın adını verir; bu bilgisayarın bir kademeli dağıtımda olup olmadığına bilgisayarın kendisinde karar verilir | 1.10.0'dan itibaren, derleme bir bulut adresi verdikten sonra her saat ve istendiğinde |
| Güncelleme klasörü (SharePoint, `*.sharepoint.com`) | Şirketle ilgili hiçbir şey: Lumate klasörü listeler ve yeni yükleyicileri indirir | Yalnızca bulut adresi olmayan bir derlemede, sahip **Settings → Updates** bölümünde bir güncelleme klasörü belirlediyse: her saat ve istendiğinde |

**Bilgisayardan asla çıkmayanlar:**
- şirketin sakladığı hiçbir şey OXS'e ya da başka bir tarafa gönderilmez: lisans kontrolleri yalnızca sayılar ve kodlar taşır;
- başka telemetri yoktur. Tek güncelleme kontrolleri sürüm kanalınınkidir (hangi sürümün sunulduğu ve indirmesi) ya da sahibin kendi güncelleme klasörüdür; hiçbiri şirket hakkında bir şey taşımaz.

## Veri nasıl korunur

- **Anahtarlar:** saklanan gizli anahtarları, Claude oturumunu ve çalıştırıcı anahtarını şifreleyen anahtarlar, bu Windows kullanıcısı için Windows DPAPI ile korunur. Veri klasörünü başka bir bilgisayara ya da kullanıcıya kopyalamak saklanan gizli anahtarları açığa çıkarmaz.
- **Kullanıcının girdiği gizli anahtarlar** (OpenAI anahtarı, masa telefonunun parolası): şifreli saklanır. Bir daha gösterilmez ve ajanlara hiç verilmez.
- **WhatsApp:** bağlı bir oturum, o WhatsApp hesabına tam erişimdir. `data\whatsapp` içindeki dosyaları, aynı DPAPI korumalı depoda tutulan bir anahtarla şifrelenir ve WhatsApp hizmeti yalnızca Lumate'in sunucusuna yanıt verir.
- **Disk:** veri klasörü normalde BitLocker ile şifrelenmiş bir diskte durur.
- **Ağ:** sunucu yalnızca `127.0.0.1` üzerinde ve yalnızca kendi adlarına yanıt verir; bu yüzden bir web sayfası ona başka bir adla ulaşamaz. Değişiklikler Lumate'in kendi sayfasından bir istek gerektirir ve başka bir web sitesi tarayıcıya yedek indirtemez.
- **Oturum açma:** sunucu başlatıcının gizli anahtarına sahip olduğunu kanıtladıktan sonra, başlatıcı kullanıcıyı tek kullanımlık kodlarla oturum açtırır. Lumate penceresinde en son şifreyle giriş yapan kişiyle açar (ilk başta kurulumu yapan kişi). **Sign out** sonrasında pencere, bilgisayar yeniden başlasa da, biri e-posta ve şifresiyle giriş yapana kadar giriş sayfasını açar. Başka bir bilgisayardaki tarayıcıda giriş ya da çıkış yapmak bunu değiştirmez.
- **Pencere:** Lumate kendi Chrome profilinde açılır; kişinin gündelik eklentileri ve çerezleri sayfalarını hiç görmez.
- **Ajanlar:** Claude Code yalnızca iki araçla çalışır (beceriler ve eldeki görevin dosyalarını okuma). Komut satırı, dosya yazma ve kendi web erişimi yoktur.
- **İndirmeler:** Claude Code, Lumate'in derlendiği sağlama toplamına göre kontrol edilir. Yükleyicideki Python paketleri, derlenirken kilitli özetlere (hash) göre kontrol edilir. Yükleyicinin kendisi henüz kod imzalı değildir.

## Güncellemeler ve yedekler

- **OXS Cloud'dan güncellemeler (Settings → Updates, 1.10.0'dan itibaren, derleme bir bulut adresi verdikten sonra):**
  1. **Kanal (Channel):** Stable (her müşterinin aldığı) veya Beta (yeni sürümler önce, test için). Lumate kanalını her saat sorar (ve **Check now** ile; başarısız bir kontrolden yarım saat sonra) ve yalnızca kendisinden yeni olan, manifesti *o kanal için* Lumate'in sürüm anahtarıyla imzalanmış bir sürümü alır; sonra indirir ve boyutunu ve sağlama toplamını kontrol eder. Yarıda kalan bir indirme (bağlantı koptu), sonraki kontrolde kaldığı yerden devam eder. Bu bilgisayarın zaten gördüğünden daha eski bir tarihle imzalanmış yanıt reddedilir; böylece eski bir yanıtı yeniden oynatarak eski bir sürüm geri gelemez.
  2. **Kademeli dağıtım (rollout):** yeni bir sürüm önce bilgisayarların bir kısmına ulaşabilir (%10, sonra %50, sonra herkes). Bu bilgisayarın o kısımda olup olmadığına, bilgisayarın kendi rastgele kurulum kimliğine göre bilgisayarda karar verilir; bu yüzden asla ileri geri değişmez. **Settings → Updates**, bir sürümün bu bilgisayara sonraki bir dalgada ne zaman ulaşacağını söyler.
  3. **Install updates automatically** (varsayılan olarak açık): indirilen güncelleme bakım penceresinde kurulur (varsayılan olarak şirketin saat diliminde 02:00–05:00, değiştirilebilir), asla arama sırasında değil; bu arada yapay zeka aramaları (arayıcı ve başlamış arama listeleri) duraklar ve kendiliğinden geri gelir; güncelleme kurulamadığında da. Windows başlangıcı, Lumate açılmadan önce sunucunun bu bilgisayarın kanalı için onayladığı güncellemeyi kurar; bir masaüstü uygulamasının kendi güncelleyicisi gibi. Böyle bir kurulumdan önce Lumate buluta bir kez daha sorar; bulutun sunmayı bıraktığı bir sürüm (duraklatılmış, kademeli dağıtımın dışında ya da başka bir kanal seçilmiş) geri çekilir ve indirmesi silinir, böylece başlangıçta asla kurulmaz; bulut olmadan da kurulum bakım penceresini bekler. Bir başlangıç bir sürümü günde en fazla bir kez, toplamda üç kez dener; geçmezse Lumate olduğu gibi açılır, **Settings → Updates** nedenini söyler ve **Update now** yeniden deneyebilir.
  4. **Gerekli güncellemeler** (örneğin bir güvenlik düzeltmesi), otomatik kurulumlar kapalı olsa bile pencerede ve sonraki başlangıçta kurulur.
  5. **Update now** hemen, aynı şekilde kurar. Önce buluta sorar, en fazla birkaç saniye: son kontrolden beri bulutun duraklattığı ya da artık bu bilgisayara sunmadığı bir sürüm bunun yerine geri çekilir; buluta ulaşılamazsa, zaten kontrol edilmiş ve indirilmiş sürüm kurulur. Bu bilgisayarda başarısız olan bir sürüm yeniden sunulmaz ve **Settings → Updates** son güncellemenin nasıl bittiğini söyler. Bir sürüm bu bilgisayardakinden daha yeni bir temel gerektirdiğinde **Settings → Updates** önce hangi sürümün kurulacağını söyler.
- **Bir klasörden güncellemeler (Settings → Updates, 1.4.0'dan itibaren, bulut adresi olmayan derlemelerde):**
  1. Bilgisayarı kuran kişi güncelleme klasörünün bağlantısını yapıştırır: bağlantıya sahip herkesle paylaşılan bir SharePoint ya da iş için OneDrive klasörü. **Test link**, Lumate'in onu okuyup okuyamadığını söyler.
  2. Lumate oraya her saat bakar (ve **Check now** ile). Yalnızca kendisinden yeni olan, manifesti Lumate'in sürüm anahtarıyla imzalanmış bir sürüm sunar; indirir ve boyutunu ve sağlama toplamını kontrol eder.
  3. **Update now** (asla arama sırasında değil; yapay zeka arayıcısı duraklar) Lumate'i kapatır, yeni sürümü sessizce kurar ve yeniden açar; genellikle birkaç dakika içinde. O zamana kadar Lumate'i açmak güncellendiğini söyler.
  4. **Settings → Updates** sonra nasıl bittiğini söyler. Bu bilgisayarda başarısız olan bir sürüm yeniden sunulmaz.
- **Güncellenirken ve sonrasında (2.7.0):**
  - Lumate'in penceresi, yeni sürüm açılana kadar güncellendiğini söyler (Lumate'in kendi adresinde).
  - Bir güncellemeden sonraki ilk pencere **Help → What's new** bölümünü açar.
  - Tepsi simgesindeki **Check for updates** hemen bakar ve ne bulduğunu tek satırda söyler.
- **Önceki sürüme dönme (Settings → Updates → Previous version, 2.3.0'dan itibaren):** bir güncelleme, yerine geçtiği sürümü bilgisayarda tutar. Yenisi sorun çıkarırsa **Go back to <version>** (bilgisayarı kuran kişi; asla arama sırasında değil ve yapay zeka aramaları bu arada duraklar) Lumate'i kapatır ve önceki sürümü açar; genellikle bir dakika içinde.
  1. Önceki sürüm bugünkü veriyi okuyabiliyorsa veri olduğu gibi kalır.
  2. Okuyamıyorsa (güncelleme verinin saklanma şeklini değiştirdiyse) veri, güncellemeden hemen önce alınan kopyaya döner; onay penceresi hangi zamandan olduğunu söyler. Bugünkü veri yedekler klasöründe bir kopya olarak saklanır (`before-going-back-…db`), ama önceki sürüm o zamandan beri neyin değiştiğini göstermez.
  3. Döndüğünüz sürüm sunulmaya devam eder ama kendiliğinden bir daha kurulmaz: **Update now** onu kurar ve daha yeni bir sürüm her zamanki gibi gelir.
  4. Geri dönme tamamlanamazsa yeni sürüm bugünkü veriyle yeniden açılır ve **Settings → Updates** nedenini söyler.
- **Elle güncellemeler:** yeni bir sürüm aynı zamanda yeni bir yükleyici dosyasıdır ve kullanıcı onu çalıştırır.
  1. Yükleyici veritabanını yedekler, taşır ve Lumate'in başladığını kontrol eder.
  2. Bir şey başarısız olursa yedeği geri koyar ve kendiliğinden önceki sürüme döner. Hiçbir şey kaybolmaz.
  3. Eski bir yükleyici daha yeni bir sürümün üzerine kurulamaz.
  4. Veri taşındıktan sonra bir güncelleme yarıda kalırsa eski kod onun üzerinde hiç çalışmaz: Lumate bunun yerine daha yeni sürümü başlatır ya da en yeni yükleyiciyi yeniden çalıştırmanızı söyler.
- **Yedekler:**
  - Lumate, veritabanının günlük yedeğini bilgisayarda tutar (bir hafta) ve her güncellemeden önce bir tane alır.
  - **Settings → General → Back up now**, veritabanını ve dosyaları tek bir zip olarak indirir; şirketin izin verdiği yere kaydedilir. Lumate onu hiçbir yere göndermez.
- **Zip'ten geri yükleme:**
  1. Lumate'ten tepsi simgesinden çıkın.
  2. `%LOCALAPPDATA%\AgentX\data` içinde yalnızca `agentx.db` dosyasını ve `files` klasörünü zip'tekilerle değiştirin. `data\local` klasörüne dokunmayın: bu bilgisayarın anahtarlarını tutar.
  3. Lumate'i başlatın.
- **Başka bir bilgisayarda ya da Windows kullanıcısında:** geri yüklenen veri çalışır, ama saklanan gizli anahtarlar (OpenAI anahtarı, masa telefonunun parolası) orada okunamaz. Yeniden girilene kadar Settings → Secrets içinde **Value needed** olarak görünürler.

### Claude Code güncellemeleri (2.6.0'dan itibaren)
Çalıştırıcı Claude Code'u kendiliğinden güncel tutar (Settings → Runners → Claude Code): Anthropic'in **stable** kanalını (ya da **latest**) alır, sürümün manifestini Anthropic'in sürüm imzalama anahtarına (parmak izi `31DD DE24 DDFA B679 F42D 7BD2 BAA9 29FF 1A7E CACE`) ve indirmeyi manifeste göre kontrol eder; yalnızca yeni sürüm `--version` komutuna yanıt verirse ve çalıştırıcının kullandığı her seçeneği hâlâ biliyorsa geçiş yapar. Sürümler, Lumate ile kurulan kopyanın yanında `tools\claude\versions` içinde durur; o kopya her zaman kalır. Yeni bir sürümde ilk üç çalışma Claude yanıt vermeden başarısız olursa (oturum açma veya ağ sorunu sayılmaz), çalıştırıcı önceki sürüme döner ve yöneticilere bir bildirim gelir; o sürüm bir hafta sonra yeniden denenir ya da **Check now** ile hemen. **Go back** sonrasında çalıştırıcılar, bir yönetici **Check now**'a basana kadar önceki sürümde kalır.
Günde en fazla bir güncelleme olur. OXS, ajanları bozan bir sürümü her kurulum için durdurabilir (sonraki kontrolde).

## Kaldırma

1. Windows **Settings → Apps → Lumate** bölümünden kaldırın. Yönetici hakları gerekmez.
2. Veriyi de silmek isteyip istemediğinizi sorar (varsayılan: tut). Sonradan her şeyi silmek için `%LOCALAPPDATA%\AgentX` klasörünü silin.
3. Ofis tarayıcısı eklentisi eklendiyse Chrome'dan kaldırın (`chrome://extensions`); bir "Lumate" Chrome profili oluşturulduysa onu da kaldırın.
4. Bir WhatsApp numarası bağlandıysa kaldırmadan önce Lumate'te bağlantıyı kesin (**Settings → WhatsApp → Unlink**) ya da sonradan telefonda: WhatsApp → Settings → Linked devices.

## Günlükler

Günlükler `%LOCALAPPDATA%\AgentX\data\logs` içindedir ve tepsi simgesinden de açılır (**Logs folder**):
- `server.log`;
- `runner.log`;
- `whatsapp.log`;
- `launcher.log`.

- Hataları ve başlangıç satırlarını tutarlar; gizli anahtarları ya da belirteçleri asla. İstek günlüğü yoktur ve veritabanı hataları değerleri içermez.
- Her günlük 5 MB ile sınırlıdır ve üç eski kopya tutulur.
- Claude Code, her ajan çalışmasının dökümünü `%LOCALAPPDATA%\AgentX\tools\claude\config\projects` içinde tutar. Bu dökümler, veritabanı gibi şirket verisi içerir.

## Masa telefonu ve santral

Masa telefonu kullanılıyorsa onun santral dahilisini şöyle kurun:
- kişinin telefonunun arayan kimliği santralce sabitlenmiş olsun (telefonlar kendi kimliğini belirleyemez);
- Lumate dahilisine hiçbir dış numara yönlendirilmesin; Lumate o dahilide arayanları cevaplıyorsa bu kural geçerli değildir
  (Settings → Call center → Incoming calls içinde **Lumate answers callers on the office line**);
- dahiliye yalnızca bu bilgisayarın adresinden izin verilsin;
- uzun, rastgele bir parola olsun.

**Çağrı merkezi için,** aynı dahili müşterileri de arar ve onları brokerlara aktarır:
- Dış numaraları arayabilir. Dış hat öneki (örneğin `9`) Settings → Call center bölümünde ayarlanır.
- Aramaları aktarabilir. Lumate brokerın dahilisini çaldırır, ona kimin aradığını söyler, sonra ikisini birleştirir
  (Replaces ile SIP REFER); santral bunu reddederse Lumate arada kalır ve sesi aktarır.
- Brokerların telefonları veya santral uygulamaları kendi dahililerinde yanıt verir.

O tek dahilide aynı anda birkaç yapay zeka araması çalışabilir. Sayıları Settings → Call center bölümünde ayarlanır; bu yüzden santral dahilide o kadar aramaya izin vermelidir. Çağrı merkezi olmadan dahilinin dış hatta ihtiyacı yoktur.

Arama sesi ağda şifrelenmez (henüz TLS ya da SRTP yok).

Masa telefonundan gelen bir aramada ajan yalnızca konuşur ve ekibin arayanlar için paylaştıklarından yanıt verir. İstek almaz ve özel notları açmaz; çünkü bir arayanın numarası taklit edilebilir. Sesli istekler yalnızca kişinin Lumate'ten başlattığı aramalarda alınır.

## Broker erişimi (çağrı merkezi)

Brokerlar müşteri kartlarıyla kendi bilgisayarlarında **Lumate Desk** içinde çalışır. Lumate Local başka türlü yalnızca `127.0.0.1` üzerinde dinler. **Broker access**, bir yönetici Settings → Call center bölümünde açtığında bir kapı daha açar.

| Ne | Nasıl çalışır |
|---|---|
| Bağlantı noktası | Yalnızca bu bilgisayarın ofis adresinde **gelen TCP 47830** (bağlantı noktası değiştirilebilir). Standart bir kullanıcı Windows Güvenlik Duvarı kuralını ekleyemez; bu yüzden BT, yalnızca ofis ağından gelecek şekilde izin verir. Bu bilgisayara sabit bir adres verin (DHCP rezervasyonu). |
| Neye ulaşılabilir | Yalnızca broker API'si (`/api/broker/…`). Diğer her yol 404 yanıtı verir ve Lumate'e hiç ulaşmaz. |
| Şifreleme | TLS 1.2 veya daha yenisi, bu bilgisayarın ürettiği bir sertifikayla (ECDSA P-256). Özel anahtarı şifrelidir ve parolası bu Windows kullanıcısı için DPAPI ile saklanır. |
| Sabitleme (pinning) | Lumate Desk eşleşirken sertifikanın parmak izini hatırlar ve bir şey göndermeden önce her bağlantıda kontrol eder. |
| Eşleştirme | Brokerın tek kullanımlık kodu asla yol almaz. Her taraf kodu bildiğini sertifika üzerinden bir HMAC ile kanıtlar. Araya giren bir makine başka bir sertifika gösterir, bu yüzden kanıtı başarısız olur. Eşleştirme adres başına dakikada 5 denemeyle sınırlıdır. 15 dakika içinde 10 yanlış koddan sonra açık her kod iptal edilir. |
| Erişim | Her bilgisayar kendi cihaz belirtecini alır. Lumate yalnızca özetini (hash) saklar; brokerın bilgisayarında DPAPI ile saklanır. Yöneticiler bir bilgisayarı Call center → ilgili broker bölümünden iptal eder. |

**Brokerların bilgisayarlarındaki Lumate Desk:**
- kullanıcı başına bir yükleyici, yaklaşık 40 MB, yönetici hakları gerekmez;
- Windows web görünümünü (WebView2; Windows 10 ve 11'in parçası) kullanır, Node.js ve Claude Code gerekmez;
- yalnızca brokerın yazdığı adresle konuşur;
- bilgisayarın içinde sayfası `127.0.0.1` üzerinde rastgele bir yoldan sunulur ve cihaz belirteci sayfaya hiç ulaşmaz.

## Ofis tarayıcısı

Ofis tarayıcısı eklentisi eklenirse ajanlar web sitelerini ayrı bir Chrome profilinde kullanır. Chrome bu profili
bilgisayar yeniden başladıktan sonra kapalı tutar. Bu yüzden ofis tarayıcısı kurulmuş ama hâlâ bağlı değilse (ve
duraklatılmamışsa), Lumate başladıktan yaklaşık 20 ve 50 saniye sonraki iki kontrolde Lumate o profili kendisi açar: bu,
eklentileri arasında Lumate'in eklenti klasörü bulunan profildir. İçindeki bir sayfa pencerenin ne için olduğunu söyler;
küçültülebilir.

Eklenti bir kez yüklenir (**Settings → Browser → Prepare the extension**, sonra Chrome'da **Load unpacked**) ve
ondan sonra hiç yeni paket gerekmez:
- Klasörü Lumate'in verisinde durur (`data\extension`). O klasörü yükleyin, `app\<version>\` altındakini asla: onlar
  Lumate'in kendi kopyalarıdır, eşleştirme kodu yoktur ve sonraki güncellemeyle kaybolurlar. Eşleştirme kodu olmayan bir
  kopya bunu açılır penceresinde söyler.
- **Güncellemeler eklentiyi de getirir.** Lumate'in her başlangıcı klasöre çalışan sürümün eklentisini verir
  (eşleştirme kodu kalır) ve eklenti yeni sürümde kendini yeniden yükler. Chrome'da yapılacak bir şey yoktur.
- Tarayıcı bağlı değilken Lumate klasörde taze bir tek kullanımlık eşleştirme kodu tutar; her 10 dakikada bir ve Lumate
  eklentinin belirtecini ya da kodunu reddettiğinde hemen yenilenir. Eklenti durmuşken klasörünü her 30 saniyede okur ve
  yeniden başlatma, güncelleme ya da uzun bir uykudan sonra kendiliğinden yeniden eşleşir. Lumate durmuş ya da
  güncelleniyor olduğu için kullanamadığı bir kod atılmaz, yeniden denenir.
- Klasör silinmişse Lumate ofis tarayıcısının profilini açarken onu geri koyar.
- **Reconnect** (Settings → Browser), klasör oradayken ama tarayıcı bağlı değilken görünür: taze bir kod yazar ve eklenti
  yarım dakika içinde eşleşir. Sayfa ayrıca Chrome'un onu hangi klasörden yüklemesi gerektiğini gösterir.
  **Load unpacked** adımları yalnızca klasör eksikken görünür.
- **Disconnect** sonrasında hiçbir şey kendiliğinden yeniden bağlanmaz: biri **Reconnect**'e basana ya da eklentiyi yeniden
  hazırlayana kadar Lumate profili açmaz ve kod yazmaz.

Ajanların orada yapabilecekleri:
- **İzinli siteler** (bir yönetici seçer): ajanlar orada form doldurabilir ve gönderebilir.
- **Diğer her genel site:** ajanlar yalnızca okuyabilir ve arayabilir.
- **Şirketin ağı:** asla, bir yönetici siteye izin vermedikçe. Bu, intranet adlarını, özel adresleri ve onlara işaret eden adları kapsar.
- **Parolalar, ödeme bilgileri ve dosyalar:** asla yazılmaz.

Kalan risk şudur: okuduğu bir metinle (bir web sayfası, bir müşterinin mesajı) kandırılan bir ajan, şirket bilgisini açtığı
bir sayfanın adresine koyabilir ve böylece o web sitesine gönderebilir. BT bunu dışlamak isterse, o Chrome profilinde
izinli olanlar dışındaki tüm siteleri Chrome'un `URLBlocklist` ve `URLAllowlist` ilkeleriyle engelleyin ya da eklentiyi
eklemeyin.

## WhatsApp

Lumate, WhatsApp Web'in yaptığı gibi **bağlı cihaz** olarak WhatsApp'a bağlanır: numara telefonunda çalışmaya devam eder ve
bilgisayar WhatsApp'a dışarıya doğru bağlanır; bu yüzden dışarıdan hiçbir şey bilgisayara ulaşamaz. Claude Code gibi şirket
proxy'si üzerinden ve HTTPS denetimiyle çalışır.

- Bir kişi **Settings → WhatsApp** bölümündeki QR kodu telefonla okutana kadar hiçbir şey bağlanmaz.
- Ajanlar müşterilere kendi başlarına asla yazmaz: yanıt taslağı hazırlarlar ve neyin gönderileceğini bir kişi onaylar. Tek otomatik mesajlar, kendi bildirim telefonunu belirleyen yöneticilere giden bildirimlerdir.
- Bağlı cihazlar resmi bir WhatsApp API'si değildir. Ayrılmış bir iş numarası kullanın; gönderim sınırları ve riskler için [WhatsApp rehberine](/tr/docs/whatsapp) bakın.
- **WhatsApp Web üzerinden aramalar** (1.9.0): masa telefonu kapalıyken yapay zeka aramaları ofis tarayıcısındaki WhatsApp Web
  üzerinden, tek tek yapılabilir. **Settings → Browser → Link WhatsApp Web** ile bağlayın. Bkz.
  [Ofis tarayıcısı → WhatsApp Web üzerinden aramalar](/tr/docs/office-browser#calls-through-whatsapp-web). WhatsApp aramaları
  BAE'de bağlanmaz.


---

# Sunucuya kurulum
Source: /tr/docs/install-server

Tüm ofis için bir Linux sunucuda Lumate: tek komut kurar, OXS Cloud'dan (veya çevrimdışı bir paketten) kendini günceller,
her gün kendini yedekler ve bir güncelleme başlamazsa kendiliğinden geri döner. Tek bir Windows bilgisayarda Lumate için
bkz. [Lumate Local](/tr/docs/install-windows).

## Neye ihtiyacınız var

| Öğe | Gereksinim |
|---|---|
| Sunucu | Ubuntu 22.04 veya 24.04 ya da Debian 12; x86_64; 2 vCPU, 4 GB RAM (8 GB önerilir), 40 GB disk. Her servisin belleği sınırlıdır (toplamda en çok yaklaşık 5,3 GB; sunucu ve çalıştırıcı 2'şer GB; çalıştırıcıya daha fazla vermenin yolu [Operasyonlar](/tr/docs/operations#logs) bölümünde) |
| Ağ | Sunucuda 80 ve 443 numaralı bağlantı noktaları boş; OXS Cloud, OpenAI, Anthropic ve WhatsApp'a giden HTTPS |
| Adres | Sunucuyu gösteren genel bir alan adı (Let's Encrypt) ya da ofis ağındaki adı ve adresi |
| Lisans | OXS portalından lisans anahtarınız (ya da kurulumdan sonra tarayıcıda etkinleştirin) |
| Claude | Şirketin Claude hesabı (sunucuda bir kez oturum açılır) ya da Anthropic API anahtarı |
| OpenAI (ses için) | Şirketin kendi OpenAI API anahtarı |

Docker Engine yoksa yükleyici onu sunucuya kurar (Docker'ın kendi deposundan, sorduktan sonra).

## Kurulum

Sunucuda, root olarak:

```bash
curl -fsSL https://api.lumate.io/install.sh -o install.sh
sudo bash install.sh --key axk_yourlicencekey
```

Önce yükleyiciyi kontrol etmek isterseniz (isteğe bağlı), aşağıdaki adımları bu iki satırın arasında çalıştırın.

### Yükleyiciyi kontrol etme (isteğe bağlı)

`install.sh`, Lumate'in sürüm anahtarıyla imzalanır ve OXS Cloud yalnızca imzalı olanı yayımlar. İndirilen dosyayı
çalıştırmadan önce kendiniz kontrol etmek için, sunucuda:

```bash
curl -fsSLO https://api.lumate.io/install.sh.sig
printf -- '-----BEGIN PUBLIC KEY-----\nMCowBQYDK2VwAyEA+bzBByJhjJ0huDTd2QQWNGRgQF52lo8TKCODtRzV4yo=\n-----END PUBLIC KEY-----\n' > agentx-release.pem
{ printf 'agentx-install-script-v1\0'; cat install.sh; } > install.signed
openssl pkeyutl -verify -pubin -inkey agentx-release.pem -rawin -in install.signed -sigfile install.sh.sig
```

`Signature Verified Successfully` yazdırır. Başka bir şey, dosyanın OXS'in imzaladığı dosya olmadığı anlamına gelir:
çalıştırmayın. Yükleyici sonra indirdiği her sürümü aynı anahtara göre kontrol eder.

### Yükleyici ne sorar

İnsanların Lumate'i açacağı adresi sorar. Let's Encrypt sertifikası için genel bir alan adıyla (örneğin
`agentx.yourcompany.com`; DNS'i sunucuyu göstermeli) yanıt verin ya da ofis ağını (sunucunun adı ve IP'si) kullanmak için
Enter'a basın. Gözetimsiz kurulum için aynı seçimler seçenek olarak da vardır:

| Seçenek | Anlamı |
|---|---|
| `--domain NAME` ve `--email ADDRESS` | Let's Encrypt ile genel bir alan adı (e-postaya Let's Encrypt'in bildirimleri gelir) |
| `--lan NAMES` | Ofis ağının adları ve adresleri, virgülle ayrılmış: Lumate ofisin kendi sertifika yetkilisini (CA) oluşturur |
| `--own-cert FILE --own-key FILE` | Şirketinizin sertifikası ve anahtarı (PEM); `--lan` içindeki adresler için |
| `--channel beta` | Beta kanalından güncellemeler (varsayılan stable) |
| `--offline FILE` | Çevrimdışı bir paketten kurulum (internet yok; aşağıya bakın) |
| `--yes` | Sormadan Docker'ı kur |

Ne yapar:
1. Makineyi kontrol eder (Linux, işlemciler, bellek, disk, 80/443 bağlantı noktaları, OXS Cloud'a giden yol).
2. Kanalınızın sürümünü getirir ve Lumate'in sürüm anahtarıyla imzalandığını kontrol eder. Sonra indirmenin SHA-256
   değerini kontrol eder.
3. İmajları yükler.
4. `/opt/agentx` klasörünü yazar; gizli anahtarlar sunucuda üretilir (`.env`, yalnızca root okuyabilir).
5. Lumate'i başlatır ve yanıt verene kadar bekler.

Sonunda kurulum belirtecini taşıyan kurulum bağlantısını ve (bağlantı kaybolursa diye) belirtecin kendisini yazdırır.
Bağlantıyı açın ve ilk hesabı e-postanızla oluşturun; sonra şirketi kimin kuracağını seçin (siz ya da bağlantı
gönderdiğiniz bir yönetici). Bkz. [İlk kurulum](/tr/docs/first-setup). `--key` verildiyse kurulum ilk açılışta etkinleşir: OXS
hesabı sorulmaz.

### Ofis ağında: sertifikaya güvenme

`--lan` ile (ya da soruda Enter ile) Lumate ofisin kendi sertifika yetkilisini oluşturur. Yükleyici SHA-256 parmak izini
yazdırır, Settings → General de sürümün altında gösterir. Lumate'i açan her bilgisayarda:

1. Sunucudan `/opt/agentx/ca.crt` dosyasını kopyalayın.
2. Parmak izini gösterilenle karşılaştırın. Windows'ta: `certutil -hashfile ca.crt SHA256`.
3. Geçerli kullanıcı için güvenin: çift tıklayın → Install Certificate → Current User → Trusted Root Certification
   Authorities.

Lumate Desk eşleşirken sunucunun sertifikasını sabitler, bu yüzden başka bir şeye ihtiyaç duymaz. Sunucunun sertifikası 825
gün sürer ve bitmesinden bir ay önce kendiliğinden yeniden yapılır; ondan sonra Desk'i bir kez yeniden eşleştirin.

## Neler çalışır

`/opt/agentx/compose.yml` beş hizmet çalıştırır; hepsi aynı sürümdendir. Hepsi sunucunun kendi ağını kullanır; yalnızca
Caddy sunucunun dışına dinler.

| Hizmet | Ne yapar |
|---|---|
| `caddy` | Web ön yüzü: 443'te HTTPS, 80'i yönlendirir |
| `server` | Lumate'in kendisi (yalnızca 127.0.0.1:8000) |
| `runner` | Ajanları şirketin Claude hesabında çalıştırır. Kendini kurar: ilk şirket oluşunca sunucuya kaydolur |
| `whatsapp` | Bağlı cihaz olarak WhatsApp (bir numarayı Settings → WhatsApp bölümünde bağlayın) |
| `updater` | Güncellemeleri uygular ve başarısız olanları geri alır (Docker'ın soketini tutar, başka bir şey değil) |

Claude Code iki yoldan biriyle oturum açar ve her ajan onu kullanır:

- **Sunucuda oturum açılmış şirketin Claude hesabı**: sunucuda `sudo agentx claude-login` çalıştırın. Bir bağlantı
  gösterir: onu herhangi bir cihazda açın, şirketin Claude hesabıyla oturum açın, onaylayın ve geri verdiği kodu
  sunucunun terminaline yazın. Oturum çalıştırıcıda tutulur ve kendini yeniler; `sudo agentx claude-status` onu gösterir,
  `sudo agentx claude-logout` bitirir. Claude planı yerine bir Anthropic Console hesabıyla (kullanıma göre faturalanır)
  oturum açmak için `--console` ekleyin.
- **Bir Anthropic API anahtarı** (işletmeler için önerilir: ticari koşullar) ya da bir Claude oturum belirteci; Settings →
  Runners → **Claude for the runners** bölümünde. Sahipler ve yöneticiler orada ayarlar; şifreli saklanır ve bir daha
  gösterilmez, ikisi de ayarlıysa öncelik onundur.

Settings → Runners her çalıştırıcı için Claude Code'unun oturum açıp açmadığını gösterir.

## Masa telefonu (ofis santralindeki bir IP telefon)

Lumate santrale, çalıştığı makineden tek bir dahili olarak kaydolur (UDP 5060 üzerinden SIP, ses RTP olarak). Ofisin
santraline ulaşmanın üç yolu var:

| Sunucu nerede | Ne yapılır |
|---|---|
| Ofis ağında (santrale ulaşıyor) | Başka bir şey gerekmez: Settings → Desk phone, **Connection runs on: This server**. Servisler sunucunun kendi ağını kullanır; dahili ve sesi bir bilgisayardaki gibi çalışır. |
| Ofis dışında (bir veri merkezi, internet) | Ofisteki **bağlanmış bir bilgisayar** hattı taşır (2.15.0'dan itibaren): bir ofis bilgisayarında bu sunucuya bağlı ve Settings → Linked PCs'te bağlanmış Lumate; sonra Settings → Desk phone → **Connection runs on** o bilgisayar. Bilgisayar santrale kaydolur ve aramaların sesini kendi HTTPS bağlantısıyla sunucuya taşır (G.711, değiştirilmeden); ofiste port açılmaz ve VPN gerekmez. Bkz. [Bir Lumate sunucusuna bağlanmak](/tr/docs/install-windows#connecting-to-a-lumate-server). |
| Ofis dışında, ofise VPN ile | Sunucu santrale VPN üzerinden ulaşır: ofis ağındaki gibi. VPN'i IT kurar. |

Bağlanmış bir bilgisayar üzerinden, bilgisayar ile sunucu arasındaki gidiş-dönüş süresi her yöndeki sese eklenir
(Settings → Linked PCs gösterir); bilgisayarın titreşim tamponu ofisteki bir masa telefonundakiyle aynıdır.

## `agentx` komutu

Sunucuda, root olarak:

| Komut | Ne yapar |
|---|---|
| `agentx status` | Sürüm, kanal ve her hizmet |
| `agentx logs [server\|runner\|whatsapp\|caddy\|updater]` | Son günlük satırları |
| `agentx backup` | Şimdi bir yedek, `/opt/agentx/backups` içine |
| `agentx restore FILE` | Bir yedeğin verisini geri koyar. Bu sırada Lumate durur ve o yedekten sonra değişenler kaybolur |
| `agentx update` | Settings → Updates'in indirdiği güncellemeyi kurar |
| `agentx update --bundle FILE` | Çevrimdışı bir paketi kurar |
| `agentx rollback` | Son güncellemeden önceki sürüme döner |
| `agentx support-bundle` | OXS desteği için sürümler, gizli anahtarsız ayarlar ve günlük satırları (veri yok) |
| `agentx claude-login` | Claude Code'u şirketin Claude hesabıyla oturum açtırır (açılacak bir bağlantı, geri yazılacak bir kod) |
| `agentx claude-status` / `claude-logout` | Claude Code'un oturum açıp açmadığı; oturumu kapatır |
| `agentx uninstall` | Lumate'i durdurur ve kaldırır. `--delete-data` eklemezseniz verisi kalır |

## Güncellemeler

Settings → Updates (Lumate'i kuran kişi) şunları gösterir:
- sürüm;
- kanal (stable veya beta);
- bakım penceresinde otomatik kurulumlar (varsayılan 02:00–05:00, şirketin saati);
- sunulan güncelleme, notlarıyla birlikte ve **Update now**.

Lumate her saat bakar, güncellemeyi indirir ve kontrol eder. Arama sırasında asla kurmaz; yapay zeka arayıcısı bu arada
duraklar.

Bir güncelleme:
1. önce veriyi yedekler;
2. her hizmeti yeni sürüme geçirir;
3. yanıt vermesini bekler.

Yeni sürüm başlamazsa Lumate kendiliğinden geri döner, dosyalar ve veriyle birlikte; genellikle bir dakika içinde. O sürüm
sonra kendiliğinden yeniden kurulmaz; Update now onu yeniden deneyebilir. Settings → Updates sonra, sunucuda tutulan
önceki sürüme **Go back** önerir. O sürüm bugünkü veriyi okuyamıyorsa veriyi güncellemeden önce alınan yedekten alır (önce
bugünün bir yedeği alınır).

### İnternetsiz: çevrimdışı paketler

OXS Cloud'a ulaşamayan bir sunucu, OXS'ten gelen `AgentX-Server-<version>-offline.tar` çevrimdışı paketinden kurulur ve
güncellenir. Paket imajları, imzalı manifestlerini ve yükleyiciyi içerir. Üç yoldan biriyle kullanın:
- `sudo bash install.sh --offline AgentX-Server-<version>-offline.tar` ile kurun;
- `agentx update --bundle AgentX-Server-<version>-offline.tar` ile güncelleyin;
- Settings → Updates → Offline bundle bölümünden yükleyin.

Yalnızca Lumate'in sürüm anahtarıyla imzalanmış bir paket kabul edilir.

## Yedekler

Settings → Backups (Lumate'i kuran kişi):
- **Neler tutulur:** her gün kendi saatinde bir yedek (7 tane tutulur), her güncellemeden önce bir yedek (3 tane tutulur)
  ve Back up now (10 tane tutulur). Her biri indirilebilir.
- **Bir yedek neyi içerir:** veritabanını ve paylaşılan dosyaları. Sunucunun gizli anahtarlarını asla içermez; bu yüzden
  `/opt/agentx/.env` dosyasını da güvenli bir yerde saklayın. `SECRETS_KEY` olmadan Lumate'te saklanan gizli anahtarlar
  okunamaz.
- **Bir bucket'a kopyalama:** her yedek S3 uyumlu bir bucket'a da gidebilir (AWS S3, Backblaze B2, Wasabi, MinIO…).
  Adresi, bölgeyi, bucket'ı, klasörü ve bir erişim anahtarını verin; gizli anahtar şifreli saklanır ve bir daha gösterilmez.
- **Geri yükleme:** yalnızca sunucuda, `agentx restore` ile.

## Sorun giderme

| Gördüğünüz | Yapın |
|---|---|
| Yükleyici "ports 80 and 443 are in use" ile duruyor | Sunucuda başka bir web sunucusu çalışıyor: onu durdurun ya da Lumate'i başka bir sunucuya kurun |
| Tarayıcı sertifika konusunda uyarıyor (ofis ağı) | O bilgisayarda `ca.crt` dosyasına güvenin (yukarıda) |
| Settings → Updates bir güncellemenin geri alındığını söylüyor | `agentx logs server` yeni sürümün neden başlamadığını gösterir; `agentx support-bundle` çıktısını OXS'e gönderin |
| Çalıştırıcı ekip sunucusunu beklediğini söylüyor | İlk şirketi oluşturun (kurulum), sonra kendiliğinden kaydolur |
| Ajanlar çalışmıyor | Settings → Runners: çalıştırıcı çevrimiçi ve Claude Code'u oturum açmış olmalı (`sudo agentx claude-login` ya da bir API anahtarı) |


---

# İlk kurulum
Source: /tr/docs/first-setup

Boş bir sunucudan çalışan bir yapay zeka ekibine. Adımlar ekranları sırayla izler.

## 1. İlk hesap (kurulum belirteci)

İlk hesabı Lumate'i kuran kişi açar. 2.16.0'dan beri herkes **e-postasıyla** giriş yapar (daha önce açılmış hesaplar
kullanıcı adlarını korur).

1. **Sunucu sürümü:** yükleyicinin sonunda yazdığı **bağlantıyı** açın. Kurulum belirtecini içinde taşır; yalnızca
   adınızı, e-postanızı ve bir parola (en az 10 karakter) yazarsınız. Bağlantıyı mı kaybettiniz? Yükleyici belirteci
   de yazdı; `sudo grep SETUP_TOKEN /opt/agentx/.env` de gösterir: adresi açın ve belirteci yazın.
   **Lumate Local:** belirteç yoktur: ilk açılış penceresi ilk hesabı oluşturur.
2. **Etkinleştirme:** kurulumda lisans anahtarı verilmiş (`--key`) bir kurulum zaten etkindir: hiçbir şey sorulmaz.
   Verilmemişse aynı form şirketin adını bir kez sorar ve OXS hesabınız **aynı e-posta ve parolayla** açılır: yalnızca
   OXS'in e-postayla gönderdiği altı haneli kodu yazarsınız (yeni hesap 14 günlük deneme başlatır). Lisans anahtarı ya da
   çevrimdışı dosya da olur; bkz. [Lisanslama](/tr/docs/licensing#activating). E-postanın başka bir parolayla OXS hesabı
   varsa Lumate bunu söyler ve o parolayı ister.
3. **Şirketi kim kuracak?**
   - **I will (ben):** aşağıdaki şirket kurulumuna geçersiniz.
   - **Someone else (başkası):** yöneticinin e-postasını yazın. Lumate onun için bir bağlantı yapar (7 gün, bir kez);
     kopyalayıp gönderin. Yönetici hesabını bu bağlantıyla açar ve şirketi kurar. Siz o şirketin **üyesi olmazsınız**:
     Lumate size müşterilerini, mesajlarını ve aramalarını göstermez (sunucunun yedekleri yine de hepsini tutar; onları
     ve sunucuya kimin erişebildiğini güvende tutun). Sizin yeriniz **Sunucu sayfasıdır** (durum, tanılama,
     güncellemeler, yedekler, lisans ve o bağlantı; bkz. [Sunucu sayfası](/tr/docs/agents#the-server-page-from-2160)).

Belirteç yalnızca ilk hesap oluşana kadar işe yarar. Bu ilk kişi **kurulum yöneticisi** olur.

## 2. Şirket (onboarding)

Şirket kurulumu üç adımdır ve her şeyi bir kez sorar:

| Adım | Ne girersiniz |
|---|---|
| **Company** | Adı (lisansınızın hesabından dolu gelir), web sitesi (Lumate şirketin ne yaptığını oradan öğrenir; isteğe bağlı) ve saat dilimi (örneğin `Asia/Dubai`: tüm programlar, arama saatleri ve raporlar bunu kullanır). Görev öneki (2–6 harf; `RIC-12` gibi görev numaralarında kullanılır) addan önerilir. |
| **Departments** | Şirketin ne yaptığı: departmanları (**Real estate**, **Any business**, **Recruiting**; ekibi kadar, ilki ana departman) ekiplerini, kişilerini ve sayfalarını getirir; ülkesi (Birleşik Arap Emirlikleri, Türkiye veya başka bir ülke) arama kurallarını belirler. **Create company** şirketi oluşturur. İkisi de sonra Settings → Departments bölümünden değiştirilebilir (bkz. [Departmanlar ve ülkeler](/tr/docs/tour#departments-and-countries)). |
| **Connections** | Claude ve OpenAI anahtarı tek ekranda, her biri çalışıp çalışmadığını söyler. Sunucu sürümünde şirketin Claude anahtarı ya da belirteci (veya sunucuda `sudo agentx claude-login`); kaynaktan kurulmuş bir sunucuda burada bir çalıştırıcı anahtarı üretilir. OpenAI anahtarı aramalar içindir. İkisini de atlayabilirsiniz: eksik olan, gelene kadar panelde yazar. |

Sonra Claude yanıt verir vermez kurulum görüşmesi açılır: Lumate şirketi sorar ve departmanlarını, ajanlarını ve
uygulamalarını önerir (bkz. [Lumate ile kurulum](/tr/docs/tour#setting-up-with-lumate-from-2110)). Verdiğiniz
departmanları ve web sitesini zaten bilir ve bir daha sormaz. Lumate Local'in ilk açılış penceresi departmanları
yalnızca **Choose departments yourself** düğmesine basarsanız (veya birlikte gelen ekip paketi belirtiyorsa) sorar.

## 3. Claude'u bağlayın (çalıştırıcı)

Çalıştırıcı şirketin kendi Claude'unu kullanır: bir Anthropic API anahtarı ya da bir Claude hesabının oturum belirteci.

- **Anthropic API anahtarı (işletmeler için önerilir):** Ticari koşullar geçerlidir ve veri eğitim için kullanılmaz. Anahtarı Anthropic Console'da oluşturun.
- **Şirketin Claude hesabı:** Sunucu sürümünde `sudo agentx claude-login` hesabı sunucuda oturum açar (bkz.
  [Sunucu sürümü](/tr/docs/install-server#what-runs)). Bir Claude hesabının uzun ömürlü belirteci de çalışır: Claude Code
  olan herhangi bir bilgisayarda **şirketin** Claude hesabıyla oturum açın ve `claude setup-token` komutunu çalıştırın;
  `sk-ant-oat01-…` yazdırır.

Nereye girilir:

- **Sunucu sürümü:** Settings → Runners → **Claude for the runners** (sahipler ve yöneticiler; şifreli saklanır, bir daha gösterilmez) ya da `sudo agentx claude-login`. İlk şirket oluşunca çalıştırıcı kendini kurar.
- **Lumate Local:** İlk açılış penceresinin Claude adımı, sonra Settings → General → Claude. Çalıştırıcı uygulamanın parçasıdır.

Settings → **Runners** çalıştırıcıyı birkaç saniye içinde çevrimiçi gösterir. Orada daha fazla anahtar üretebilir (örneğin başka bir bilgisayardaki çalıştırıcı için) ve iptal edebilirsiniz.

Deneyin: **Chats → Lumate** bölümünü açın ve "Merhaba, neler yapabilirsin?" yazın. Birkaç saniyede gelen yanıt çalıştırıcının çalıştığını gösterir.

## 4. İnsanları davet edin

**Settings → Members:**
1. Bir rol (**admin** veya **member**) seçin ve kişinin **e-postasını** yazın. Her bağlantı yalnızca o kişi içindir, bir
   kez çalışır ve 7 gün sonra geçersiz olur. Settings → Email kuruluysa Lumate e-postayla gönderir (siz de
   kopyalayabilirsiniz); değilse bağlantıyı kopyalayıp gönderin. Kişi e-postasını bir kez onaylar (ilk sayfası bunu
   önerir, ya da Settings → Your account → Email); böylece **Forgot password?** onun için çalışır.
2. Kişi bağlantıyı açar, adını ve bir parola yazar; bundan sonra o e-postayla giriş yapar. E-postanın burada zaten bir
   hesabı varsa giriş yapıp onunla katılır: kimsenin ikinci hesabı olmaz. Sonra kendisine ait olanla (masa telefonunun
   dahilisi) kısa bir karşılama görür; şirketin kurulum görüşmesini hiç görmez.
3. Rolleri değiştirmek veya kişileri çıkarmak için aynı sayfayı kullanın. En az bir sahip her zaman kalır.

| Rol | Yapabilecekleri |
|---|---|
| Sahip / Yönetici | Şirketteki her şey: ayarlar, gizli anahtarlar, numaralar, üyeler, WhatsApp, tarayıcı kuralları, ajan izinleri |
| Üye | Günlük iş: sohbetler, görevler, müşteriler, randevular, mesajlar, ilanlar |

## 5. Ses (OpenAI)

1. **Settings → Secrets** → `OPENAI_API_KEY` ekleyin: şirketin OpenAI anahtarı. Değeri şifrelenir, bir daha gösterilmez ve ajanlara hiç verilmez.
2. **Settings → Voice:**

   | Ayar | Anlamı |
   |---|---|
   | Voice model | Gerçek zamanlı ses modeli |
   | Backend model | Sesin araçlarının arkasındaki model |
   | Thinking | Sesin ne kadar düşündüğü |
   | Talks with you in | Sesin ekibinizle konuşurken kullandığı dil |
   | Calls in | Müşteri aramalarında kullandığı dil |

3. Her ajanın bir **Voice** sekmesi vardır: sesi ve konuşma şekli.

Deneyin: bir ajanın sohbetini açıp mikrofona basın ya da **Playground**'a gidin.

## 6. Telefon numaraları (isteğe bağlı)

[Telefon ve Asterisk](/tr/docs/phone) bölümünü izleyin:
- OpenAI proje kimliği;
- webhook gizli anahtarı (`OPENAI_WEBHOOK_SECRET`);
- numaralar ve her birini hangi ajanın yanıtladığı;
- aktarma numarası;
- giden aramalar için hat ve `SIP_TRUNK_PASSWORD`.

## 7. Müşteri panosu

**Settings → Board:**

| Ayar | Varsayılan | Anlamı |
|---|---|---|
| Hand to the manager after this many unanswered calls | 2 | Kart "Yöneticiye" sütununa taşınır |
| Minutes before calling again | 120 | "Cevap yok" kartının ne zaman yeniden aranacağı |
| Daily report time (company time) | 19:30 | Koordinatörün günün raporunu yazdığı saat |
| Who takes appointments by default | — | Yeni randevu isteklerinin gittiği kişi |

Panoyu hemen denemek için: **Customers → ⋯ → Add sample customers** 25 örnek müşteri ekler. Sonra aynı menüden kaldırabilirsiniz.

## 8. Bildirim telefonunuz

**Settings → Your account** → "Your phone for notifications". WhatsApp bağlıyken bu bildirimler WhatsApp'a da gelir:
- devirler ("Raj'ın size ihtiyacı var");
- randevu istekleri;
- günlük rapor;
- yeni WhatsApp mesajları (müşteri başına en fazla 30 dakikada bir).

## 9. WhatsApp (isteğe bağlı)

Settings → **WhatsApp** → QR kodla (ya da eşleştirme koduyla) bağlayın. Ayrı bir numara kullanın. Bkz. [WhatsApp](/tr/docs/whatsapp).

## 10. Ofis tarayıcısı (isteğe bağlı)

1. Settings → **Browser** → eklentiyi indirin ve ofis bilgisayarına kurun.
2. CRM'i izinli sitelere ekleyin.
3. Ofis tarayıcısına ihtiyacı olan ajanlar için, her ajanın Settings sekmesinde **Can use the office browser** seçeneğini açın. Emlak şablonundan oluşan ajanlarda (Lumate ve Araştırmacı) bu zaten açıktır; daha önce oluşturduğunuz ajanlarda açmanız gerekir.

Bkz. [Ofis tarayıcısı ve ilanlar](/tr/docs/office-browser).

## 11. Beceriler ve bilgi

- **Beceriler:** Kategorilere göre hazır katalog. Becerileri şirkete ekleyin ve ajanlara verin. GitHub'dan içe aktarmak da mümkündür.
- **Bilgi:** Ajanların öğrendikleri kaynağıyla birlikte burada görünür.

Bir ajana bir şey öğretmek için ona söylemeniz yeter ("Ofisimiz cuma günleri saat 6'da kapanır") ya da bir dosya paylaşın (fiyat listesi, broşür). Ajan hatırlar.

## Kontrol listesi

- [ ] HTTPS çalışıyor ve `SESSION_SECRET`, `SECRETS_KEY` ayarlı
- [ ] İlk hesap ve şirket var; şablonun ajanları orada
- [ ] Çalıştırıcı çevrimiçi ve Lumate bir sohbette yanıt veriyor
- [ ] Üyeler doğru rollerle davet edildi
- [ ] `OPENAI_API_KEY` kayıtlı; bir ajanla konuşma çalışıyor
- [ ] Pano ayarları ve varsayılan randevu sahibi ayarlı
- [ ] İsteğe bağlı: numaralar, WhatsApp, ofis tarayıcısı


---

# Lisans ve etkinleştirme
Source: /tr/docs/licensing

Lumate, OXS'ten alınan bir lisansla çalışır. Lisans bir OXS hesabına ve onun planına aittir ve tek bir kurulum için
yapılır: üretim kurulumu ya da test kurulumu, Lumate Local ya da Lumate Server. Lisans, kurulumun neleri kullanabileceğini
söyler: kaç kişi, masa koltuğu (Lumate Desk'te aktarılan aramaları alan kişiler), ajan ve şirket; hangi özellikler (ses,
çağrı merkezi, WhatsApp, WhatsApp üzerinden aramalar, masa telefonu, telefon numaraları, ofis tarayıcısı, endpoint'ler).

Lisans, kurulumun kendisinde, her istekte kontrol edilir. Bir şirketin Lumate'te tuttuğu hiçbir şey OXS'e gitmez (bkz.
[Ne gönderiyoruz](/tr/docs/licensing#what-we-send)).

## Kurulumun durumları

| Durum | Neler çalışır |
|---|---|
| **Not activated** (yeni kurulum) | Oturum açma, ilk hesap, Local sihirbazı ve etkinleştirme. Geri kalan her şey bekler. |
| **In transition** (lisanslama gelmeden önce çalışmış bir kurulum) | Lisanslı ilk başlangıçtan itibaren 30 gün boyunca her şey. Sahipler ve yöneticiler tarihi görür. İstediğiniz zaman etkinleştirmek tüm kayıtları korur. |
| **Active** | Planın içerdiği her şey, sınırlarına kadar. |
| **Ended** (abonelik durdu ya da 14 gündür kontrol yapılmadı) | Salt okunur: oturum açma, Settings → Licence, Export all data ve güncellemeler. Gelen WhatsApp mesajları yine saklanır; gelen aramalar reddedilir; hiçbir ajan uyanmaz ve hiçbir arama başlamaz. Hiçbir şey silinmez. |
| **Clock behind** (bilgisayarın saati, Lumate'in gördüğü en son zamandan bir saatten fazla geride) | OXS Cloud ile bir sonraki kontrol saati doğrulayana kadar Ended gibi davranır (çevrimdışıysa: portaldan yeni bir lisans dosyası). Doğru tarihi ve saati ayarlayın. |

Kilitli bir kurulum API'ye nedeniyle birlikte `402` yanıtı verir. Uygulama nedeni ve **Export all data** düğmesini gösterir.
Lumate'i kuran kişiye ayrıca etkinleştirme yollarını, OXS portalında yenileme bağlantısını ve (Lumate Local'da)
güncellemeleri gösterir; gereken şey daha yeni bir Lumate olabilir. Oradan herkes oturumu kapatabilir.

## Etkinleştirme

Lumate'i kuran kişi etkinleştirir: kurulumun Activate adımında (Lumate Local'ın sihirbazında, şirketten hemen sonra;
sunucuda, ilk hesaptan hemen sonra) ya da **Settings → Licence** bölümünde. Üç yol var:

1. **OXS hesabınızla (önerilir), Lumate'in içinde (2.3.0'dan itibaren).** E-posta adresinizi ve parolanızı girin (ilk
   seferde adınızı ve şirketinizi de) ve koşulları kabul edin; OXS size 6 haneli bir kod e-postalar; kodu Lumate'e
   girin. Yeni bir adres hesabını ve 14 günlük denemesini alır (kart gerekmez); hesabı olan bir adres kendi hesabında
   oturum açar (kendi parolasıyla; yanlış parola ancak kod adresi doğruladıktan sonra söylenir). Aynı e-posta ve parola
   müşteri portalını da açar: başka bir yere kaydolmanız gerekmez. Lumate Local'da ilk açılış formu bunları bir kez
   ister: bunlar Lumate'i başka bir tarayıcıda açan e-posta ve paroladır da. Kod bir kez çalışır ve 15 dakika geçerlidir;
   **Send a new code** baştan başlatır. Beş yanlış kod onu harcar.

   **Approve this PC in the browser instead** seçeneği hâlâ çalışır: Lumate `BCDF-GHJK` gibi bir kod gösterir;
   etkinleştirme sayfasını açın, oturum açın, kurulumu kontrol edin ve onaylayın. Kod beklerken Lumate (bağlantı kopsa
   bile) kodun süresi dolana kadar sormaya devam eder.
2. **Lisans anahtarıyla.** Portalda **Keys**, hesabın anahtarını bir kez gösterir (`axk_…`); onu Lumate'e yapıştırın.
   Boşluklar, satır sonları ve tireler hoş görülür; yanlış yazılmış anahtar hiçbir şey gönderilmeden yakalanır. Portalda
   anahtarı yenilemek eskisini yeni etkinleştirmeler için durdurur; zaten çalışan kurulumlar çalışmaya devam eder.
3. **Çevrimdışı (Enterprise).** İnternete hiç çıkmayan bir kurulum için: istek dosyasını Settings → Licence → Offline
   bölümünden indirin, portala yükleyin, lisans dosyasını indirin ve Lumate'e yükleyin. Çevrimdışı lisans, aboneliğin
   bitişi artı 7 gün sürer, en fazla bir yıldır ve hiç kontrol yapmaz.

**Production install** veya **Test install** seçin: plan bunları ayrı sayar (denemede her birinden bir tane vardır).

## Kontroller (check-in)

Her 12 saatte bir (artı en fazla 30 dakika; kurulumlar aynı anda gelmesin diye) Lumate, OXS Cloud'a kontrol yapar ve
lisansını geri alır. Abonelik sürdüğü sürece lisans 14 gün daha geçerlidir.

- OXS Cloud'a ulaşılamazsa Lumate 5, 10, 20, 40 dakika sonra ve ardından her 60 dakikada bir yeniden dener; lisansın son
  gününe kadar çalışmaya devam eder. 3 gün kontrol yapılmazsa sahipler ve yöneticiler bununla ilgili bir satır görür.
- Bir abonelik durduğunda (7 günlük ek süreden sonra ödenmemiş, dönem sonunda iptal edilmiş ya da askıya alınmış), bir
  sonraki kontrol lisansı bitirir.
- Biten ya da saati geride kalan kurulum her 5 dakikada bir yeniden sorar; kilit sayfasındaki **Check again** hemen sorar.
- **Settings → Licence → Check now** hemen kontrol yapar.

## Ne gönderiyoruz

Bir kontrol yalnızca sayılar ve kodlar taşır. Tam alanlar (bulut başka hiçbirini kabul etmez):

| Alan | Ne olduğu |
|---|---|
| `version`, `channel`, `edition`, `mode`, `os` | Lumate'in sürümü ve güncelleme kanalı, Local mi Server mı, nasıl kurulduğu, işletim sisteminin adı ve sürümü |
| `packs`, `companies` | Kullanılan sektörler (örneğin `real-estate`) ve kaç şirket olduğu |
| `users.seats_used`, `users.desk_seats_used`, `users.active_7d` | Kaç kişi ve masa koltuğu olduğu, 7 günde kaç kişinin Lumate'i kullandığı |
| `agents`, `apps` | Kaç çalışan ajan ve uygulama olduğu |
| `usage_24h.*` | Son 24 saatte: ajan çalışmaları, ses dakikaları, aramalar, gelen ve giden WhatsApp mesajları, gönderilen e-postalar |
| `db_mb`, `errors_24h`, `update_state` | Veritabanının boyutu, 24 saatteki başarısız çalışmalar ve aramalar, son güncellemenin nasıl geçtiği |
| `fingerprint`, `clock` | Bu makinede tutulan rastgele bir kimliğin özeti (hash) (kurulumun kopyasını aslından ayırır) ve kurulumun saati |

Asla: şirket veya kişi adları, telefon numaraları, e-postalar, mesajlar, dökümler, dosyalar, uygulama kayıtları, istemler (prompt).
**Settings → Licence → What we send** son kontrolü tam olarak gönderildiği gibi gösterir.

## Sınırlar

Sınırı aşan bir ekleme tek cümleyle reddedilir (örneğin "Lisansınız 5 kişiye izin veriyor; 5'i kullanımda"): yeni bir üye
ya da kabul edilen bir davet, yeni bir masa koltuğu, işe alınan ya da içe aktarılan bir ajan, yeni bir şirket. İki şirkette
olan kişi tek koltuk tutar. Var olanlar çalışmaya devam eder: kullanımda lisansın izin verdiğinden fazlası varsa (bir plan
değişikliğinden sonra), sahipler ve yöneticiler bununla ilgili bir satır görür ve yalnızca ekleme bekler.

Planın içermediği bir özellik gizlenir: sayfaları menüden kalkar, araçları ajanlardan kalkar ve API'si özellik adıyla
birlikte `403` yanıtı verir.

## 1.x sürümünden kurulumu güncelleme

Zaten şirketi olan bir kurulumda lisanslama sürümünün ilk başlangıcı **30 günlük geçiş süresini** başlatır: her şey
çalışmaya devam eder ve sahipler ile yöneticiler son günü görür. O günden önce istediğiniz zaman etkinleştirin. OXS, bir
hesabı ve lisansını elle (fatura ya da havale ile) kurabilir; anahtar o zaman OXS'ten gelir.

## Başka bir makineye taşıma, yedeği geri yükleme

- **Aynı makineye geri yüklenen bir yedek** eskisi gibi kontrol yapar.
- **Başka bir makinedeki kopya** (kopyalanan ya da başka yere geri yüklenen bir veritabanı) OXS Cloud için yeni bir
  makinedir: asıl kurulum kontrol yapmaya devam ettiği sürece kopyaya yeniden etkinleştirmesi söylenir (lisansta boş bir
  yer varsa) ve asıl kurulum çalışmaya devam eder. Asıl kurulumun gizli anahtar dosyası olmayan bir kopya hiç kontrol
  yapamaz: Settings → Licence bunu söyler ve anahtar geri yüklenmedikçe ya da kopya yeniden etkinleştirilmedikçe lisansı
  yalnızca son gününe kadar (en fazla 14 gün) sürer.
- Bir kurulumu kalıcı olarak taşımak için: eski makinede **Settings → Licence → Deactivate** (yeri hemen boşaltır), sonra
  yenisini etkinleştirin. Devre dışı bırakmak, o makinede Lumate'i yeniden etkinleştirilene kadar durdurur.

## Tüm veriyi dışa aktarma

**Export all data** (Settings → Licence ve kilit sayfası) tek bir zip indirir: veritabanının tutarlı bir kopyası ve paylaşılan
her dosya. İçinde kasa (vault), gizli anahtar dosyası, makine kimliği, kimsenin parola özeti ya da lisansın belirteci
bulunmaz (veri nerede açılırsa orada insanlar yeni parola seçer). Her durumda, lisans bittikten sonra bile çalışır.
Kurulumun yöneticisi her zaman alabilir; bir şirketin sahibi ya da yöneticisi yalnızca kurulumda yalnızca o şirket varken
alabilir (zip her şirketi içerir).

## BT için

- OXS Cloud'un adresi `CLOUD_URL` ayarıdır; sürüm derlemeleri `https://api.lumate.io` taşır (2.19.0'dan önce
  `https://ax-api.oxsbilisim.com`), bu yüzden güvenlik duvarı Lumate'in bu sunucuya 443 numaralı bağlantı noktasından
  ulaşmasına izin vermelidir. Kontrol, bilgisayarın proxy'si üzerinden yapılan bir HTTPS isteğidir; Lumate Local'da
  Windows sertifika deposuna güvenir.
- Bir Anthropic API anahtarı ya da bir Claude hesabının belirteci Claude Code'u çalıştırır; bu, lisanstan ayrıdır (bkz.
  [İlk kurulum](/tr/docs/first-setup)).


---

# Lumate turu
Source: /tr/docs/tour

Platformun sayfa sayfa rehberi, soldaki menünün sırasıyla:
- **en üstte:** New (bir görev, Lumate'in sizin için yapacağı bir arama, bir uygulama);
- **Home:** Dashboard, Inbox, Chats;
- **Work:** Tasks, Routines, Documents, Activity;
- **Customers:** Customers, Appointments, Messages, Listings;
- **Calls:** Call center, Call history, Playground;
- **Team:** her ajan, All agents, Skills, Knowledge;
- **Apps:** şirketin uygulamaları ve Build an app;
- **en altta:** Integrations, Settings, Help.

Bir bölüm adına basınca açılır ve kapanır; Lumate bunu hatırlar. İlk haftanızdan sonra Home dışındaki bölümler kapalı
başlar; bulunduğunuz sayfanın bölümü her zaman açıktır.

Klavye kısayolları için herhangi bir yerde `?` tuşuna basın.

## Tur

Lumate'i ilk açtığınızda kısa bir tur sizi karşılar. Ana sayfaları sabit bir sırayla gezer:
Dashboard, Chats, Customers, Playground, Call history, Call center, Knowledge, Agents, Settings ve Help. Her adım ilgili
sayfayı açar ve menüdeki yerini gösterir.
- **Next** ve **Back** adımlar arasında gezdirir. **Skip** (veya Escape) turu kapatır.
- Tur her kişi için yalnızca bir kez gösterilir. Yeniden görmek için **Help** sayfasında **Take the tour** düğmesine basın.
- **Lumate explains**, turu sesli ve daha ayrıntılı verir, her seferinde bir bölüm: yukarıdaki sayfalar, ayrıca Inbox,
  Tasks, Messages, Listings, Appointments, Routines, Skills, Integrations ve Activity. Her bölümde Lumate sayfayı
  açar, ne işe yaradığını söyler, orada yapabileceğiniz birkaç şeyi birer örnekle sayar ve denemeniz için bir şey önerir
  ("şunu söyleyin: incelemedeki görevleri göster"). Sorularınızı bekler ve siz söyleyince devam eder. Sonraki bölüme
  geçmek için "skip", bitirmek için "stop" deyin. Sizi sayfalar arasında gezdirirken konuşma küçük pencerede sürer.

## Departmanlar ve ülkeler

Bir şirketin bir veya daha fazla **departmanı** ve bir **ülkesi** vardır. İkisi de kurulumda seçilir; sahip bunları
**Settings → Departments** (Ayarlar → Departmanlar) altında değiştirir.

**Departman** şunları getirir: bir ekip (ajanları, arama senaryoları, becerileri ve rutinleri), kişi türleri ve alanları,
ve sayfaları. Bir şirketin ekibi kadar departmanı olur: broker işe alan biri de olan bir emlak ofisinde Emlak ve İşe alım
birlikte bulunur.

| Departman | Kişileri | Yalnızca bu departmanla | Sayfası |
|---|---|---|---|
| Emlak | Customers: alıcılar, satıcılar, kiracılar, ev sahipleri | Listings, dış brokerlar | [Emlak](/tr/docs/real-estate) |
| Herhangi bir iş | Contacts: potansiyel müşteriler, müşteriler, ortaklar, tedarikçiler, diğerleri | | [Herhangi bir iş](/tr/docs/any-business) |
| İşe alım | Adaylar ve çalışanlar | Pipeline; silinmesi gereken adayların aylık listesi | [İşe alım](/tr/docs/recruiting) |

- **Tek kişi listesi.** Her kişinin bir türü vardır ve her tür bir departmana aittir: alıcı Emlak'a, aday İşe alım'a. Kart,
  türünün departmanındaki alanları gösterir. Menü, diğer her departmanın listeye kendi bakışını (örneğin **Candidates**) ve
  İşe alım'ın **Pipeline** sayfasını ekler.
- **Ana departman** ilk sıradakidir: ortak sayfalar onun sözcüklerini kullanır (Customers, Appointments).
- **Tek ekip.** Lumate, Coach, Librarian ve Researcher her departmana hizmet eder. Bir departmanın kendi ajanları (İşe
  alım'ın Sourcer ve Screener'ı) ona aittir; bir ajanın departmanı Settings sekmesinde, bir senaryonunki düzenleyicisinde
  görünür.
- **Aramalar kendi departmanı adına konuşur:** bir aramanın departmanı senaryosununkidir; yoksa kişininki, yoksa cevaplayan
  ajanınki, yoksa ana departman. Bu, aramanın araçlarını ve sözcüklerini belirler: bir eleme görüşmesi mülakat ayarlar ve
  hiçbir zaman ilan aramaz; bir gösterim araması ilan arar.

Help menüsü her departmanın kendi sayfasını gösterir. Sektörler gelmeden önce kurulan şirketler (1.10 ve eski) BAE'de
emlak şirketidir ve eskisi gibi çalışır.

**Ülke** arama kurallarını belirler: hangi numaraların yerel olduğu, numaraların ulusal bir aranmak istemeyenler
listesine (do-not-call) karşı kontrol edilip edilmediği, varsayılan kayıt bildirimi, aramada yapay zekanın konuştuğunun
söylenip söylenmediği ve yapay zeka aramaları başlamadan önce bir yöneticinin neyi onaylayacağı (bkz. [Security and compliance](/tr/docs/security#calling-rules-by-country)):
Birleşik Arap Emirlikleri, Türkiye veya başka bir ülke.

**Değiştirme:** bir departman ekleyin, birini kaldırın, bir başkasını ana departman yapın (**Make primary**) ya da ülkeyi
değiştirin, sonra **Preview the change** düğmesine basın. Eklenen departmanın getirdiği ajanları ve uygulamaları, açılan
veya kapanan modülleri, gizlenen sayfaları, ajanların kaybettiği araçları ve türü kaldırılan bir departmana ait olan
kişileri listeler (kişiler türünü korur). **Apply** değişikliği uygular. Hiçbir şey silinmez: kaldırılan bir departmanın
kişileri, ajanları, senaryoları ve uygulamaları kalır ve onunla birlikte geri gelir.

## Lumate ile bir gün (emlak)

1. **Sabah.** **Customers** panosu bugünün kartlarını gösterir: kimin aranacağı, dün cevap vermeyenler ("from yesterday") ve sizi bekleyenler. Arayan ajanlar "To call" sütununu arar.
2. **Aramalar sırasında.** Her aramanın dökümü müşterinin kartına düşer. Kart kendiliğinden ilerler:
   - **Done:** istek karşılandı.
   - **For the manager:** biriyle görüşmek istiyorlar ya da iki kez kimse cevap vermedi.
   - **No answer:** daha sonra yeniden aranır.
   - **Declined:** "beni aramayın" denmişse kart ayrıca aranmak istemeyenler listesine (do-not-call) işaretlenir.
3. **For you** (Inbox'ın ilk sekmesi). Ajanların size aktardığı kartlar ve planlanacak randevu istekleri. Saati belirleyin; randevu **Appointments** zaman çizelgesinde görünür.
4. **WhatsApp.** Bir müşteri yazar. Mesaj kartında ve **Messages** sayfasında görünür, ajanı da bir taslak yazar. Siz kontrol edip Send'e basarsınız.
5. **Araştırma.** Researcher'a şunu söylersiniz: "Sara için Dubai Marina'da 2,5 milyonun altında 3 odalı daireler bul". Ajan portalları ofis tarayıcısında arar, ilanları kaydeder ve Sara ile eşleştirir. İlanlar Sara'nın kartında ve **Listings** sayfasında görünür.
6. **Akşam.** Koordinatör **günlük raporu** yazar: aramalar, ulaşılan müşteriler, aktarımlar, randevular. Rapor Inbox'ınıza gelir; bildirim telefonunuz tanımlıysa WhatsApp'a da gelir. Gece yarısı pano yeni bir güne başlar; açık kartlar devreder.


---

# Pano, arama ve gelen kutusu
Source: /tr/docs/dashboard-and-inbox

## Gösterge paneli (Dashboard)
Önce sizi bekleyenler, sonra haftanın nasıl geçtiği:
- sizi neyin beklediğini söyleyen **bir karşılama**: onaylar, geri aramalar ve görevler;
- **Needs you:** geri aramalar (**Call back** düğmesiyle), Lumate'in işe almayı önerdiği ajanlar (onaylayın ya da
  reddedin) ve sizi bekleyen görevler;
- son 7 gün için **dört sayı**, her biri önceki 7 günle karşılaştırmalı ve son 14 günün çizgisiyle: aramalar (ve kaçının
  bağlanmadığı), mesajlar (gelen ve giden), alınan randevular ve biten işler (tamamlanan görevler);
- **Last 14 days:** gün gün aramalar, mesajlar ve biten işler;
- **Team now:** her ajan ve şu an ne yaptığı, aramada olanlar önce;
- **Today:** bugünkü randevular ve süren arama listeleri;
- **hızlı işlemler:** görev ver, birini ara, uygulama yap ve Lumate ile konuş (ses kuruluysa);
- sağda **Live activity:** ekibin ve kişilerin son yaptıkları.

Günler şirketin saat diliminde sayılır.

## Arama (Search, 2.6.0'dan beri)
Arama çubuğu her sayfanın üst ortasındadır (`Ctrl K` veya `/` sizi oraya götürür; telefonda arama düğmesi). Açabileceğiniz her şeyi gruplayarak bulur: kişiler, konuşmalar (ajanlarla sohbetler, WhatsApp günleri, aramalar),
görevler, uygulama kayıtları, randevular, ilanlar, belgeler, bilgi, ajanlar ve beceriler, ayarlar ve rehber.
- Sözcükler başından eşleşir; büyük küçük harf ve aksan fark etmez: `isil`, *Işıl*'ı bulur; `050 123 45`,
  +971 50 123 4567'yi bulur.
- **Anlam araması (Meaning search)**, başka sözcüklerle veya başka bir dilde bile ne demek istediğinizi bulur ("2+1 Marina'da daire" iki odalı
  Dubai Marina dairesi isteyen bir alıcıyı bulur); böyle bir sonuç *similar* der. Bu bilgisayarda çalışır: modeli
  (yaklaşık 135 MB) huggingface.co'dan bir kez indirilir ve hiçbir metin bir yere gönderilmez. Hazır olana kadar çubuk
  bunu söyler ve sözcüklerle arar. Yöneticiler bunu Settings → Search altında kapatabilir.
- Herkes yalnızca açabileceği şeyi bulur: bir üye görüntüleme izni olmayan bir uygulamayı, gizli bir alanı (hiçbir zaman
  dizinde değildir) veya kişisel bir randevuyu bulamaz.
- İlk satırda Enter, tüm sonuçları açar (`/search`); her grup için bir sekme vardır. Son satır Lumate'e sorar.

## Gelen kutusu (Inbox)

| Sekme veya bölüm | İçindekiler |
|---|---|
| **For you** (ilk sekme) | Ajanların size aktardığı müşteriler; nedeni ve varsa randevu isteğiyle (aşağıda) |
| **Replies** | Sohbetlerinizdeki ve görevlerinizdeki yeni ajan yanıtları |
| **Needs you** | Size takılan veya yanıtınızı bekleyen görevler (in review) |
| **Problems** | Başarısız çalışmalar, çevrimdışı çalıştırıcı (runner). Bunları kapatabilirsiniz. |
| **Waiting for your approval** | Bir koordinatörün önerdiği yeni ajanlar; bir ajanın dış sistemlerde yapmak istediği değişiklikler (API istekleri); açılmayı bekleyen entegrasyon uç noktaları |
| **Updates** | Bildirimler: aktarımlar, randevu istekleri, günlük rapor, WhatsApp mesajları ve OXS'ten haberler. Tek tek veya hepsini birden okundu işaretleyebilirsiniz. |

Menüde **Inbox** üzerindeki sayı bunların hepsini sayar. Bildirimler e-postayla da gelebilir: bkz.
[Email](/tr/docs/email#your-email-settings--your-account).

**News from OXS (from 2.8.0).** OXS bakım, olay, güncelleme, haber ve güvenlik duyuruları yapar. Bakım
(başlamasından 24 saat öncesinden itibaren, o ana kadar ne kadar kaldığıyla), olaylar ve güvenlik duyuruları her sayfanın
üstünde bir şerit olarak görünür; × işareti olanları kapatabilirsiniz. Güncelleme, haber, bakım ve güvenlik duyuruları ayrıca sahip ve
yöneticilere **Updates** içinde bir kez ulaşır. Settings → General, son 20 duyuruyu **News from OXS** altında listeler.

**For you.** Her kart, ajanın neden aktardığını ve varsa randevu isteğini söyler ("Perşembe öğleden sonra dediler"). **Only mine**, yalnızca size aktarılan kartları gösterir.
- **Set time** randevuyu planlar.
- **Give back** kartı notunuzla birlikte ajanına geri verir; ajan devam etmek için uyandırılır.


---

# Müşteriler ve randevular
Source: /tr/docs/customers

## Müşteriler (Customers)

### Müşteriler (pano)
**Sütunlar:** To call · On a call · No answer · For the manager · Done · Declined.

**Üstte (2.13.0'dan beri):** dört sayı — kaç müşteri, bu hafta yeni olanlar (ve önceki hafta), bugün veya geçmişte
kalmış sonraki adımlar, önümüzdeki 7 gündeki randevular — ve pano ile herkesin tablosu (sabit başlık, arama, aşama
filtresi) arasında geçiş için **Board | Table**.

**Panoda yapabilecekleriniz:**
- **Drag:** bir kartı sürükleyip taşıyın. Done, Declined veya For the manager sütununa taşırken neden sorulur.
- **Day:** bugün (varsayılan), geçmiş bir gün (salt okunur) veya günlere göre gruplanmış tüm zamanlar.
- **Filters:** ajan, tür (alıcı, satıcı, kiracı, ev sahibi), arama.

**⋯ menüsü:**
- **Add customer.**
- **Import CSV:** sütunlar `name, phone, email, kind, area, beds, purpose, budget_min, budget_max, notes`.
  - Önce bir önizleme gelir. Bilinen bir telefon numarası yalnızca kartta eksik olanı doldurur; hatalı numara kartı telefonsuz bırakır, böylece aranamaz.
- **Add or remove sample customers.**
- **All customers (table):** arama kutusu ve aşama filtresiyle tüm kartlar.

**Kart üzerindeki işaretler:**
- 📅 bir randevu;
- 💬 bekleyen bir WhatsApp taslağı;
- 🏠 N ilan önerildi;
- kart devredildiyse "from yesterday".

### Müşteri kartı
**Overview | History (2.13.0'dan beri):** kartın sayfası konuşması, randevusu, WhatsApp'ı ve e-postasıyla açılır;
**History** ona olan her şeyi listeler (sayfayı yenileseniz de sekme kalır). Yan karttaki menü **Stage**, **Details**,
**Profile** ve **Source** bölümlerine atlar.

**Özellikler:** aşama (nedeniyle), ajan, tür, telefon, e-posta, dil, ihtiyaçlar (amaç, bölgeler, oda sayısı, bütçe), sonraki adım ve zamanı, aranmak istemiyor (do-not-call).

**Eylemler:**
- **Call now:** ajan telefonla arar. Do-not-call kartlarında ve telefonu olmayan kartlarda engellenir.
- **Try in playground:** bu müşterinin bilgileriyle bir arama provası yapın.
- **Book appointment.**
- **Delete customer** (sahipler ve yöneticiler; sektörün kullandığı sözcük): kartı ve Lumate'in kişi hakkında tuttuklarını siler:
  geçmişi, konuşması, randevuları ve arama listesindeki yerleri, onunla yapılan aramalar (dökümleri), WhatsApp
  mesajları, hakkındaki bildirimler ve karttaki dosyalar. Kişiden söz eden görevler ve ajanların hatırladıkları
  kalır; başka bir kartın veya görevin de tuttuğu dosya da kalır. Aranmak istemeyen bir numara
  do-not-call listesinde kalır. Kişiyle bir arama sürerken silinmez.

**Bölümler:**
- **Appointment:** açık istek veya planlanmış ziyaret.
- **WhatsApp:** son mesajlar, taslak, yazı alanı ve "Open conversation".
- **Email (from 2.8.0):** ajanın taslağı (düzenleyin, **Send** veya **Discard**), **Write an email**, gönderilenler ve
  bekleyenler ve **No emails** (bkz. [Email](/tr/docs/email#email-to-contacts)).
- **Listings:** önerilen ilanlar; her birinde **Sent to the customer** ve **Not interested**.
- **History:** şirketin saatiyle her olay:
  - aramalar (ulaşıldı veya ulaşılamadı, dökümüyle);
  - aşama değişiklikleri;
  - notlar;
  - randevular;
  - WhatsApp mesajları;
  - e-postalar (konuya göre);
  - ilanlar.
- **Work with the agent:** kartın konuşması. Kartın ajanına buradan yazın. Arama dökümleri ve WhatsApp mesajları da buraya, alıntı olarak düşer.

### Randevular (Appointments)
Şirketin saat diliminde ay, hafta ve gün takvimi. **Month** (2.13.0'dan beri) her gün en fazla üç randevu gösterir;
**+N more** o günü açar. Ayrıntılar için bir randevuya tıklayın: müşteri, telefon (aramak için dokunun), yer, konu ve müşterinin söyledikleri. Buradan şunları yapabilirsiniz:
- randevuyu başka zamana almak;
- tamamlandı, gelmedi (no-show) veya iptal edildi olarak işaretlemek.

Bir müşteri kartındaki **Book appointment** doğrudan bir randevu oluşturur.

**Kişisel görüşme (personal meeting)**, sizin için Lumate'in yaptığı bir aramada kararlaştırılandır (bkz. [Calls Lumate makes for you](/tr/docs/calls#calls-lumate-makes-for-you)). Kişinin adını ve numarasını gösterir, hiçbir karta bağlı değildir. Diğer randevular gibi taşırsınız, kapatırsınız veya iptal edersiniz.

**Booking (Appointments → Booking settings, sahipler ve yöneticiler, 2.4.0'dan beri).** **Lumate books times itself** seçeneğini açın;
Lumate boş bir zaman bulup randevuyu kendisi alır. Bunu aramalarda (sizin aramalarınızda ve sizin yerinize cevapladığı aramalarda) ve sohbette yapar. Kapalıyken yalnızca
insanların ne istediğini not eder ve zamanı eskisi gibi bir kişi belirler.
- Hafta günlerine göre **Opening hours** (23:59 bitiş, gece yarısına kadar açık demektir) ve her randevu türü için **ne kadar
  sürdüğü** ile **sonrasındaki boşluk**.
- **Neyin ayrıldığı:**
  - **Nothing:** yalnızca çalışma saatleri sayılır; isteğe bağlı **At most at once** ile birlikte.
  - **People** (broker, doktor): her biri aynı anda tek randevu alır; verirseniz kendi saatlerinde. Emlak
    ve İK buradan başlar.
  - **Tables and rooms:** her birinin kendi koltuk sayısı vardır; gruba uyan en küçük olan önce ayrılır. Hiçbir masanın
    alamadığı bir gruba zaman verilmez.
  - People seçilmiş ama henüz kimse eklenmemişse ya da o tür için kimse yoksa çalışma saatleri sayılır; böylece randevu alımı asla durmaz.
  - Yaklaşan randevusu olan bir kişi veya masa silinemez: bunun yerine kapatın.
- **A person confirms bookings:** zaman ayrılır ve randevu, biri onaylayana kadar Appointments içinde bekler.
- **Earliest booking** (şimdiden kaç dakika sonra) ve **book up to** (kaç gün öncesinden).
- İki arama aynı zamanı asla alamaz: ikincisine bunun yerine en yakın boş zamanlar önerilir.
- Bir arayan (kartı veya numarası) en fazla üç yaklaşan randevu tutar; fazlasını bir iş arkadaşınız ayarlar.
- Sizin yerinize Lumate'in cevapladığı bir aramada arayan, kendi yaklaşan randevusunu iptal edebilir: yalnızca aynı numaradan,
  verdiği adla ve söylediği güne yapılmış olanı (bir aramada üç deneme). Size haber verilir. Lumate diğer randevular
  hakkında hiçbir şey söylemez; arayanlar bir masanın adını duyar, bir iş arkadaşının adını asla duymaz.
- **Day** görünümü, randevu alan her kişi veya masa için bir sütun ve hiçbirine bağlı olmayan randevular için bir sütun gösterir.

### Mesajlar (Messages, WhatsApp)
Her WhatsApp konuşması, en yenisi başta. Açık konuşmanın yanında (2.13.0'dan beri; dar ekranda **Contact**) kişinin
paneli vardır: tür ve aşama, sonraki adım, randevu, onu kimin takip ettiği, son olaylar, **Open card** ve
**Ask Lumate for a reply** — Lumate bir yanıt taslağı yazar; taslak, göndermeniz için konuşmada bekler.
- Sayı rozeti **yanıt bekleyen mesajları** sayar.
- **Draft** işareti, bir ajanın sizi bekleyen bir yanıt yazdığı anlamına gelir. Konuşmayı açın; taslak, **Send**, **Edit** ve **Discard** düğmeleriyle kesik çizgili bir balon olarak görünür.
- İşaretler mesajlarınıza ne olduğunu gösterir: 🕓 sırada, ✓ gönderildi, ✓✓ teslim edildi, ✓✓ okundu, nedeniyle "not sent", saatlik veya günlük sınır tuttuğunda "waiting (limit)".
- Bir bildirimi yanıtlayan ekip arkadaşlarının yanıtları "Ad (team)" olarak görünür.
- **number hidden** işaretli sohbet, numarasını WhatsApp'ın gizlediği bir göndericidir. Yanıtlayabilirsiniz; WhatsApp numarayı bildirince numaranın kartına katılır.

**Kim yazdı: Customer, Broker veya Personal.** Her sohbetin bir etiketi vardır; konuşmanın üstünden değiştirilir. **Show**
listeyi süzer: All, Customers, Brokers.
- **Customer** (eskisi gibi): kişiye bir kart açılır ve bir ajan onunla ilgilenir.
- **Broker:** başka bir ofisten bir broker. Kart kişi olarak kalır, ama müşteri değildir: asla panoda yer almaz, arama sistemi
  (dialer) tarafından aranmaz, müşterilerle birlikte sayılmaz, sizin brokerlarınıza verilmez.
- **Personal** (yöneticiler): aile, arkadaşlar, eşiniz. Lumate numarayı izlemeyi bırakır. Önce sorar, sonra
  sohbetin mesajlarını, kartlardaki kopyalarını ve onlar için açtığı kartı siler (aramaları,
  randevuları, brokerı veya kayıtlı bir arama nedeni olan kart, sohbet olmadan saklanır). Bundan sonra o
  numaradan hiçbir şey saklanmaz, kimseye bildirim gitmez ve hiçbir ajan görmez. Ajanların başka yerlere zaten yazdığı notlar
  taranmaz. **Settings → WhatsApp → Personal chats** bu numaraları listeler; **Remove** bir numarayı bir sonraki
  mesajından itibaren yeniden izler.
- **Delete conversation** (yöneticiler) sohbetin mesajlarını Lumate'ten siler. Telefondaki WhatsApp ve kart kalır.

Bkz. [WhatsApp](/tr/docs/whatsapp).

### İlanlar (Listings)
Ajanların bulduğu ilanlar:
- **Columns:** başlık (portala bağlantı), satılık veya kiralık, tür, fiyat, oda sayısı, büyüklük, bölge, portal, bulunma zamanı ve önerildiği müşteriler.
- **Filters:** satılık veya kiralık, tür, oda sayısı, bölge, en düşük ve en yüksek fiyat, portal, son 7 gün, eşleşti veya eşleşmedi ve "still listed", "no longer listed" veya tümü.
- "price changed", ilk kaydedildiğinden beri fiyatı değişen ilanı işaretler.

### Dış brokerlar
Bir müşterinin seçtiği ilanlar için (en fazla 5), Lumate her ilanın brokerına ulaşır ve sonucu bizim
brokerımıza verir. Sohbette isteyin ("Ali için bulduğun ilanların brokerlarına ulaş") ya da ilanlar eşleştirildikten sonra bir ajanın
sunduğu kartta **Start** düğmesine dokunun.
1. **Brokerı bulmak.** Lumate her ilanı ofis tarayıcısında açar ve brokerın numarasını sayfadan okur:
   bir telefon veya WhatsApp bağlantısı ya da portalın "Show number" düğmesi. Portalın iletişim formunu asla doldurmaz;
   bizim bilgilerimizi isteyen veya oturum açmayı gerektiren bir ilan atlanır ve bu söylenir. Her numara tek bir
   dış broker kartı olur ve o brokerın tüm ilanları için yeniden kullanılır. Müşterilerimizden biri olan bir numara asla kullanılmaz.
2. **Mesajlar.** Her brokera şirketin numarasından kısa bir WhatsApp mesajı gider: müsait mi, ortak çalışıyor musunuz,
   ne zaman gezilebilir. Müşterimiz hakkında tek söz yok. Dış brokerlara saatte en fazla 6, günde 30 mesaj gider;
   yalnızca arama günlerinde ve saatlerinde (Settings → Call center). Yanıtlar broker ajanına ulaşır; ajan
   söyleneni kaydeder ve bir takip sorusu sorabilir.
3. **Aramalar.** 3 saat içinde yanıt vermeyen (veya WhatsApp'ta olmayan) brokera bir arama teklifi gider. Her arama
   bir yöneticiyi bekler: sohbetteki veya Inbox'taki karttaki **Approve call**, "brokerın kendi ilanı hakkında soru" nedenini kaydeder
   (ve gerekiyorsa numarayı bugün DNCR'ye karşı kontrol ettiğinizi), sonra broker ajanı broker
   senaryosuyla bir kez arar. Aynı anda tek broker araması; Call center → Live içinde görünür.
4. **Müşteri.** Her ilan yanıtlandığında (veya ilk mesajdan bir gün sonra), müşterinin ajanı
   müşteriye WhatsApp'tan ne zaman müsait olduğunu sorar; müşterinin dilinde, bağlantı, numara, ajans adı veya adres olmadan.
   Bize hiç yazmamış bir müşteri size bırakılır.
5. **Bizim broker.** Müşterinin boş zamanları kartı bizim brokerımıza verir (Lumate Desk kartı açar); her ilan, brokerının
   iletişim bilgileri ve söyledikleriyle birlikte. Bizim broker gezmeyi ilanın brokeriyle kararlaştırır ve Agent
   X Broker içinde (**Record viewing**) veya Appointments içinde kaydeder; müşteri gün, saat ve buluşma
   noktasını içeren bir onay alır, zaman değişirse bir güncelleme daha alır.


---

# Sohbetler, görevler ve uygulamalar
Source: /tr/docs/work

## İş (Work)

### Sohbetler (Chats)
Her ajanla her seferinde tek sohbet. Bir sohbette şunları yapabilirsiniz:
- **dosya ve görsel paylaşmak:** yapıştırın veya sürükleyip bırakın; ajanlar PDF, görsel, Word, Excel ve PowerPoint okur;
- **birini anmak (mention):** bir müşteri, ajan veya kişi için `@` yazın. Ajan o kaydın bilgilerini sizin sözlerinizden değil, veritabanından alır;
- **sesli konuşmak:** mikrofona basın. Döküm sohbete düşer ve ajan konuşma sırasında işi "çalışan tarafına" verebilir;
- **dağıttığı işi izlemek:** ajanın sohbetten açtığı görev, sohbette durumu (canlı), kimde olduğu ve **Open**
  ile bir kart olarak görünür. Görev sizi beklerken kart **Waiting for you** der;
- **bir web sitesine izin vermek:** "propertyfinder.ae'yi izinli sitelere ekle" deyin ya da bir ajan bir siteye ihtiyaç duyduğunda sormasına izin verin.
  Bir kart **Allow propertyfinder.ae for the office browser?** diye sorar; **Allow once**, **Always allow** ve **Reject**
  düğmeleri vardır (yöneticiler; diğerleri "Waiting for an admin" görür). **Allow once** (2.13.0'dan beri) yalnızca o
  ajan için o sohbette geçerlidir; iş bitene kadar ve en fazla bir gün. **Always allow** siteyi hemen Settings →
  Browser altına ekler. Aynı istek **Inbox**'ta da bekler. Şirketin kendi ağındaki siteler için asla sorulmaz;
- **nasıl çalıştığını görmek (2.13.0'dan beri):** bir ajanın yanıtının altındaki **Worked for 2m 10s · 12 steps**,
  kullandığı araçları süreleriyle ve çalışmanın tamamına bir bağlantıyla açar;
- **hızlı başlamak:** Lumate ile yeni bir sohbet, kutuya ilk cümleyi koyan dört kutucuk sunar (görev ver, birini ara,
  uygulama yap, neler yapabilirsin?);
- **arama başlatmak:** bkz. [Calls from a chat](/tr/docs/calls#calls-from-a-chat).

**Bir konuşma nasıldır.**
- **Yüzü:** her ajanın ekranda kendi rengi ve şekliyle kendi yüzü vardır. Ağzı sesiyle hareket eder, farenize doğru
  bakar ve sizi dinlerken başını eğer. Sohbetteki konuşma sırasında, Playground'da ve siz sayfalar arasında gezerken
  küçük pencerede görünür. Hafiftir: yalnızca konuşma sırasında çalışır; 3D grafiği olmayan bir PC'de (veya Windows'ta azaltılmış hareket
  açıksa) bunun yerine sabit bir yüz görünür.
- **Sesi:** ajan Playground'daki gibi konuşur. **Settings → Voice** altındaki konuşma tarzını ve kendi kişiliğini kullanır, size adınızla hitap eder.
- **Bildikleri:**
  - Lumate'in ne olduğu;
  - ekipte kimlerin olduğu ve ofis tarayıcısını kimlerin kullanabildiği;
  - açık görevleri ve son belgeleri;
  - ofis tarayıcısının ve WhatsApp'ın bağlı olup olmadığı.
- **İstekler:** istedikleriniz, aynı ajanın araçlarıyla sohbette çalışan "çalışan tarafına" gider ve hemen başlar. "Nasıl gidiyor?" diye sorarsanız ses, işin şu an ne yaptığını söyler; örneğin "bir web sayfası açıyor: bayut.com".
- **Yanıtlar ve belgeler:** çalışan taraf yanıt verince ses size bir iki cümleyle söyler. Tam yanıtı ve hazırladığı belgeleri parça parça okuyabilir.
- **Masa telefonu:** uygulamadan başlattığınız masa telefonu aramasında da (**Desk phone**) aynısı olur.
- **Gezinme:** yalnızca ofis tarayıcısına izin verilen ajanlar (ajanın sayfasında) web sitelerini açar. Diğerleri hangi ekip arkadaşının yapabileceğini söyler.
- **Konuşurken sayfalar arasında gezmek:** başka bir sayfa açın, konuşma sürer. Sayfanın üstünde küçük bir pencere
  yüzer; kiminle konuştuğunuzu, son sözleri, **Open** (sohbete döner) ve **End** düğmelerini gösterir. Üstünden tutup istediğiniz yere sürükleyin
  ya da bir noktaya küçültün. Aynı anda tek konuşma olur: başka bir ajanla konuşmadan önce bunu bitirin.
- **"Bana şunu göster…":** ajandan sizin için bir sayfa açmasını isteyin: "bugünkü müşterileri göster", "Jenny'nin görevlerini aç", "aramalara git",
  "Settings → WhatsApp'ı aç". Sayfayı hemen açar ve hangi sayfayı açtığını söyler. Yalnızca sayfaları gösterir;
  hiçbir şeyi değiştirmez. Lumate'in penceresi küçültülmüşse veya başka pencerelerin arkasındaysa bunu söyler: Lumate'i
  öne getirin. (Masa telefonu aramasında ekran yoktur, bu yüzden yapamaz.)

### Görevler (Tasks)
Bir liste, bir Kanban panosu (Backlog, Todo, In progress, In review, Blocked, Done) veya bir tablo (2.13.0'dan beri;
son değişikliğe göre sıralanır). Üstteki durum çubuğu her durumu sayar ve ona göre süzer. `c` tuşuyla veya **New task** ile oluşturun: başlık, açıklama, ajan, öncelik, üst görev.

Görev sayfası konuşmayı, alt görevleri, ekleri ve çalışma günlüğünü içerir. Ajanlar birbirine görevlerle iş verir ve iş geri gelince işi veren uyandırılır.

**Sizi bekleyen görev.** Bir ajan size bir soru sorduğunda veya bir görevde kararınıza ihtiyaç duyduğunda görev sizi
**In review** içinde bekler; ajanlar sizi beklerken görevi asla tamamlandı yapmaz. (Bütün ajanlar bunu, hepsinin paylaştığı
çalışma kurallarından yapar.) Görev sayfası, mesaj kutusunun hemen üstünde ajanın son sorusuyla birlikte **Waiting for you** gösterir.
Orada yanıtlayın (**Reply**); görev ajana geri döner ve ajan hemen devralır. Tamamlanmış bir görev de yanıtlanabilir
(**Reply and reopen**).

### Rutinler (Routines)
Yinelenen iş. Bir ajana söyleyin ("hafta içi her gün saat 9'da aranacak müşterileri listele"), rutini o kurar; ya da burada kendiniz oluşturun. Her rutin şunları gösterir:
- takvimi, sözcüklerle;
- sonraki ve son çalışma;
- geçmişi.

Rutini **Run now** ile hemen çalıştırabilir veya **Pause** ile durdurabilirsiniz.

### Belgeler (Documents)
(1.6.0 öncesinde Artifacts adını taşıyordu.) Ekibin hazırladığı veya paylaştığı her şey, önizlemeli kartlar olarak:
- ajanların hazırladığı **raporlar, tablolar, elektronik tablolar ve sayfalar**;
- görevlerde, sohbetlerde ve müşteri kartlarında **insanların paylaştığı dosyalar**: fotoğraf, PDF, Word, Excel, PowerPoint, metin.

Ajanların kendi başvuru dosyaları burada değildir; ajanın Files sekmesinde kalır.

**Bir şey bulmak:**
- **Type tabs:** All, Images, Documents, Spreadsheets, Text; her birinde sayısıyla.
- **Search:** ada, görev numarasına veya görev başlığına göre.
- **Group by task:** kartlar, geldikleri görevin, sohbetin veya müşteri kartının altında.

Filtreler adreste kalır; böylece süzülmüş bir görünüm paylaşılabilir.

**Her kart:**
- kimin ne zaman hazırladığını gösterir;
- **nerede hazırlandığına** bağlantı verir: görev, ajanla sohbet, müşteri kartı veya arama. Bir ajanın sohbet ya da görev sırasında hazırladığı belge, ajan söylemese de ona aittir. Bir aramada hazırlanan dosya **Playground** (prova) veya **On a call** (gerçek arama) olarak işaretlenir;
- tıklayınca açılır. Bir ajanın belgesi kendi sayfasında açılır; sürümleri, önizlemesi, indirme ve sürümler arası değişiklikler vardır. Paylaşılan dosya yeni sekmede açılır.

### Uygulamalar (Apps, 2.5.0'dan beri)
Uygulamalar (Apps), bir şirketin isteyerek oluşturduğu yan panel araçlarıdır: "Lumate, bana bir maaş takip uygulaması yap", bir stok listesi, bir
tedavi veya sözleşme kaydı. Şirketin sahip olduğu veri tanımlarından oluşurlar; hiçbir şey kurulmaz.
- **Bir tane oluşturun.** Menünün **Apps** bölümünde **Build an app**, isteğin başlatıldığı Lumate sohbetini açar. Lumate
  ne için olduğunu sorar, sonra bir kart gösterir: tabloları (collections), alanları, birkaç örnek satır, kimin kullanabileceği (roller ve
  ajanlar), her otomasyon (ne zaman başlar ve ne yapar) ve her widget'ın şablonu. **Publish** (sahipler ve
  yöneticiler) uygulamayı menüde görünür yapar; **Discard** hiçbir şeyi değiştirmez. Lumate'in sonradan önerdiği bir değişiklik de aynı yoldan gelir.
- **Kullanın.** Bir uygulamanın görünümleri sekmelerdir: bir tablo (sıralama, arama, ekleme), bir seçim alanına göre pano (kartı sürükleyin), bir tarihe göre
  takvim, bir form, bir gösterge paneli (sayılar ve grafikler) ve widget'lar (Lumate'in yazdığı düzenler; örneğin bir bordro: görebileceğiniz kayıtlarla doldurulan
  düz HTML ve CSS şablonu; içinde hiçbir şey çalışmaz, dışarıdan yüklenmez veya bir şey göndermez;
  içindeki bağlantılar kaldırılır). Yayımladığınız kart bir widget'ın şablonunu gösterir. Bir kayıt
  geçmişiyle bir çekmecede açılır; **Undo last change** değişiklikleri tek tek geri alır; silinen kayıtlar 30 gün boyunca
  geri yüklenebilir.
- **Sayfalar (2.12.0'dan beri)**, Lumate'in yazdığı, JavaScript içeren uygulama ekranlarıdır: bir teslimat panosu,
  bir planlayıcı, bir hesaplayıcı, bir grafik. Lumate'in sohbetinde isteyin ("Satın alma'ya bugünün teslimatları için
  bir pano ekle"). İki kapı verilerinizi içeride tutar:
  - **Yapılmadan önce** bir kart, sayfanın uygulamada neyi okuyup değiştireceğini, kişilerin hangi alanlarını okuyacağını,
    uygulamanın hangi otomasyonlarını başlatabileceğini ve konuştuğu her dış siteyi, oraya tam olarak ne gideceğiyle
    birlikte gösterir. Dışarıya hiçbir şey gitmiyor ve hassas
    bir alan yoksa kendiliğinden devam eder; yoksa bir sahip veya yönetici **Allow** ya da **Decline** der. Ajanlar bunu
    asla onaylayamaz.
  - **Yapıldıktan sonra** Lumate, sayfada veriyi dışarı gönderebilecek veya uygulamasının ötesine uzanabilecek her şeyi
    tarar; başka bir ajan (Coach) da inceler ve riskleri yüksek, orta veya düşük olarak sıralar. **Preview** incelenen
    sayfayı gösterir (önizleme yalnızca okur); **Publish** onu uygulamanın bir sekmesi yapar; yüksek bir risk, yeni bir sürüm onu gidermeden Publish'i
    engeller; **Ask Lumate to fix** bulguları sohbete geri gönderir; inceleme durduysa **Run the review again**. Her yeni
    sürüm yeniden denetlenir.
  - Sayfa korumalı bir alanda çalışır: Lumate'in çerezlerini veya sayfalarını göremez, pencere açamaz, bir yöneticinin
    izin vermediği hiçbir siteye ulaşamaz ve yalnızca uygulamasının kayıtlarına, Lumate üzerinden ve her kişinin kendi
    yetkileriyle ulaşır (üyeler hassas alanları yine gizli görür). Sayfalar Lumate Desk'te gösterilmez.
- **Formüller ve toplamlar** her değişiklikte hesaplanır (brüt − kesintiler, bağlı bir çalışanın maaşı, bir
  kişinin ödemelerinin toplamı). Hesaplanamayan bir formül nedeniyle birlikte **#ERR** gösterir.
- **Gizli alanlar** (maaşlar, sağlık, kimlik numaraları) sahipler ve yöneticiler içindir: üyeler •••, ajanlar ise bunları asla görmez;
  bunları okuyan formülleri de görmez. **Gizli bir uygulama (sensitive app)** yalnızca sahipler ve yöneticiler içindir.
- **Ajanlar** bir uygulamayı varsayılan olarak okur (gizli uygulamada hiçbir şey); onu oluşturan ajan kayıtları değiştirebilir. Her
  ajanın erişimini uygulamanın **Settings** bölümünde belirleyin. Ajanlar kayıtları yalnızca bir mesajda siz isteyince siler.
- **Arayanlar** yalnızca "callers may hear" işaretli alanları duyar (bir kliniğin hizmetleri ve fiyatları, açık pozisyonlar); bunu Lumate'in
  yaptığı veya cevapladığı her aramada duyar. Bir kişi hakkındaki arama, ona bağlı kayıtların bu alanlarını duyar.
- **Otomasyonlar**, bir kayıt oluşturulduğunda veya değiştirildiğinde, bir tarih geldiğinde (saatlik kontrol edilir; örneğin bir sözleşmenin bitmesinden 60 gün önce) veya bir takvimle (en sık 15 dakikada bir,
  rutin olarak) bir ajan görevi, bir bildirim, bir alan değişikliği veya bir e-posta başlatır. Zincirler üç adımda durur; her otomasyon saatte en fazla 60 kez çalışır. Bunları uygulamanın **Settings → Automations** bölümünde ekleyin, değiştirin, kapatın
  veya kaldırın ("What should happen", ardından "When it should run"); ya da Lumate'e sohbette söyleyin. Her birinin
  altındaki **Runs** son çalışmalarını listeler: ne zaman, çalıştı mı, başarısız mı oldu yoksa durdu mu (ve neden), hangi
  kayıt için ve bir sayfanın başlatıp başlatmadığı.
- **Settings** (sahipler ve yöneticiler): kimin görebileceği ve değiştirebileceği, her ajanın erişimi, alanlar (ekleme, yeniden adlandırma, arşivleme:
  arşivlenen alanlar verisini korur), **Compare** (o zamandan beri alan alan ne değişti) ve **Restore** ile revizyonlar
  (yeni bir revizyon olur; veri değişmez),
  **Export as xlsx**, **Archive** (menüden kalkar, kayıtlar kalır) ve **Delete…** (kalıcı olarak: uygulamanın adını yazarsınız;
  2.14.0'dan beri). Bir elektronik tablo içe aktarmak için tabloyu Lumate'in sohbetine ekleyin ve isteyin: önce bir deneme çalışması yapar.
- **Settings → Apps** (sahipler ve yöneticiler, 2.14.0'dan beri), arşivlenmiş ve taslak olanlar dahil her uygulamayı
  kayıt sayısıyla listeler: **Open**, arşivlenmiş birini **Bring back** ya da birini **Delete…**. Silmek uygulamanın
  kayıtlarını, sayfalarını, otomasyonlarının rutinlerini ve kişi kartlarına eklediği alanları kaldırır; bir kopya
  saklamak için önce dışa aktarın.
- **Contacts** (kişiler), uygulamaların eklediği alanları taşıyabilir; bunlar kişinin kartında "From the apps" altında görünür.
- **Sınırlar:** 50 uygulama, uygulama başına 20 tablo (collection), tablo başına 100 alan, uygulama başına 50.000 kayıt.
- **Ekip paketleri (Team packages)** uygulamaların tanımlarını taşır; kayıtlarını yalnızca siz seçerseniz taşır, gizli bir uygulamanınkini asla.


---

# Aramalar ve ses
Source: /tr/docs/calls

## Ses (Voice)

### Playground ve senaryolar
Aramalar canlıya geçmeden önce prova yapın. Sayfada yukarıdan aşağıya üç adım vardır; bulunduğunuz adım vurgulanır:
1. **Set up.** Ajanı ve bir senaryoyu seçin. Senaryonun alanları bir **örnek ev** (uydurma, gerçek bir
   Dubai bölgesinde) ve bir kişi adıyla dolar; **Another example** bir sonrakini getirir. İstediğinizi değiştirin.
2. **Rehearse.** Müşteri gibi konuşun. Ajan ilk konuşur. Ajanın arama sırasında yaptıkları dökümde kısa satırlar olarak görünür; örneğin "🔎 Searched listings: JVC, 2 beds — Property Finder 12, 1.1M–1.4M" veya
   "📅 Appointment requested: Thursday afternoon".
3. **Train.** Aramayı bitirdiğinizde Coach kendiliğinden analiz eder ve numaralı birkaç ders önerir: neyin iyi gittiği,
   neyin değişeceği. Siz söyleyene kadar hiçbir şey kaydedilmez.

Sol tarafta, adımların yanında: ajanın **lessons** (dersleri; her birini kapatın veya açın, kaldırın ya da bir tane ekleyin) ve **Recent
rehearsals**.

**Bir ajanı eğitmek.** Eğitim, prova ve Coach'un önerilerini zaten bilen Coach ile bir sohbettir.
- Hangi önerilerin tutulacağını söyleyin ("1 ve 3'ü kaydet") ya da ajanın neyi farklı yapacağını söyleyin: "Jenny herhangi bir fiyattan önce
  ne istediklerini sormalı."
- **Talk to Coach** sesli konuşmaya geçer. Coach provayı ve önerdiklerini bilir; bu yüzden "ikincisi, ama daha yumuşak" diyebilirsiniz.
- Coach, üzerinde anlaştıklarınızı kısa **dersler** (lessons) haline getirir. Rozet "Coach is analysing the rehearsal…", Coach çalışırken
  "Understood — training…", sonra "Trained — try again" gösterir.
- Bir ders her aramada ya da yalnızca o senaryoda geçerlidir. Her biri eğitimde **Undo** ile görünür.
- **Try again** aynı provayı hemen başlatır ve ajan yeni derslerini uygular.
- Daha önceki bir prova (**Recent rehearsals** içinde veya **Calls** sayfasında) aynı eğitimle açılır: istediğiniz zaman ondan eğitim yapabilirsiniz
  ve **Try again** kurulumunu yeniden başlatır.
- Otomatik analizi durdurmak için **Settings → Voice** altında **Coach analyses every rehearsal** seçeneğini kapatın. Her aramadan sonra yine de
  eğitim yapabilirsiniz.

Dersler ajanın yaptığı her aramaya ulaşır: provalar, masa telefonu, çağrı merkezi ve telefon aramaları. Ajanın talimatlarını asla değiştirmezler ve yapay zeka olduğunu söyleme kurallarını, kayıt bildirimini veya yasayı asla geçersiz kılmazlar. Herhangi bir ajan, bir sohbette
istediğinizde dersleri okuyabilir ve değiştirebilir; örneğin "Lumate, Jenny'nin derslerini göster". Ajanlar geçmiş
provaları ve aramaları da okuyabilir ve istediğinizde senaryo hazırlayabilir ("görüntüleyenleri geri aramak için bir senaryo yap").

**Aramalarda ilanlar ve fiyatlar.** Müşteri bir teklif veya seçenek, nelerin müsait olduğu ya da şeylerin ne kadar tuttuğu
sorduğunda ("JVC'de iki odalılar ne kadar?", "bana bir şey öner", "internetten bak"), ajan her şeyden önce bir bakar;
görüntüleme veya randevuyu ancak bundan sonra önerir. Bölge belirtilmezse tüm Dubai'de arar. Şuralara bakar:
- önce ekibin kaydettiği ilanlara (**Listings**);
- sonra, ofis tarayıcısı açıksa ve ajan kullanabiliyorsa (ajanın sayfasında **Can use the office browser**) ofis tarayıcısında Property Finder'a, canlı. Bu en fazla yarım dakika sürer; ajan
  bir bakış attığını söyler.

Yanıtı, istenen fiyatların yuvarlanmış bir aralığı ve bir iki örnekle verir; asla bir değerleme veya söz vermez. Playground'un arama düğmelerinin
altındaki satır, canlı aramanın çalışıp çalışamayacağını veya nedenini söyler. Aynısı masa telefonunda,
çağrı merkezinde ve telefon aramalarında da çalışır: arama başına en fazla 10 arama, bunların 3'ü canlı.

Aramadaki ajanlar sözlerinizi size asla tekrarlamaz ("Yani şunu arıyorsunuz…"): tepki verir ve aramayı ilerletir; yalnızca yapmak üzere olduğu şeyi,
örneğin bir görüntüleme saatini, geri okur.

**Aramalarda dosyalar.** Müşteri yazılı bir şey istediğinde ("bana bir teklif hazırla", "seçenekleri bana bir tabloyla gönder"),
ajan bir dosya hazırlatır ve aramaya devam eder:
- Çalışan tarafı, istenenle, müşteriyle ve o ana kadarki aramayla bir görev alır. Dosyayı (bir belge, bir
  tablo veya bir elektronik tablo) gerçek ilanlar ve fiyatlarla hazırlar ve kimseye göndermez.
- Döküm "📄 Preparing a file: …" gösterir. Arama sürerken ajan dosya hazır olunca söyler
  (genelde bir iki dakikada) ve döküm "📄 File ready: …" gösterir. Dosyayı asla sesli okumaz.
- **Playground'da** dosya **Documents** içindedir ve **Playground** işaretlidir; bağlantısı provaya geri götürür.
- **Gerçek bir aramada** (telefon, çağrı merkezi) dosya müşterinin kartına asılır ve **On a call** işaretlenir. Ajan
  arayana bir iş arkadaşının kontrol edip göndereceğini söyler; görevi bir kişi için incelemede bekler.
- Arama başına en fazla üç dosya. Ekibin PC'si (çalıştırıcı, runner) çevrimdışıysa dosya geri geldiğinde hazırlanır.
- **Calls** üzerindeki bir aramanın sayfası, o aramada hazırlanan dosyaları listeler.

Her prova **Calls** sayfasındadır. **Scenarios** (Playground → Scenarios) her aramanın hedefini, açılışını,
metnini ve ajanın doldurduğu alanları tanımlar. **Add sample scenarios**, on yaygın emlak aramasını ekler: soruya geri dönüş araması,
görüntüleme, değerleme, fiyat itirazı, görüntüleme sonrası, kira yenileme, ev sahibi ilanı, kaçırılan görüntüleme, yatırımcı
getirisi ve ipotek hazırlığı.

### Lumate'in sizin için yaptığı aramalar
Sahip ve yöneticiler Lumate'ten sohbette veya sesli konuşmada herhangi birini aramasını isteyebilir: "Ali'yi ara ve yarın saat 3'ün kahve için uygun olup olmadığını sor", "0555 123 45 67'yi ara ve belgelerin hazır olduğunu söyle".
- **Herkes.** Bir arkadaş, bir tedarikçi, haberi olan bir müşteri. Kart gerekmez ve kart açılmaz.
- **Çağrı merkezi sınırları yok.** Numara başına sınırlar, arama saatleri ve yasal onay çağrı merkezine aittir. Burada uygulanmaz: bu tek aramaya siz karar verdiniz. Aynı gün ikinci bir arama da yapılır.
- **Önce iki soru.** 08:00–21:00 dışında aramadan önce ya da aranmak istemeyen bir numarayı aramadan önce Lumate size sorar ve bekler: aramayı yalnızca sohbetteki yanıtınız çıkarır.
- **Kimi arayacağını söyleyin.** Mesajınız kimi arayacağını ad veya numarayla belirtir (tek başına "onu geri ara" yetmez). Bir mesaj bir numarayı bir kez arar, en fazla 5 kişi; günlük sınır yoktur (2.17.0'dan beri).
- **Meslektaşlar ve siz** (2.17.0'dan beri). Bir dahili ("202'yi ara"), **Settings → Call center → People callers can ask for** listesindeki bir meslektaş adı ya da kendiniz ("beni ara": Your account → **My desk phone** içindeki kendi masa telefonunuz). Bunlar ofis hattında olduğu gibi çalar, dış hat öneki eklenmez ve saat sorusu sorulmaz. WhatsApp Web bir dahiliyi arayamaz.
- **Bildiği bir ad.** Lumate numarayı kartlarda ya da sizin için daha önce yaptığı aramalarda bulur: "Ali'yi ara" ikinci seferde çalışır. Yalnızca sizin aramalarınız sayılır; başka bir yöneticinin aramaları asla önerilmez. İki kişi eşleşirse hangisi olduğunu sorar.
- **Daha sonra.** "Onu saat 17:00'de ara" zamanını bekler, en fazla 7 gün sonrasına. Sohbetteki kartta o zamana kadar **Cancel** düğmesi vardır.
- **Sohbette.** Arama bir kart olarak görünür: çalarken veya konuşurken **Stop**, sonra nasıl geçtiği, konuşmayla birlikte. Lumate sonucu size birkaç cümleyle söyler.
- **Bir görüşme.** Kişi bir zaman ve yer üzerinde anlaşırsa bu, kişisel görüşme olarak Appointments içine girer.
- **Kimler isteyebilir.** Yalnızca sahip ve yöneticiler, kendi mesajlarında. Üyeler isteyemez, bir ajan böyle bir aramaya asla kendi başına karar vermez ve bir aramada birinin söyledikleri Lumate'in başka birini aramasına asla yol açmaz. Sonraya kurulan bir arama, yalnızca isteyen kişi o zaman hâlâ sahip veya yöneticiyse yapılır.
- **Gizli.** Kişisel görüşmeleri yalnızca sahipleri ve yöneticiler görür.
- **Hat.** Arama ofis hattından çıkar; yoksa ofis tarayıcısında WhatsApp Web üzerinden, çağrı merkezinde olduğu gibi aynı anda tek arama. Bkz. [Lumate bir müşteriyi nasıl arar](/tr/docs/phone#how-lumate-calls-a-customer).
- **Dil.** Lumate aramayı numaranın ülkesinin dilinde açar (+90: Türkçe, +49: Almanca…), birden çok dilin konuşulduğu yerde (BAE) şirketin arama dilinde. Kişi başka bir dilde yanıt verirse onun dilinde devam eder. Kendini sizin asistanınız olarak tanıtır, sorunuzu sorar veya mesajınızı hemen verir ve kişiyi asla kimseye aktarmaz: sizi isterlerse sizin onları geri arayacağınızı söyler.

### WhatsApp numaranızda çalan aramalar
Lumate, ofis tarayıcısında bağlı WhatsApp numarasında çalan aramaları cevaplayabilir. Bir yönetici
**Settings → Call center → Incoming calls** altında açana kadar kapalıdır.
- **Önce kimin çalacağı.** Kayıtlı bir kişi (WhatsApp adını gösterir) önce size çalar: Lumate'in penceresi zil çalar ve
  arayanı **Take over** ve **Not now** düğmeleriyle gösterir. Not now veya belirlenen sürede (20 saniye; 10 ile 60 arası) cevap verilmemesi,
  Lumate'in cevaplamasını sağlar: telefona gelemeyeceğinizi söyler ve mesaj alır. Diğer herkes doğrudan Lumate'e düşer.
  **Lumate answers everyone first** (bir iş numarası için) her aramanın önce Lumate'e gitmesini sağlar.
- **Aramada.** Lumate sizin asistanınız olarak, arayanın dilinde (numaranın ülkesinden), ülkenizin istediği yerde aramanın
  kaydedildiğini söyleyerek cevaplar ve mesaj alır: kim, ne hakkında ve geri aranıp aranmayacağı. Arayan
  sizi isterse "bir dakika" der ve size bir kez çalar; Take over onları size bağlar, Not now mesajı almasına izin verir.
  Nerede olduğunuzu veya başka insanlar hakkında hiçbir şey söylemez. Almadığınız kayıtlı bir kişi (Not now
  veya cevapsız), o aramada yeniden çaldırılmaz: Lumate, seçtiğiniz gibi telefona gelemeyeceğinizi söyler.
- **Devirler cümleyi bekler** (2.3.0'dan beri): Lumate, mikrofonunuz aramayı almadan önce söylediğini bitirir
  (kendi sesini dinler, daha önce gelen sözcüklerini değil). Take over, söylenen sözcüğün bitmesine izin verir;
  en fazla 4 saniye.
- **Take over**, Lumate Local üzerinde, ofis tarayıcısını çalıştıran ve mikrofonu olan PC'de çalışır: arama o
  PC'ye taşınır. Başka yerlerde çalma yalnızca Not now sunar ve eskisi gibi telefonunuzdan cevaplayabilirsiniz.
- **Sonrasında.** Lumate'in cevapladığı her arama **Inbox → Calls for you** içinde (son on, okunmuş ya da okunmamış) ve
  aramanın kendi sayfasında, kimin aradığı ve mesajıyla birlikte görünür. **Call back**, Lumate'in sohbetini "… numarasını geri ara" hazır olarak açar
  (numara ve kayıtlı kişinin adı; arayanın kendi sözleri asla); siz gönderirsiniz ve Lumate aramayı
  sizin için yapar.

### Resepsiyonu sohbetle kurmak
Lumate'e sohbette söyleyin, örneğin "bizim için resepsiyonu kur" (2.4.0'dan beri). Her seferinde bir iki soruyla arayanların neye ihtiyaç duyduğunu sorar: işletmenin ne yaptığı, çalışma saatleri, hizmetler ve fiyatlar veya menü, sık sorulan sorular, hangi aramaları kimin aldığı ve randevuların nasıl çalıştığı. Sonra sohbette (ve Inbox'ta bir bildirimle)
**tek bir kart** gösterir:
- **Callers may hear:** şirket bilgisi olarak kaydedilen ve arayanlarla paylaşılan kısa notlar;
- **How to answer:** cevaplanan her aramanın okuduğu resepsiyon notları (hangi aramaları kimin aldığı, neyin asla söz verilmeyeceği);
- **Booking:** önerdiği randevu ayarları (kişiler ve masalar Appointments içinde eklenir).
**Apply** (sahipler ve yöneticiler) hepsini birden uygular; bir notu dışarıda bırakmak için işaretini kaldırın. **Decline** hiçbir şeyi değiştirmez ve
Lumate neyin değişeceğini sorar. Daha yeni bir öneri, bekleyen öneriyi değiştirir. Kart, daha önce arayanların duymadığı bir şirket
notu olan notu işaretler ve Lumate öneriden önce müşteri mesajlarını veya web sayfalarını okuduysa uyarır: her
satırı kontrol edin. Resepsiyon notları ayrıca **Settings → Call center → Incoming calls → Reception notes** altındadır; okumak, değiştirmek
veya temizlemek için. Ne yazarsa yazsın, Lumate samimi olarak sorulduğunda yapay zeka olduğunu asla inkâr etmez. Lumate cevaplamayı kendi başına asla açmaz: bu **Settings → Call
center → Incoming calls** altında kalır. Lumate için daha uzun bir rehber, katalog becerisi **set-up-reception**'dır (Skills → Catalog).

### Arayan müşteriler
2.18.0'dan beri numarası bir müşteri kartında kayıtlı olan arayan tanınır; hem ofis hattında hem WhatsApp'ınızda.
- **Lumate onu adıyla karşılar** ve şirketin bildiklerinden devam eder: yaklaşan randevuları, son aramalarının
  nasıl geçtiği ve ne aradığı. Ekibin notları aramaya girmez. Lumate saatleri kendisi ayırıyorsa
  (Appointments → Booking settings), bir görüntülemeyi kaydırmak için arayan müşteri boş saatleri duyar; Lumate
  seçtiği saati ayırır ve eskisini iptal eder. Ayırmıyorsa istediği saatle birlikte ekip için bir mesaj alır.
- **Arayan numarası taklit edilebilir;** bu yüzden Lumate sorulmadan yalnızca kendi randevularının gününü ve saatini
  söyler. Karttaki başka hiçbir şey (ne aradığı, bütçe, notlar, adres) o kendisi söylemedikçe okunmaz; diğer
  müşteriler hakkında hiçbir şey söylenmez.
- **Sonrasında** arama, Inbox'ınızdaki kaydın yanında, onun kartına da düşer (konuşma dökümü kartın konuşmasında olur).
  Numaraya sahip herkes arayabilmiş olabileceği için hiçbir ajanı uyandırmaz ve kartı kimseye vermez: devamına bir
  kişi karar verir.
- **Kim tanınır:** numarası tam olarak bir müşteri kartında olan. Bir aracının kartı, bir örnek kart ya da iki kartta
  birden olan numara arayanı tanınmamış bırakır; yeni bir arayan için kart açılmaz.

### Ofis hattına gelen aramalar (resepsiyon)
Masa telefonu santralinizde (PBX) kuruluysa (Settings → Desk phone), Lumate o dahili numaraya gelen ve izinli arayanlar listesinde olmayan arayanları da cevaplayabilir
(2.4.0'dan beri). **Settings → Call center → Incoming calls** altında **Lumate answers callers on the office line** seçeneğini açın; kapalıyken eskisi gibi reddedilirler.
- **Kendi numaralarınız** (izinli arayanlar) eskisi gibi Lumate ile sizin asistanınız olarak konuşmaya devam eder.
- **Diğer herkes** WhatsApp'taki aynı resepsiyonu alır: kendi dilinde, bir mesaj alınır, arayanlar için paylaştıklarınızdan yanıtlar verilir ve
  randevu açıksa bir zaman ayrılır veya kendi randevusu iptal edilir. Müşteri kartı açılmaz.
  Gizli numara da cevaplanır; geri aranacak numarası yoktur.
- **Tanıdığınız bir müşteri** (2.18.0'dan beri): bkz. [Arayan müşteriler](/tr/docs/calls#customers-who-call).
- **Sizi istediklerinde** Lumate "bir dakika" der. Kendi masa telefonunuz varsa (Your account → My desk phone),
  2.17.0'dan beri o, bir meslektaşınki gibi çalar (aşağıda). Yoksa pencereniz çalar (Lumate önde değilse bildirimle de):
  **Take over**, Lumate'in cümlesinden sonra onları **Call me at** dahilinize bağlar; **Not now** veya belirlenen sürede
  cevap yok, Lumate'in mesaj almasını sağlar. Call me at dahilisi yoksa çalma yalnızca Not now sunar.
- **Bir meslektaşı istediklerinde** (2.17.0'dan beri), adıyla, göreviyle ya da dahilisiyle ("Mehmet Bey", "muhasebe",
  "bir broker", "202"): Lumate müsait
  olup olmadığına baktığını söyler; arayan, o kişinin dahilisi çalarken hafif bir bekleme sesiyle bekler (Settings →
  Call center içindeki **Ring me for** süresi kadar). Kişi açınca Lumate ona tek cümleyle kimin, ne için aradığını söyler,
  sonra arayanı bağlar ve aramadan çıkar. Kimse açmazsa, hat meşgulse ya da kişi kapatırsa arayan Lumate'e döner: Lumate
  o kişinin şu an aramayı alamadığını söyler ve ona bir mesaj (o kişinin Inbox'ına düşer) ya da geri arama önerir. Arayan
  asla düşmez ve asla bir dahili numarası duymaz. Aynı adlı iki üç kişi adlarıyla sorulur; bir aramada en fazla üç meslektaş
  çaldırılır. İstenebilecek kişiler: bir yöneticinin **Settings → Call center → People callers can ask for** içine
  eklediği kişiler (ad, 2–8 rakamlı dahili, görev; önce onlar gelir, böylece kimse onların dahilisini üstlenemez), Agent
  X'te masa telefonunu yazmış herkes (Your account → My desk phone) ve Lumate Desk brokerları. Lumate listeyi bilmez:
  arayanın kimi istediğini iletir, böylece arayan ekibin listesini okutamaz.
- Hatta **aynı anda tek arama:** ikinci arayan meşgul sesi duyar.
- **Sonrasında** arama, **Inbox → Calls for you** içinde "… ofisi aradı" olarak Call back ile görünür.
- **Sınırlar:** bir resepsiyon araması en fazla 30 dakika sürer. Saatlik sınır yoktur (2.17.0'dan beri): tekrar tekrar
  arayan biri her seferinde cevaplanır ve bedeli şirketin OpenAI dakikalarından ödenir. Çalmada görünen numara hattın
  söylediğidir: doğrulanmamıştır.
- **Sunucu sürümünün telefon numaraları** aynı anahtarı izler: açıkken arayanları bu resepsiyonu alır (Take over,
  Settings → Phone içindeki numaranın aktarma hedefine gider); kapalıyken her numaranın kendi ajanı eskisi gibi cevaplar.
- **Bildirimler:** bir çalma kutusunda **Notify me when Lumate is behind other windows** düğmesine bir kez basın ve izin verin; çalma
  Lumate başka pencerelerin arkasındayken bir bildirim gösterir (kimin aradığını söyler, ne söylediğini asla).
- **Kart yok.** Sizi arayan kişiler asla müşteri olarak kaydedilmez ve Lumate, bir numara bir kartla eşleşiyor diye o kartı asla okumaz.
- **Aynı anda tek arama.** Biri sürerken gelen ikinci arama telefonunuzda çalmaya devam eder. Grup ve görüntülü aramalar
  telefonunuza bırakılır; anahtar kapalıyken veya ofis tarayıcısı duraklatılmışken her arama da öyle.
- **Sınırlar.** Saatlik sınır yoktur (2.17.0'dan beri); bir arama en fazla 30 dakika sürer. Inbox güncellemesinin
  WhatsApp kopyası kimin aradığını söyler, ne söylediğini asla.
- **WhatsApp'ın kuralları.** WhatsApp, otomasyon kullanan numaralara kısıtlama getirebilir. Lumate bir insan gibi cevaplar, aynı anda tek
  arama; WhatsApp sizi uyarırsa kapatın.

### Sesli çalınan aramalar ve Lumate'in kendini tanıtması
**Settings → Call center** altında (2.3.0'dan beri) sahipler ve yöneticiler için iki anahtar:
- **Play AI calls aloud.** Lumate biriyle konuşurken, herhangi bir hatta (WhatsApp, masa telefonu, bir telefon hattı), iki
  taraf da Lumate pencerenizin açık olduğu PC'nin hoparlörlerinden çalınır: en yeni arama, aynı anda bir tane, Live'ın
  Listen düğmesi gibi. Ofis tarayıcısının Lumate düğmesi (uzantının açılır penceresi) de bunu açıp kapatır.
- **Lumate says on its own that it is an AI.** Siz ayarlayana kadar ülkenizin kuralı belirler: Türkiye ve diğer ülkeler
  söyler, BAE söylemez. Kapalıyken Lumate kendini sizin asistanınız olarak tanıtır ve kayıt bildirimi yapay zekayı
  dışarıda bırakır (Settings → Phone altında kendi yazdığınız bildirim yazdığınız gibi kalır). Açık ya da kapalı, biri samimi olarak sorduğunda Lumate yapay zeka olduğunu
  asla inkâr etmez. AB'de AI Act, insanlara bir yapay zekayla konuştuklarının söylenmesini ister.

### Aramalar (Calls)
Her sesli oturum: konuşmalar, provalar, gelen ve giden telefon aramaları. Her biri için şunları görürsünüz:
- dökümü, ajanın arama sırasında yaptıklarıyla (bir ilan araması, bir randevu isteği, bir dosya);
- aramada hazırlanan dosyalar; her biri Documents içinde açılır;
- süre;
- sonuç;
- kimin incelediği ve inceleme görevi.

Bir prova eğitimiyle açılır (bkz. [Playground and scenarios](/tr/docs/calls#playground-and-scenarios)).

### Çağrı merkezi (Call center)
Dört sekme: **Overview**, **Brokers**, **Transfers** ve **Live**.

**Brokerlar**, ajanların aktardığı müşterileri alan şirket çalışanlarıdır. Yalnızca kendi kartlarıyla, ayrı bir programda çalışırlar: **Lumate Desk**. Lumate içinde başka hiçbir şey görmezler: ajan, sohbet, görev veya ayar yok.

**Broker eklemek**
1. **Settings → Members → Invite someone** yolunu izleyin ve **Broker** rolünü seçin.
2. Ofis dahili numarasını (varsa bir cep telefonunu da) girin. Aramalar buraya aktarılır.
3. Lumate bir kod (`AGX-XXXX-XXXX-XXXX`) ve brokerın yazacağı adresi gösterir. Kod bir kez, 24 saat çalışır. **Download**, ikisini de eşleştirme adımlarıyla birlikte brokera verebileceğiniz bir metin dosyası olarak kaydeder. Gizli tutun: kod yalnızca bir kez gösterilir.
4. Broker, Lumate Desk'i PC'sine kurar (yönetici hakkı gerekmez), sonra adresi, kodu ve adını girer. Bu, PC'sini eşleştirir.
   Desk, kendi Lumate'inin sürümünde kalır (2.7.0'dan beri): Lumate güncellendikten sonra Desk birkaç saat içinde kendini ondan
   günceller (yalnızca Lumate'in sürüm anahtarıyla imzalanmış bir sürüm) ve kendiliğinden yeniden açılır.

**Broker access (tek PC'de Lumate)**
Lumate Local yalnızca kendi PC'sinde dinler. Brokerların PC'leri ona **Broker access** üzerinden ulaşır:
- **Settings → Call center** altında bir yönetici **Broker access** seçeneğini açar; bu PC'nin ofis adresinde ve bir portta (varsayılan 47830). Brokerlara verilecek adres orada görünür, örneğin `192.168.1.20:47830`.
- Orada yalnızca Lumate Desk'in ihtiyacı olan şeye ulaşılır: brokerın kendi kartları. Lumate'in geri kalanı asla ağda değildir.
- Bağlantı şifrelidir. Lumate Desk eşleşirken bu Lumate'in sertifikasını hatırlar ve başka her şeyi reddeder.
- Eşleştirme kodu ağ üzerinden asla gitmez. Program kodu bildiğini kanıtlar, Lumate de aynısını yapar.
- 15 dakika içinde 10 yanlış koddan sonra açık olan tüm broker kodları iptal edilir. Yenisini oluşturun.
- BT, ofis ağından bu PC'ye o portta gelen TCP'ye izin vermelidir. Brokerların programları bulmaya devam etsin diye bu PC'ye sabit bir adres verin.

Şirket sunucusunda açılacak bir Broker access yoktur: brokerlar sitenin kendi adresini (`https://…`) girer.

**Yapay zeka aramaları ve müşterileri brokerlara aktarma**

1. **Bir müşterinin neden aranabileceğini kaydedin.** Kartta **May we call?** → **Record why**. Birini seçin:
   - mevcut bir müşteri (belgelenmiş bir işlem);
   - bizden geri aramamızı istedi.

   Sonra bunu nereden bildiğinizi söyleyin ve numarayı bugün DNCR'ye karşı kontrol ettiğinizi onaylayın. "Soğuk arama" (cold call) seçeneği yoktur.
   (Sahibin veya bir yöneticinin Lumate'ten kendisi için yapmasını istediği bir aramada bunların hiçbiri gerekmez: bkz. [Calls Lumate makes for you](/tr/docs/calls#calls-lumate-makes-for-you).)
2. **Çağrı merkezini kurun.** Settings → Call center → **Dialer**:
   - arayan ajan ve bir arama senaryosu;
   - aynı anda kaç yapay zeka aramasının çalışacağı (1 ile 10 arası);
   - dış hat öneki;
   - arama günleri ve saatleri;
   - her yapay zeka aramasının uyduğu şirket arama saatleri (başta 9:00–18:00; BAE aramalara yalnızca bu saatlerde
     izin verir, bu yüzden hukuki onay olmadan genişletmeyin). Aramalar yalnızca iki saatin de izin verdiği yerde yapılır ve
     şirketin saatleri daha dar olduğunda kart bunu söyler;
   - günlük sınır;
   - bir DNCR kontrolünün ne kadar süre geçerli sayıldığı.

   Dialer'ı açmak, hukuki noktaları onaylamanızı ister.
3. **Dialer neyi arar.** Her yarım dakikada, arama yuvaları boşken kontrolleri geçen zamanı gelmiş kartları arar: önce zamanı gelen **No answer** kartları, sonra **To call**. **Call center → Overview** bekleyen kartları ve her birinin neden beklediğini listeler. Bir kartta **Call now**, aynı kontrollerle elle tek bir arama başlatır.
4. **Aktarım.** Müşteri ilgilendiğinde ve kabul ettiğinde yapay zeka müsait bir broker seçer. Önce kartın kendi brokerını, sonra bugün en az arama alanı tercih eder. Yapay zeka *"Daha iyi bilgi almanız için sizi meslektaşıma bağlıyorum …"* der, cümleyi bitirir; müşteri hafif bir bekleme sesiyle beklerken brokerın dahilisi çalar, broker kimin ve ne için aradığını tek cümleyle duyar, sonra Lumate onları birbirine bağlar (2.17.0'dan beri). Broker açmazsa müşteri yapay zekada kalır ve yapay zeka geri arama önerir. Kart brokera yapay zekanın özetiyle **New** olarak gider.
5. **Brokerın PC'sinde.** Lumate Desk hemen öne gelir; bir bildirim ve büyük bir kartla: müşteri, ne istediği ve o ana kadarki arama. Arama brokera ulaşmazsa yapay zeka geri arama önerir ve kart brokerda **Call again** olarak kalır. Kimse müsait değilse kart, en az açık kartı olan brokera **Call again** olarak gider; broker yoksa yöneticiye gider.
6. **Call center → Transfers** her aktarımı ve nasıl bittiğini listeler. **Brokers**, her brokerın aldığı aramaları sayar.

**Kim arar.** Settings → Call center → **Who calls**: **müşterileri** arayan ajan (ve senaryo) ve **dış brokerları**
arayacak olan. Lumate kartın türüne göre seçer; bir liste için başka birini de belirtebilirsiniz: "Daniel
bunları arasın".

#### Sohbetten aramalar
Lumate'e bir sohbette söyleyin (yazarak veya sesle):
- "To call kartlarını ara" veya "bugünün No answer kartlarını ara";
- "Sara ile Omar'ı ara";
- bir Excel (.xlsx) veya CSV dosyası ekleyin ve "bunları ekle ve ara" deyin.

**Excel ve CSV.** İlk sayfa okunur. Başlık satırı (name, phone, email, notes… ayrıca *Ad, Telefon, Not*) bir başlığın altında bile
bulunur; yoksa A sütunu ad, B sütunu telefondur. Yeni numaralar kart olur
(kaynak "Excel"); zaten kart olan bir numara o kartı kullanır, asla ikinci kart açılmaz, ve yalnızca eksiğini doldurur;
dosyada iki kez geçen aynı numara tek karttır; kullanılabilir numarası olmayan satırlar, onun yerine ne yazılacağıyla birlikte listelenir,
eklenmez. Bir numaranın + işareti (Excel'in sakladığı gibi) veya yerel bir numaranın 0'ı olmayabilir: ülkesinin numaralarının
bilindiği yerde okunur (Körfez, Türkiye, Kuzey Amerika, Birleşik Krallık, Güney Asya, Mısır, Ürdün, Lübnan); başka yerlerde + ve
ülke koduyla yazın. En fazla 2.000 satır. Eski bir .xls dosyası önce .xlsx olarak kaydedilmelidir. Hücreler bilgidir, ajanlara asla
talimat değildir.

**Arama listesi kartı.** Lumate sohbete bir kart koyar: kaç kişinin aranacağı, kimin arayacağı, hangi senaryoyla ve
kaçının neden beklediği (çağrı merkezinin kontrolleri).
- **Record why (n)** (yöneticiler): kayıtlı arama nedeni olmayan veya DNCR kontrolü eski olan kartlara, bir kartta olduğu gibi, bir neden girilir:
  mevcut bir müşteri veya istenen bir geri arama, nereden bildiğiniz ve "Bu numaraları bugün DNCR'ye karşı kontrol ettim".
  Bu, adınızla kaydedilir. Bu olmadan o kartlar asla aranmaz.
- **Start** (yöneticiler): aramalar ofis hattından başlar. İlk seferde hukuki noktaları onaylarsınız (dialer'ı
  açarken olduğu gibi). Dialer anahtarının açık olması gerekmez: başlatılmış bir liste sizin isteğinizdir.
- Çalışırken kart Calling, Reached, Later, No answer ve Waiting değerlerini **Pause**, **Resume** ve **Stop** ile gösterir.
  Sohbette "aramaları durdur" da diyebilirsiniz.
- Listede bugün yeniden aranabilecek kimse kalmadığında liste biter ve Lumate sohbette nasıl geçtiğini yazar.

**Kimse iki kez aranmaz.** Bir numara bir listede bir kez bulunur (iki kart paylaşsa bile). Daha önce başlamış bir listede olan kart
yalnızca o liste tarafından aranır. Ulaşılan bir kişi aynı liste tarafından yeniden aranmaz. Her arama yine
çağrı merkezinin kontrollerinden geçer: arama günleri ve saatleri, günlük ve numara başına sınırlar, kayıtlı bir neden, yakın tarihli bir
DNCR kontrolü.

**Devam etmek.** Bir arama kesildiğinde (kişi cümle ortasında kapattı) ya da geri aranmak istediklerinde kart
sonraki zamanını bekler ve yeniden aranır. Ajan son aramaların nasıl geçtiğini ve kesilen bir aramanın son satırlarını bilir;
bu yüzden bunu tek cümleyle söyler ("Geçen sefer şunu konuşurken kesilmiştik…") ve devam eder, zaten yanıtlananı yeniden
sormaz.

#### Canlı aramalar (Live)
**Call center → Live**, şu anda süren yapay zeka aramalarını listeler: kim kimi arıyor, ne kadar süredir, çalıyor, konuşuyor veya
aktarılıyor. Menü kaç tanesinin canlı olduğunu gösterir. Birini açarak şunları yapabilirsiniz:
- **konuşulurken okumak;**
- **Listen:** iki tarafı da tarayıcıda dinlemek (ofiste kulaklık kullanın);
- **Hand over:** ajan o ana uyan bir cümleyle kapatır ("Daha fazla ayrıntı için sizi meslektaşıma aktarıyorum,
  bir dakika lütfen"), sonra arayan hafif bir bekleme sesiyle beklerken dahiliniz çalar (Settings → Desk phone → **Call
  me at**); açtığınızda Lumate sizi arayana bağlar ve aramadan çıkar;
- **Take over now:** ajan hemen susar ve dahiliniz aynı şekilde çalar;
- **End call.**

Telefonunuz cevap vermezse ajan devam eder ve sayfa "Your phone did not answer" der. Bir aktarımdan sonra
Lumate artık aramada değildir: döküm "Handed over to …" ile biter. Yöneticiler her aramayı görür; diğerleri
kendi başlattıkları aramaları görür. Dinleme ve devreye girme, ofis hattından ve WhatsApp Web üzerinden yapılan aramalarda çalışır; eski
telefon hattı (trunk) üzerinden yapılan aramalar yalnızca dökümünü gösterir.

Bir **WhatsApp Web** aramasında (ofis hattı kapalıyken; bkz. [Office browser](/tr/docs/office-browser#calls-through-whatsapp-web)),
satır "WhatsApp Web" der. **Hand over** ve **Take over now**, ofis PC'sindeki kişiden aramayı almasını ister:
ajan, oradaki biri **Take the call** düğmesine basana kadar aramada kalır (PC'nin mikrofonu olmalıdır). WhatsApp Web'deki bir panel
PC'nin başındaki kişiye aynı düğmeleri sunar.

**Lumate Desk (brokerlar için)**
- **My customers:** dört sekme (New, Called, Call later, Call again), ada veya telefona göre arama ve en üstte gecikmiş geri aramalar.
- **Bir müşteri:**
  - yöneticinin neyi aktardığı;
  - ajanın aramalarda öğrendikleri (özetler ve dökümler);
  - notlar ve not ekleme;
  - **Called**, **Call again** veya bir gün ve saatle **Call later** (PC'nin kendi saati).
- **Available / Away**, en üstte ve tepsi simgesinde. Bir broker, yalnızca program çalışırken ve Available açıkken aktarım alabilir sayılır.
- Pencereyi kapatmak programı tepside tutar. Quit, tepsi simgesinin menüsündedir. Program Windows ile başlar.
- Yeni müşteriler geldiğinde bir bildirim bunu söyler.
- Lumate'e ulaşılamıyorsa (PC kapalı veya Broker access kapalı) program bunu söyler ve denemeye devam eder.
- Bir yönetici PC'yi iptal ederse program yeni bir kod ister.

**Bir kartı brokera vermek**
- Bir müşterinin sayfasında **Broker → Give to a broker**, bilmesi gerekenlerle ilgili bir notla. Ajanlar aynısını `give_to_broker` aracıyla yapabilir.
- Kart brokerın programında **New** olarak görünür.
- Broker onu **Called**, **Call later** (gün ve saatle) veya **Call again** konumuna taşır ve not yazar.
- Her değişiklik kartın geçmişinde brokerın adıyla ve "(broker)" işaretiyle görünür.

**Brokerları izlemek**
- **Call center → Overview**, şimdi kimin arama alabileceğini (program açık ve müsait), bekleyen yeni kartları, gecikmiş geri aramaları ve bugünkü hareketleri ve notları gösterir.
- **Call center → Brokers** aynısını broker başına, son gün, hafta veya ay için verir. Bir brokerın sayfası tüm kartlarını ve notlarını listeler.
- Yöneticiler orada bir brokerın dahilisini değiştirebilir, bir brokerı kapatabilir veya eşleşmiş bir PC'yi iptal edebilir.
- Ajanlar aynısını `broker_report` ile okur ve günlük rapora bir **Brokers** bölümü eklenir.


---

# Ajanlar ve şirket
Source: /tr/docs/agents

## Ajanlar ve şirket

### Ajanlar (Agents)
Organizasyon şeması ve her ajan. Bir ajanın sayfasında (2.13.0'dan beri) solda profili (durum, rol, kime bağlı olduğu,
açık işler, son çalışma ve **Background work**: her rutin bir anahtarla), **Try it** (yan panelde onunla gerçek bir
sohbet) ve şu sekmeler vardır:

| Sekme | İçindekiler |
|---|---|
| Overview | Tuval: onu besleyenler (rutinler, onu uyandıranlar, kanallar, bellek ve kütüphane) ve kullandıkları (gruplara göre araçlar, beceriler, ekibi), kartına bağlı; her kart ayrıntılarını ve nerede değiştiğini açar |
| Activity | Çalışmaları: çalışanlar, sizi bekleyenler, bitenler; her biri adımlarına açılır |
| Skills | Kullandığı beceriler |
| Calendar | Önümüzdeki yedi günü: rutinlerinin çalışmaları ve ayarladığı randevular |
| Identity | Talimatları; geçmişi ve geri yüklemesiyle sürümlenir |
| Files | Başvuru dosyaları (her zaman erişebilir) |
| Memory | Hatırladıkları |
| Voice | Sesi ve konuşma tarzı, ve **call lessons** (arama dersleri; her birini kapatın veya açın, geri alın, kaldırın, ekleyin) |
| Settings | Ad, unvan, simge, yönetici, günlük çalışma sayısı, Claude **model** ve **effort** (ya da şirketin varsayılanı), kullanabileceği gizli anahtarlar, **Can propose new agents**, **Can use the office browser**, duraklatma, kaldırma |

**Add agent**, hazır bir ayardan veya sıfırdan bir ajan oluşturur. Bir koordinatör de bir tane önerebilir; Inbox'ta onayınızı bekler.

**Model ve effort (2.14.0'dan beri).** Her ajan Claude ile çalışır. Settings → Runners → **The agents' Claude**, tüm
ajanların modelini (Opus, Sonnet, Haiku, Fable ya da başka bir kimlik) ve effort düzeyini (Low, Medium, High, Extra
high) belirler; bir ajanın kendi Settings sekmesi farklısını seçebilir (sahipler ve yöneticiler seçer; üyeler görür).
Yüksek effort daha uzun düşünür ve şirketin
Claude planından daha çok kullanır; hızlı ve sık bir iş (günlük rapor) Haiku ya da Low ile iyi gider. Değişiklik
ajanın bir sonraki çalışmasından itibaren geçerlidir.

### Lumate kendi hakkında ne bilir (2.6.0'dan beri)
Lumate çalıştığı sürümü ve son sürümlerin neler eklediğini bilir ve nasıl yapılır sorularını bu rehberden yanıtlar
(sohbette ve sesle `product_help` aracı): "WhatsApp'ı nasıl bağlarım?", "yenilik ne?". Bir güncellemeden sonra sahip ve
yöneticilere bir Inbox bildirimi gelir ve Help → What's new her sürümün değişikliklerini listeler.

### Bilgi (Knowledge)
Ekibin hatırladıkları. Her bellek kaynağını (bir mesaj, bir dosya, bir çalışma), kimin oluşturduğunu ve durumunu gösterir.
Birini seçin; sağda tüm sürümleriyle tamamını okursunuz (2.13.0'dan beri). **Ask the library**, sorunuzla Librarian
ile (yoksa Lumate ile) bir sohbet başlatır.
- **Correct:** bir ajana söyleyin veya belleği burada yenisiyle değiştirin.
- **Disputed:** bir şeyin çeliştiği bellek, siz karar verene kadar disputed olarak işaretlenir.

### Beceriler (Skills)
Kategoriye göre yerleşik katalog, şirketin becerileri ve GitHub veya skills.sh'den içe aktarmalar: sabitlenmiş, önizlemeli, yalnızca talimat. **Try**, bir beceriyi bir ajan üzerinde çalıştırır. Katalog güncellemeleri uygulayabileceğiniz yeni revizyonlar olarak görünür.

### Entegrasyonlar (Integrations)
Üstte (2.13.0'dan beri) bağlantılar ve durumları: WhatsApp, OpenAI, Claude, ofis tarayıcısı, telefon, e-posta ve uç
noktalar; her biri kurulduğu yere götürür. Altında, dış sistemlerin çağırdığı uç noktalar. Örneğin bir Bitrix24 otomasyon kuralı yeni bir potansiyel müşteri gönderir.
- **Her çağrı:** bir ajan için görev olur; veri dış bilgi olarak işaretlenir.
- **Birini açmak:** bir yönetici uç noktayı açar, adresini ve belirtecini (token) bir kez alır ve test edebilir.
- **Activity:** her çağrı listelenir.

### Etkinlik (Activity)
**Runs** (2.13.0'dan beri): her ajanın her çalışması, **Running**, **Needs you** ve **Done** olarak sayılır (her biri
bir filtre); bir çalışma adımlarına ve her adımın süresine açılır; işi sizi bekleyen bir çalışma **Review** sunar. Bir
çalışmanın kendi sayfası adımlarını bir zaman çizelgesi olarak gösterir. **Log**, olan her şeyi en yenisi başta tutar:
- ajan araç çağrıları;
- ayar değişiklikleri;
- tarayıcı değişiklikleri;
- WhatsApp bağlantıları;
- eşleştirme.

### Sunucu sayfası (2.16.0'dan beri)

Lumate'i bir sunucuya kuran kişi (kurulum yöneticisi) için: şirket menüsünde **Server** ya da `/server` adresi. Hiçbir
şirkete ait değildir; yalnızca sunucuyu yöneten biri şirketlerin adlarını ve System status'ta her birinin parçalarının
çalışıp çalışmadığını görür; Lumate içlerindeki hiçbir şeyi göstermez (sunucunun yedekleri ise her şeyi tutar: onları
güvende tutun).

| Bölüm | Ne yapar |
|---|---|
| **Companies** | Şirketlerin adları. Lisans izin verdikçe **Add a company**. |
| **Company set-up link** | Bir yöneticiye verilen bağlantı (ilk kurulumda "Someone else"): kimin için, ne zamana kadar, **New link**, **Revoke**; kullanıldıktan sonra kimin aldığı ve hangi şirketi kurduğu. Bağlantıyı alan yöneticinin şirketi kurmak için bir haftası vardır; o zamana kadar **Take it back** yine geri alır. Şirketi kurulunca form bir sonraki şirket için yeniden görünür. Önce Lumate etkinleştirilmelidir: duraklatılmış bir kurulumda yönetici hiçbir şey yapamaz. |
| **System status** | Sunucunun ve her şirketin her parçası (aşağıya bakın). |
| **Send diagnostics to OXS** | Aşağıya bakın. |
| **Updates**, **Backups**, **Licence** | Sunucunun kendisininkiler (sunucu sürümünde bir şirketin ayarlarında değil, burada). |

### Durum ve tanılama (2.16.0'dan beri)

**System status** her parça için bir satır gösterir; durumu kelimeyle ve ne yapılacağıyla: sunucu ve veritabanı,
lisans, güncellemeler, yedekler; her şirket için Claude'un çalıştırıcısı (bir saattir görülmüyorsa kırmızı), WhatsApp,
masa telefonu hattı (ve onu taşıyan bağlı bilgisayar), ofis tarayıcısı ve OpenAI anahtarı. Lumate'i kuran kişi Sunucu
sayfasında görür; bir şirketin sahipleri ve yöneticileri kendilerininkini **Settings → Status**'ta görür.

**Send diagnostics to OXS**, bir şey çalışmadığında OXS'in bakması içindir:

1. İsterseniz bir not yazın ("arama listesi 10:20'de durdu").
2. **Preview**, gidecek her kelimeyi gösterir: sürüm, her parçanın durumu (şirketler adla değil numarayla), haftanın
   hataları tür ve koddaki yere göre sayılmış, ve notunuz yazdığınız gibi. Asla bir isim, telefon numarası, mesaj, döküm
   ya da dosya; asla bir hatanın kendi metni.
3. **Send to OXS**, önizlemenin gösterdiğini aynen ve bir kez, kurulumun lisansıyla gönderir (önizleme çeyrek saat
   tutulur; sonra yeniden bakın). Her yer günde en çok beş kez gönderir: Sunucu sayfası ve her şirketin Settings →
   Status sayfası. OXS Cloud'a bağlanmayan bir kurulum ya da OXS'in alamadığı bir an bunu söyler: **Download file** aynı
   şeyi başka bir yoldan göndermek için kaydeder.

### Ayarlar (Settings)
Sayfalar solda gruplanmıştır; telefonda üstteki listeden birini seçin.

| Grup | Sayfa | Ne için |
|---|---|---|
| Company | General | Şirket adı, önek, saat dilimi |
| | Sector | Şirketin sektörü ve ülkesi (sahip önizlemeyle değiştirir) |
| | Members | Davetler, roller, kişileri kaldırma |
| | Your account | Görünen adınız, parolanız, e-postanız ve hangi bildirimlerin oraya gideceği, bildirim telefonu ve **My desk phone** (kendi dahili numaranız; 2.15.0'dan itibaren) |
| Voice & phone | Voice | Ses modelleri ve diller; **Coach analyses every rehearsal** |
| | Desk phone | Şirket ağındaki, bir ajanla konuşan IP telefon ve bağlantının nerede çalıştığı (aşağıda) |
| | Phone | OpenAI projesi, numaralar, gelen arama senaryosu, aktarma, incelemeler, giden hat, aranmak istemeyenler listesi (Lumate Local'de yok) |
| | Call center | Yapay zeka dialer'ı, **Who calls** ve **Broker access** |
| Channels | WhatsApp | Bir numara bağlayın (QR veya eşleştirme kodu), durumu, bağlantıyı kaldırma, **Write out voice notes**, **Personal chats** |
| | Email | Lumate'in e-postasını gönderen şirket posta kutusu: Microsoft 365, Google Workspace veya başka bir sunucu, gönderen, sınırlar ve test (bkz. [Email](/tr/docs/email)) |
| | Browser | Ofis tarayıcısı: kurulum (ya da **On a linked PC** → **Use this PC**), durum, izinli siteler (ajanlar bir sohbetten de isteyebilir), duraklatma, bağlantıyı kesme, **Reconnect**; LinkedIn'in izin verdikleri ve ajanların bir güvenlik kontrolünde durduğu siteler |
| Team | Runners | Çalıştırıcı (runner) anahtarları, hangi çalıştırıcıların çevrimiçi olduğu, **The agents' Claude** (her ajanın, kendine ait bir seçimi yoksa çalıştığı model ve effort; 2.14.0'dan beri), Claude Code güncellemeleri; sunucu sürümünde **Claude for the runners** (şirketin Anthropic API anahtarı veya Claude oturum belirteci; sahipler ve yöneticiler ayarlar, bir daha gösterilmez) |
| | Secrets | Şirket gizli anahtarları: yalnızca yazılır, şifrelidir, her birinin hangi sunuculara gönderilebileceğiyle birlikte |
| | Team package | Ekibi dosya olarak kaydedin veya içe aktarın (aşağıda) |
| | Usage | On iki haftalık günlük ajan çalışmaları bir ısı haritası ve tablo olarak (sahipler ve yöneticiler; 2.13.0'dan beri) |
| | Apps | Arşivlenenler dahil her uygulama: açma, geri getirme ya da silme (sahipler ve yöneticiler; 2.14.0'dan beri) |
| System | Board | Pano kuralları, günlük rapor saati, varsayılan randevu sahibi |
| | Backups | Sunucu sürümü: her gün, her güncellemeden önce ve istendiğinde bir yedek; her biri indirilebilir ve bir kovaya (bucket) kopya (bkz. [The server edition](/tr/docs/install-server#backups)) |
| | Updates | Kanal, bakım penceresinde otomatik kurulumlar, yeni sürümler, **Update now** ve **Go back**; Lumate Local'in güncelleme klasörü, sunucu sürümünün çevrimdışı paketi (bkz. [Lumate Local](/tr/docs/install-windows#updates-and-backups) ve [The server edition](/tr/docs/install-server#updates)) |
| | Linked PCs | Sunucu sürümü: yöneticilerin bir kodla bağladığı, Lumate çalışan ofis bilgisayarları; her birinin çevrimiçi olup olmadığı, ne yaptığı (ofis tarayıcısı, masa telefonu), yeniden adlandırma, bağı kaldırma (2.15.0'dan itibaren; bkz. [Bir Lumate sunucusuna bağlanmak](/tr/docs/install-windows#connecting-to-a-lumate-server)) |

#### Masa telefonu (Desk phone)

Bir masa telefonu (şirket ağındaki bir IP telefon) bir ajanla konuşabilir. Telefonu açıp ajanı arayın ya da ajanın sizi aramasını sağlayın.

**Hattı bağlamak**
- **Company PBX:** BT, Lumate için bir dahili oluşturur ve size santral adresini, dahiliyi ve parolasını verir. Lumate o dahili olarak kaydolur. Masa telefonunuzdan onu arar, ajan cevaplar; ajan da dahilinizi çaldırabilir.
- **Phone directly:** santral yoksa telefonun adresini girin. Ajan telefonu çaldırabilir, ama telefon ajanı arayamaz.

Lumate UDP üzerinden bağlanır (varsayılan port 5060).

**Arayanı bağlamak** (2.17.0'dan beri). Hattaki her aktarım danışmalıdır: Lumate arayanı tutar, meslektaşın dahilisini
kendisi çaldırır ve meslektaş açınca santralden iki aramayı birleştirmesini ister (Replaces ile SIP REFER; 3CX ve
Asterisk bunu destekler). Bunu reddeden bir santralde de çalışır: Lumate o zaman iki arama arasındaki sesi kendisi
taşır ve onlar kapatana kadar hat meşgul kalır. BT, Lumate'in dahilisinin diğer dahilileri aramasına izin verir; bunun
için dış hat yetkisi gerekmez.

**Aramayı ayarlamak**
- Cevaplayan **ajan**.
- **Mod:**
  - **Talk:** ajanla bir sohbetteki Talk düğmesindeki gibi konuşursunuz. Döküm yeni bir sohbete düşer. Uygulamadan başlattığınız bir aramada (**Desk phone**) ajan isteklerinizi çalışan tarafına aktarabilir. Masa telefonundan ajanı aradığınızda yalnızca konuşur ve arayanlar için ekibin paylaştıklarından yanıt verir, çünkü arayanın numarası tek başına kimin konuştuğunu kanıtlamaz.
  - **Rehearsal:** ajan bir arama senaryosunu yürütür ve müşteriyi siz oynarsınız. Arama Playground geçmişine düşer.
- **Who may call:** dahililer veya numaralar. Başka kimse cevaplanmaz.
- **Call me at:** dahiliniz (veya doğrudan modda telefonunuzun adresi).

**Açmak ve kapatmak**
- **Test line**, bağlantıyı kontrol eder ve neyin yanlış olduğunu sade bir dille söyler.
- **Anahtar** hattı açar, yalnızca Test line geçtikten sonra. Bağlantıyı değiştirmek onu yeniden kapatır.
- Kapatmak, sürmekte olan aramanın önce bitmesine izin verir.

**Uygulamadan aramak.** Hat açıkken bir ajanın sohbetinde Talk'un yanında bir **Desk phone** düğmesi, Playground'da ise **On the desk phone** görünür. Masa telefonunuzu o ajanla veya o ajan ve senaryoyla çaldırırlar.

**Kendi masa telefonunuz** (2.15.0'dan itibaren). Herkes masasındaki telefonun dahili numarasını Settings → **Your
account** → **My desk phone**'a yazar. Böylece:
- **Call me**, **Hand over** ve **Take over** düğmeye basan kişinin telefonunu çaldırır. Numara yazmamış olanlar için hattın
  **Call me at** numarası çalar.
- Kendi telefonunuzdan, **Who may call** listesine eklenmeden ajanı arayabilirsiniz. (Who may call, kimseye ait olmayan
  telefonlar için kalır; örneğin bir toplantı odası.)

**Bağlantının çalıştığı yer** (2.15.0'dan itibaren, sunucu sürümü). Lumate santralle, çalıştığı makineden konuşur. Sunucu
ofiste değilse (örneğin internette), ofisin santraline ulaşamaz. O zaman ofisteki **bağlanmış bir bilgisayar** hattı
taşır (bkz. [Bir Lumate sunucusuna bağlanmak](/tr/docs/install-windows#connecting-to-a-lumate-server)):
1. Settings → Desk phone → **Connection runs on**: bağlanmış bilgisayarı seçin.
2. **Test line**'a basın (bilgisayar santrale kaydolur), sonra hattı açın.
3. O bilgisayarı açık tutun. Kapalıyken hat **The bridge PC is offline** (köprü bilgisayar çevrimdışı) gösterir; Call me ve
   çağrı merkezi bekler. Bilgisayar giderse süren bir arama birkaç saniye içinde biter.

Gerisi ofisteki bir sunucuda olduğu gibi çalışır: ajan cevaplar, insanları arar, aramaları aktarır ve mesaj alır. Ses ve
ajanın işi sunucuda kalır; bilgisayar yalnızca sesi taşır.

#### Ekip paketi (Team package)

Bir ekip paketi (team package), bir ekibi Lumate kurulumları arasında taşır; örneğin bir yöneticinin PC'sinden sisteminizi kuran kişilere ya da bir demodan yeni bir şirkete. Yalnızca yöneticiler kullanabilir.

**Export** tek bir `.agentx-team` dosyası kaydeder.
- **İçerdikleri:** seçilen ajanların profilleri, talimatları, sesleri, becerileri ve arama senaryoları ve kullandıkları gizli anahtarların **adları**.
- **Asla içermedikleri:**
  - müşteriler, sohbetler, görevler, aramalar, ilanlar veya randevular;
  - bir gizli anahtarın değeri.
- **İsteğe bağlı eklentiler:** ajanların dosyaları ve bellekleri yalnızca işaretlerseniz girer, çünkü şirket veya müşteri bilgisi içerebilirler.
- **Şirket adı:** bir yer tutucu olur.
- **Preview**, kaydedilecek her şeyi ve şirket adınızın değiştirildiği her yeri listeler.

**Import**, bir şey değişmeden önce önizleme gösterir.
- **Her ajan** yeni, değişmiş (talimat değişiklikleriyle) veya aynı olarak listelenir.
- **Yeni ajanlar**, atlamazsanız eklenir.
- **Zaten sahip olduğunuz bir ajan için** şunu seçersiniz:
  - **Keep ours**;
  - **Update ours:** talimatlar yeni bir sürüm olur, eskisi geçmişinde kalır ve izinleri olduğu gibi kalır;
  - **Add as a separate agent**.
- **Şirkette olmayan gizli anahtarlar** adıyla oluşturulur ve bir değer bekler.
  - Değerleri içe aktarmanın hemen ardından ya da sonra Settings → Secrets altında girin; orada **Value needed** görünür.
  - Yöneticiler için bunlarla ilgili bir Inbox öğesi de açılır.

## Klavye kısayolları

| Tuşlar | Eylem |
|---|---|
| `⌘ K` veya `/` | Ara ve git |
| `c` | New task |
| `[` / `]` | Kenar çubuğunu / özellikler panelini aç veya kapat |
| `g` sonra `d`, `i`, `t`, `c`, `a` | Dashboard, Inbox, Tasks, Chats, Agents |
| `Enter` / `Shift Enter` | Gönder / yeni satır |
| `?` | Kısayolları göster |


---

# Emlak
Source: /tr/docs/real-estate

Acenteler ve brokerlar için departman: alıcılar, satıcılar, kiracılar ve ev sahipleri; portallardaki ilanlar; gösterimler.
Lumate'in her zaman olduğu hâlidir: sektörler gelmeden önce kurulan şirketler emlak şirketidir. Bir şirket onu kurulumda
ya da sonra **Settings → Departments** altında ekler (bkz. [Departmanlar ve ülkeler](/tr/docs/tour#departments-and-countries)).

## Müşteriler

Panodaki kartlar **müşterilerdir**: alıcılar, satıcılar, kiracılar ve ev sahipleri. Kartın **Needs** bölümü amacı (satış
ya da kiralama), bölgeleri, oda sayısını, büyüklüğü, bütçeyi ve mülkü tutar; kartın adının altındaki satır bunları
özetler. **Appointments** (randevular) gösterimler, satıcının mülküne ziyaretler, geri aramalar ve ofis toplantılarıdır.

## İlanlar ve dış brokerlar

Yalnızca bu departmanda vardır:

- **Listings (ilanlar):** ajanlar [ofis tarayıcısıyla](/tr/docs/office-browser) portallarda ilan bulur, kaydeder ve müşterilerle
  eşleştirir; aramalarda bir fiyat aralığı vermek için Property Finder'da canlı arama yaparlar.
- **Dış brokerlar:** Lumate, müşterinin seçtiği ilanların brokerlarına WhatsApp'tan ulaşır, evin uygun olup olmadığını ve
  ne zaman görülebileceğini sorar ve her şeyi sizin brokerınıza verir.

## Ekip

Lumate (koordinatör), Coach (satış koçu), Librarian (şirket bilgisi) ve Researcher (pazar notları), emlak becerileriyle:
ilan bulma, potansiyel müşteri değerlendirme, ilan metinleri, pazar güncellemeleri ve gösterim sonrası takipler; ayrıca
yeni bir talebe geri dönüşten kira yenilemeye kadar on bir arama senaryosu.

## BAE'de

Birleşik Arap Emirlikleri'ndeki bir şirket BAE'nin arama kurallarına uyar: numaralar varsayılan olarak +971'dir; yalnızca
kaydedilmiş bir arama gerekçesi olan müşteriler aranır; her numara yakın zamanda Do Not Call Registry'ye (DNCR) karşı
denetlenir; avukat daha geniş saatleri onaylamadıkça aramalar 9:00–18:00 arasında kalır; her arama kayıt bildirimiyle
başlar ve ajan yapay zeka olduğunu asla inkâr etmez. WhatsApp sesli aramaları BAE'de bağlanmaz. Bkz. [Güvenlik ve
uyum](/tr/docs/security).


---

# İşe alım
Source: /tr/docs/recruiting

İşe alımcılar ve İK ekipleri için departman: adaylar ve çalışanlar, eleme görüşmeleri, mülakatlar, teklifler ve işe
başlangıç. Bir şirket onu kurulumda ya da sonra **Settings → Departments** altında ekler (bkz. [Departmanlar ve
ülkeler](/tr/docs/tour#departments-and-countries)).

## Adaylar

Panodaki kartlar **adaylardır** (işe başlangıç ve ayrılış görüşmeleri için **çalışanlar** da). Bir kart şunları tutar:

| Alan | Ne olduğu |
|---|---|
| Role | Aradığı ya da değerlendirildiği pozisyon |
| Experience | Yıl, sayı olarak |
| Hiring stage | sourced, contacted, screening, interview, offer, hired, rejected, on hold |
| Skills | Virgülle ayrılmış bir liste |
| Current company, Location, Notice period | Söylediği gibi |
| Salary expectation | Bir sayı |
| LinkedIn | Profilin adresi |
| CV | Bir dosya: kartta yükleyin; ajanlar istendiğinde okur |
| Source, Notes | Nereden geldiği; geri kalan her şey |

Kartın adının altındaki satır pozisyonunu, deneyimini ve işe alım aşamasını gösterir. Adayların bir Excel'i Türkçe ya da
İngilizce sütun adlarıyla içe aktarılır (Ad Soyad, Pozisyon, Deneyim, Aşama…); hiçbir şeyle eşleşmeyen bir sütun adıyla
birlikte notlara gider.

**Interviews** (mülakatlar) departmanın randevularıdır: adayların aramalarda istediği ön görüşmeler, mülakatlar, geri
aramalar ve işe başlangıç toplantıları. Her seferinde bir işe alımcı onaylar.

## Ekip

| Ajan | Ne yapar |
|---|---|
| Lumate | Yönetir: açık pozisyonlar, aşamalarına göre adaylar, ayarlanan mülakatlar, karar bekleyenler |
| Sourcer | [Ofis tarayıcısıyla](/tr/docs/office-browser) LinkedIn'de ve iş sitelerinde, paylaştığınız CV'lerde ve listelerde aday bulur; ilk mesajların taslağını yazar |
| Screener | Adayları ilk eleme için arar, her karta bir değerlendirme yazar, mülakat ayarlar |
| Coach | Aramaları geliştirir: adil, açık sorular, iyi dinleme |
| Librarian | Şirketin bilgisini tutar: pozisyonlar ve olmazsa olmazları, maaş aralıkları, işe alım süreci |

Becerileri: LinkedIn'de aday bulma, CV eleme, mülakat koordinasyonu ve adaylara ulaşma. Ajanlar yaş, medeni durum,
çocuklar, din, sağlık, hamilelik ya da köken hakkında asla soru sormaz ve bir aday bunları söylese de not etmez.

**Arama senaryoları:** eleme araması (Screener'ın), mülakat planlama, referans kontrolü (adayın onayıyla), teklif
takibi, işe başlangıç görüşmesi (ilk hafta, ay, üç ay) ve ayrılış görüşmesi. Playground bunları uydurma pozisyonlarla
doldurur, böylece hemen prova yapabilirsiniz. Bir adaya yapılan yapay zeka araması herhangi bir kişiye yapılanla aynı
kurallara uyar: kartında kayıtlı bir arama gerekçesi (başvurdu ya da aranmayı kabul etti) ve BAE'de bir DNCR kontrolü;
LinkedIn'de bulunan bir adayın size yanıt verene kadar ikisi de yoktur.

## LinkedIn

LinkedIn'in Kullanıcı Sözleşmesi (bölüm 8.2) botlara ve kazımaya (scraping) izin vermez ve LinkedIn otomatik görünen bir
hesabı kısıtlayabilir. Lumate LinkedIn'de her yerden daha yavaş gider ve bu kurallar sabittir, ajanların erişimi dışındadır:

- **Bir insanın hızı:** en fazla 10 saniyede bir sayfa, saatte 40 ve günde 150. Sayaçlar yeniden başlatmadan sonra da sürer.
- **Her değişiklik onaylanır:** orada bir tıklama, yazma ya da seçim (bir bağlantı isteği, bir mesaj) önce ajanın konuşma
  dizisinde ve Inbox'ta bir kart olur; yazacağı sözcükler ve Enter'a basıp basmayacağı yazılıdır. Bir yönetici onaylar ya
  da reddeder; ajana bildirilir. Onaylanan bir değişiklik yarım saat içinde, aynı konuşmada, istendiği sayfada ve yalnızca
  onaylanan öğe üzerinde bir kez çalışır. Ajanların isteyebilmesi için LinkedIn izinli siteler arasında olmalıdır
  (Settings → Browser).
- **Güvenlik denetimleri ajanları durdurur:** LinkedIn'in kendi güvenlik denetimi (checkpoint sayfası, "Security
  Verification" başlıklı sayfası ya da bir CAPTCHA) LinkedIn'deki her ajanı bir gün durdurur ve yöneticilere haber verir;
  bir profilin, aramanın ya da ilanın içeriği bunu asla yapmaz. Hiçbir şey bunlara yazmaz. LinkedIn'i ofis tarayıcısında
  açıp sorunu çözün, sonra ajanların devam etmesine **Settings → Browser** altında izin verin.

Sourcer LinkedIn aramasını ve profilleri tıklayarak değil adresleriyle açar, bu yüzden okumak onay gerektirmez.

## Adaylar ne kadar tutulur

Kişisel veriler yalnızca gerektiği sürece tutulur (Türkiye'de KVKK, Avrupa'da GDPR). Departmanın kuralı: **12 ay**
boyunca yeni bir şey olmayan **reddedilmiş** bir adayın silinme zamanı gelmiştir. Her ayın ilk günü Lumate zamanı gelen
kartları yöneticiye tek bir mesajda listeler; hiçbirini asla silmez.

Bir sahip ya da yönetici kartı karttan siler (**Delete candidate**). Bu, kartı ve Lumate'in kişi hakkında tuttuklarını
siler: kartın geçmişi, konuşma dizisi ve altındaki görevler (bir aramada hazırlanan dosya) ve belgeleri, randevular ve
arama listesi yerleri, kişiyle yapılan aramalar (dökümleri), WhatsApp mesajları, kişi hakkındaki bildirimler ve bunların
WhatsApp kopyaları, herhangi bir sohbetten kişi hakkında istenen LinkedIn değişiklikleri (profilinde ya da adını anan),
dış sistemlerin (bir CRM) kişi hakkında gönderdikleri, aramalarından çıkarılan dersler ve karttaki dosyalar (CV). Etkinlik
günlüğü olayların olduğunu, onları adlandıran ayrıntılar olmadan tutar. Kişiden söz eden diğer görevler ve sohbetler,
ajanların oradaki çalışma kayıtlarıyla birlikte kalır; ajanların hatırladıkları ve başka bir kartın ya da görevin de
tuttuğu bir dosya da kalır. Aranmak istemediğini söyleyen biri aranmak istemeyenler listesinde kalır, böylece onun için
açılan yeni bir kart da aranmaz. Kişiyle bir arama sürerken kart silinemez.

## Hiring uygulaması (2.5.0'dan itibaren)
İşe alımı olan bir şirket menünün Apps bölümünde **Hiring** ile başlar (İşe alımı sonradan ekleyen bir şirket onu bir kez
alır):
- **Positions:** başlık, departman, konum, maaş aralığı, olmazsa olmazlar (arayanlar başlığı, departmanı, konumu ve
  olmazsa olmazları duyabilir), durum ve kaç kişinin başvurduğu.
- **Applications:** aday, pozisyon ve aşama, aşamaya göre bir panoda.
- **Interview scorecards:** bir başvuru, mülakatı yapan, 1'den 5'e puanlar, ortalamaları, bir karar ve notlar (gizli).
Bir adayla aramada Lumate başvurusunun aşamasını ve pozisyonun paylaşılan alanlarını duyar. Menüdeki **Pipeline**
adayları işe alım aşamalarına göre bir panoda gösterir.


---

# Herhangi bir iş
Source: /tr/docs/any-business

Kişilerini arayan ve onlara mesaj yazan her şirket için departman: potansiyel müşteriler, müşteriler, ortaklar ve
tedarikçiler. Bir şirket onu kurulumda ya da sonra **Settings → Departments** altında ekler (bkz. [Departmanlar ve
ülkeler](/tr/docs/tour#departments-and-countries)).

## Kişiler

Panodaki kartlar **kişilerdir** ve beş türdür: potansiyel müşteri (lead), müşteri, ortak, tedarikçi ve diğer. Bir kart
şunları tutar:

| Alan | Ne olduğu |
|---|---|
| Company | Çalıştığı şirket |
| Interested in | Sorduğu ya da satın aldığı şey |
| Budget | Bir sayı |
| How they found us | Web sitesi, bir arkadaş, bir fuar… |
| Notes | Geri kalan her şey |

Kartın adının altındaki satır şirketini ve ilgilendiği şeyi gösterir. **Appointments** (randevular) kişilerin aramalarda
istediği geri aramalar, toplantılar ve ziyaretlerdir; her seferinde bir çalışma arkadaşı onaylar.

## Ekip

| Ajan | Ne yapar |
|---|---|
| Lumate | Ekibi yönetir ve yöneticiyi bilgilendirir |
| Coach | Kişilerle konuşmaları geliştirir; potansiyel müşterileri değerlendirir (qualifying-leads becerisi) |
| Librarian | Şirketin bilgisini tutar: ürünler, fiyatlar, kurallar |
| Researcher | Fiyat listelerini, katalogları, teklifleri ve rakiplerin sayfalarını notlara ve karşılaştırmalara çevirir; webi [ofis tarayıcısıyla](/tr/docs/office-browser) okur |

## Arama senaryoları

Başlamak için sekiz senaryo: gelen talep, geri arama isteği, randevu ayarlama, randevu hatırlatma, toplantı sonrası takip,
geri bildirim araması, eski bir potansiyel müşteriyi yeniden kazanma ve cevapsız bir aramaya geri dönüş. Playground
bunları birkaç iş türünden uydurma örneklerle doldurur, böylece hemen prova yapabilirsiniz; kendi senaryolarınıza
**Playground → Scenarios** altında çevirin.


---

# WhatsApp
Source: /tr/docs/whatsapp

Lumate, WhatsApp'a **bağlı cihaz** olarak bağlanır; WhatsApp Web ile aynı yöntemdir. Şirketin numarası telefonunda çalışmaya devam eder. Lumate bu numaradaki bire bir sohbetleri görür, müşteri kartlarında gösterir, ajanların yanıt taslağı yazmasını sağlar ve bir kişinin onayladığını gönderir.

## Nasıl çalışır

![Şema: Nasıl çalışır](/docs-diagrams/b0f37f945425b64f.png)

- **Çalıştırıcı (worker)** her şirket için tek bir oturum tutar ve bunu kendi birimi içinde şifreli saklar. Mesajları alır ve bir insanın hızında gönderir.
- **Sunucu** her mesajı saklar, telefon numarasına göre bir müşteri kartına bağlar ve kartın ajanını **tek bir taslak** yazması için uyandırır.

## Başlamadan önce

- **Ayrılmış bir iş numarası kullanın.** Telefon şarjlı olmalı ve en geç birkaç günde bir çevrimiçi olmalıdır. Telefon yaklaşık iki hafta çevrimdışı kalırsa bağlı cihaz çalışmayı bırakır.
- **WhatsApp Business uygulaması da, normal WhatsApp da olur.**
- **Mesajlar burada, aramalar WhatsApp Web üzerinden.** Bu bağlantı mesajları taşır. Aramalar şirketin telefon hattından
  çıkar (masa telefonu için [Lumate Local](/tr/docs/install-windows) sayfasına bakın) ve bir yöneticinin başlattığı arama listelerinden yapılır.
  Hat kapalıyken Lumate'in arama rutini bunun yerine ofis tarayıcısında WhatsApp Web üzerinden arayabilir (bkz.
  [Office browser → Calls through WhatsApp Web](/tr/docs/office-browser#calls-through-whatsapp-web)). Hiçbir ajan kendi
  başına WhatsApp araması yapmaz. **WhatsApp aramaları BAE'de bağlanmaz.**
- **Bağlı cihazlar resmi bir API değildir.** Toplu mesaj göndermek veya size hiç yazmamış kişilere mesaj atmak numaranın yasaklanmasına yol açabilir. Lumate hızı düşük tutar (aşağıdaki sınırlara bakın), ancak numaranın nasıl kullanıldığından şirket sorumludur.

## Bağlama

1. WhatsApp servisi Lumate ile birlikte gelir: sunucu sürümü onu çalıştırır (`whatsapp` servisi, bkz.
   [Sunucu sürümü](/tr/docs/install-server#what-runs)), Lumate Local ise kendisi başlatır (bkz.
   [Lumate Local](/tr/docs/install-windows#whatsapp)).
2. **Settings → WhatsApp** sayfasını açın (yalnızca yöneticiler) ve birini seçin:
   - **QR code:** telefonda WhatsApp → Settings → Linked devices → Link a device yolunu izleyin ve kodu okutun;
   - **Pairing code:** numarayı ülke koduyla yazın (+971…, +90…), sonra telefonda "Link with phone number instead"
     altında 8 karakterlik kodu girin. Sayfa, kodun hangi numara için olduğunu gösterir. WhatsApp kodu reddederse
     sayfa kod göstermek yerine nedenini yazar. O durumda QR koduyla bağlayın.
3. Durum **Connected** olur ve numara ile ad görünür.

Telefon cihazı bağlayamadığını söylerse:
- Sayfayı şu anki haliyle yeniden okutun: QR her 20 saniyede bir değişir.
- 2026 ortasından beri WhatsApp, siz okuturken QR'ın bağlantı sırrını da yenileyebilir. Lumate bunu 1.7.1 sürümünden itibaren izler.
- `whatsapp.log` (tepsi simgesinden: günlükler klasörünü açın) her bağlama denemesini ve nasıl bittiğini kaydeder.

| Durum | Anlamı | Ne yapmalı |
|---|---|---|
| Not linked | Henüz numara yok | Bir numara bağlayın |
| Linking | QR okutulması veya kod girilmesi bekleniyor | Bir dakika içinde okutun veya yazın; süre dolunca yeni kod çıkar |
| Connected | Çalışıyor | — |
| Disconnected | Geçici olarak çevrimdışı (ağ, telefon) | Kendi kendine yeniden bağlanır; telefonun internetini kontrol edin |
| Logged out | Telefon bağlı cihazı kaldırdı | Yeniden bağlayın |
| Blocked | WhatsApp numarayı reddetti (403) | Numarayı WhatsApp uygulamasında kontrol edin; WhatsApp desteğiyle iletişime geçin |
| Replaced | Oturum başka bir yerde açıldı (440) | Burada yeniden bağlayın; aynı numarada iki Lumate kurulumu çalıştırmayın |

**Unlink**, oturumu Lumate'ten kaldırır. Daha önce saklanan mesajlar kartlarda kalır.

## Günlük kullanım

### Bir müşteri yazdığında
1. Mesaj müşterinin **müşteri kartında** (WhatsApp bölümü ve History) ve **Messages** sayfasında görünür.
2. Numara yeniyse onun için bir kart açılır ve WhatsApp'tan geldiği işaretlenir.
3. Metin, kartın konuşmasında dış veri olarak alıntılanır ve kartın ajanı uyandırılır.
4. Ajan **tek bir taslak** yazar. Kendi başına asla göndermez.
5. Yöneticilere bildirim gider:
   - uygulamada;
   - bildirim telefonu belirlemişlerse WhatsApp'ta, müşteri başına en fazla 30 dakikada bir.

Fotoğraflar, videolar, belgeler, çıkartmalar, konumlar ve kişiler, varsa açıklamalarıyla birlikte `[photo]`, `[document]` gibi görünür. Grup sohbetleri ve durum paylaşımları yok sayılır.

### Sesli mesajlar (2.14.0'dan beri)
Sesli mesaj, ajan okumadan önce metne çevrilir: OpenAI'nin Whisper'ı onu şirketin kendi OpenAI anahtarıyla
(Settings → Secrets; sesli aramaların kullandığı anahtar) metne döker. Mesaj bundan sonra
`[voice note] Cumartesi daireyi görmek istiyorum` diye okunur ve ancak o zaman kartın konuşmasına, ajanına ve
bildirimlere ulaşır (birkaç saniye sonra).
- Ses, metne çevrilir çevrilmez silinir. Başka hiçbir yerde tutulmaz.
- **Personal** etiketli sohbetler önce elenir: onların sesli mesajları hiçbir yere gönderilmez.
- 15 dakikadan uzun veya 16 MB'tan büyük mesajlar, anahtar yoksa ya da **Settings → WhatsApp → Write out voice notes**
  kapalıysa tüm mesajlar eskisi gibi `[voice note]` olarak okunur. OpenAI'nin çeviremediği bir mesaj
  `[voice note] (it could not be written out)` olarak okunur.

### Telefonun kendisinden yazdıklarınız (2.14.0'dan beri)
Şirket telefonunda yazdığınız mesajlar da Lumate'e ulaşır:
- kişinin kartı varsa kartın konuşmasında görünür ("from the phone"), böylece ajan ne konuşulduğunu bilir; kimseyi uyandırmaz;
- kişinin henüz kartı yoksa cevabı bir kart açar ve kart önceki mesajlarınızı alır; bunlar kartın konuşmasında bir kez
  **Earlier on WhatsApp** olarak görünür. Ajan taslak yazmadan önce tüm konuşmayı (`whatsapp_history`) okur.

### WhatsApp göndericinin numarasını gizlediğinde
WhatsApp bazen göndereni yalnızca özel bir kimlikle ("LID") belirtir ve numarasını biraz sonra ayrıca yollar.
- Lumate numarayı bekler (en fazla 2 dakika), sonra mesajı her zamanki gibi gösterir. **Settings → WhatsApp** sayfası kaç mesajın beklediğini gösterir.
- Numara hiç gelmezse (örneğin gönderen numarasını bir WhatsApp kullanıcı adıyla gizliyorsa) mesaj yine de görünür: **Messages** içinde **number hidden** işaretli bir sohbet olarak, göndericinin adını taşıyan bir kartta. Siz ve ajanlar bunu her zamanki gibi yanıtlarsınız.
- WhatsApp numarayı sonradan bildirirse sohbet ve kart o numaranınkilerle birleşir.
- Numarası olmayan bir kart asla aranmaz.

### Yanıtlama
Kartta veya **Messages → konuşma** içinde:
- Ajanın taslağını olduğu gibi **Send** ile gönderin;
- **Edit** ile düzenleyin, sonra gönderin;
- **Discard** ile silin;
- veya yazı alanına kendi mesajınızı yazın.

### Bir ajandan göndermesini istemek
Bir sohbette veya kartın konuşmasında ajana söyleyin: "Sara'ya görüntüleme saatini WhatsApp'tan gönder". Ajan **yalnızca** o konuşmada bir yönetici ondan istediğinde gönderebilir. Aksi halde taslak yazar.

**Dosyalar** (2.18.0'dan beri). Dosyayı mesajınıza ekleyin (ya da kartın konuşmasında olsun) ve isteyin: "Sara'ya
Riverside broşürünü WhatsApp'tan gönder". Ajan bir seferde en çok üç dosya gönderir: PDF'ler, resimler (JPG, PNG),
Office dosyaları ve metin dosyaları, her biri 16 MB'a kadar. Her dosya ayrı bir WhatsApp mesajıdır ve yazdığınız metin
ilkiyle gider; resim, resim olarak ulaşır. Sohbet her dosyayı gösterir (resim kendisi olarak, diğer dosyalar açılan bir
kart olarak). Web sayfaları ve programlar asla gönderilmez.

### İşaretler ne anlama gelir

| İşaret | Anlamı |
|---|---|
| 🕓 | Çalıştırıcıda sırada |
| ✓ | Gönderildi |
| ✓✓ | Teslim edildi |
| ✓✓ (mavi) | Okundu |
| waiting (limit) | Hız sınırları yüzünden bekletiliyor, sonra kendiliğinden gönderilir |
| not sent | Başarısız oldu, nedeniyle birlikte (örneğin numara WhatsApp'ta yok) |

### Ekibinize WhatsApp'ta bildirimler
Herkes Settings → Your account altında **Your phone for notifications** alanını belirleyebilir. Şirketin WhatsApp'ı bağlıyken şu bildirimler o telefona da gider:
- devirler (hand-off);
- randevu istekleri;
- günlük rapor;
- yeni müşteri mesajları.

Bir ekip arkadaşınız böyle bir bildirimi yanıtlarsa yanıt, Messages içinde "Ad (team)" olarak görünür. Müşteri sayılmaz.

## Sınırlar (numarayı korumak için)

| Sınır | Değer |
|---|---|
| Saatte mesaj | 30 |
| Günde mesaj | 200 |
| Müşteri başına günde mesaj | 15 |
| Her mesajdan önce yazıyor görünme | 2–6 saniye |
| Mesajlar arası bekleme | 3–8 saniye |
| Yöneticilere WhatsApp bildirimi | müşteri başına 30 dakikada en fazla bir |

Sınırı aşan mesajlar bekler ve sınır izin verince gider. İşaret "waiting (limit)" gösterir.

## Gizlilik

- **Oturum**, `WHATSAPP_STATE_KEY` ile şifreli saklanır.
- **Günlükler** hiçbir zaman mesaj metni veya tam telefon numarası içermez.
- **Mesaj metinleri dış veridir:** ajanlar bunları bilgi olarak okur, asla talimat olarak değil. Metne çevrilmiş sesli mesajlar da öyledir.
- **Sesli mesajlar** OpenAI'ye yalnızca metne çevrilmek için, şirketin kendi anahtarıyla gider; sesleri ardından silinir.
- **Bağlantıyı kaldırmak (Unlink)** oturumu siler. Daha önce saklanan mesajlar müşteri kartlarında kalır.


---

# Telefon sistemleri
Source: /tr/docs/phone

Lumate'in ajanları telefonda **OpenAI'nin SIP arayüzü** (GPT-Live) üzerinden konuşur. Bir arama SIP ile OpenAI'ye ulaşır; OpenAI imzalı bir webhook ile Lumate'e haber verir; Lumate aramayı ajanın ses istemi (prompt) ve araçlarıyla kabul eder ve arama bitene kadar izler.

Şirket ağındaki, bir ajanla konuşan IP telefon için (hat yok, genel adres yok) [Kullanıcı rehberi](/tr/docs/agents#desk-phone) içindeki **Masa telefonu** bölümüne bakın.

Bu sayfa şunları kapsar:
- Lumate'in bir müşteriyi nasıl ve hangi hattan aradığı, örneklerle (sonraki bölüm);
- bölüm 1: bugün neyin çalıştığı ve bir numaranın nasıl bağlanacağı;
- bölüm 2: operatörünüzle OpenAI arasında ne zaman Asterisk gerektiği, çalışan bir yapılandırmayla;
- bölüm 3: 3. aşamanın (Asterisk üzerinden canlı dinleme ve devralma) neler getireceği — planlandı, henüz yapılmadı.

## Lumate bir müşteriyi nasıl arar

Lumate'in kendine ait bir telefon hattı yoktur. Şirketin zaten sahip olduğu bir hattan, ofiste masasında oturan biri
gibi arar.

![Şema: Lumate bir müşteriyi nasıl arar](/docs-diagrams/d90f3787ffbd018d.png)

**Hatlar.** Sohbette istenen aramalar, **Call now**, arama listeleri ve otomatik arayıcı (dialer) ofis hattından, o
yoksa WhatsApp Web üzerinden çıkar:
1. **Ofis hattı** (**Settings → Desk phone**, Ayarlar → Masa telefonu). Lumate, şirket santralinde bir dahilidir.
   Müşterinin numarasını dış hat önekiyle (örneğin `9`, **Settings → Call center** içinde ayarlanır) çevirir; santral
   aramayı, ofisteki herkes için yaptığı gibi kendi operatör hattından dışarı verir. Müşteri şirketin numarasını
   görür: bu numarayı santral belirler, Lumate değiştiremez. Sunucu sürümünde dahilinin bağlantısı bağlı bir ofis
   bilgisayarında çalışır (**Settings → Desk phone → Connection runs on**).
2. **WhatsApp Web,** ofis hattı kapalıyken. Lumate, ofis tarayıcısına bağlı WhatsApp numarasından arar. Müşteri o
   numarayı görür ve WhatsApp'ı olmalıdır. WhatsApp aramaları BAE'de bağlanmaz. Bkz.
   [Ofis tarayıcısı → Calls through WhatsApp Web](/tr/docs/office-browser#calls-through-whatsapp-web).

Doğrudan Lumate'e bağlı bir numara (**Settings → Phone**, yalnızca sunucu sürümü) üçüncü bir yoldur: Lumate'in
kendisinin cevapladığı genel bir numara (bölüm 1 ve 2).

**Ofis hattının ihtiyaçları:**
- **Dışarıyı arayabilen bir santral.** Ofistekiler masa telefonlarından bir müşterinin cep telefonunu arayabiliyorsa
  santralin bir operatör hattı vardır ve Lumate aynı hattı kullanır.
- **Dahilinin izinleri.** IT, Lumate'in dahilisinin dış numaraları aramasına ve çağrı merkezinin aynı anda yaptığı
  kadar aramayı taşımasına izin verir (bkz. [Masa telefonu ve santral](/tr/docs/install-windows#the-desk-phone-and-the-pbx)).
- **Ofiste santral yok mu?** Bir operatörden alınan SIP hattıyla birlikte barındırılan bir santral (örneğin bulutta
  3CX) bunu sağlar. İkisi de yoksa Lumate yalnızca WhatsApp Web üzerinden arar.

**Aramayı ne başlatır:**

| Siz | Lumate ne yapar | Kontroller |
|---|---|---|
| Sahip veya bir yönetici, sohbette ya da sesli konuşmada: "Ali Yılmaz'ı ara, yarın saat 3 ona uyar mı sor" | Hemen ya da verdiğiniz saatte tek arama | Size yalnızca 08:00–21:00 dışında ya da aranmak istemeyen bir numara için önce sorar ([Lumate'in sizin için yaptığı aramalar](/tr/docs/calls#calls-lumate-makes-for-you)) |
| Bir müşteri kartında **Call now** | O müşteriye tek arama | Çağrı merkezininkiler: kayıtlı bir neden, yakın tarihli bir DNCR kontrolü, arama saatleri ve sınırlar |
| Bir arama listesi: "To call kartlarını ara" ya da bir Excel dosyası, sonra **Start** | Arka arkaya aramalar | Aynıları |
| Otomatik arayıcı (**Settings → Call center → Dialer**) | Yarım dakikada bir zamanı gelen kartları arar | Aynıları |

### Örnekler

**Teyit edilecek bir buluşma (ofis hattı).**
1. Sahip sohbete yazar: "Ali Yılmaz'ı ara, yarın saat 3'te kahve hâlâ uyar mı sor."
2. Lumate, Ali'nin numarasını kartında bulur ve dış hat önekiyle 100 numaralı dahiliden çevirir.
3. Santral aramayı operatör hattından dışarı verir. Ali'nin telefonunda ofisin numarası görünür.
4. Lumate onu sahibin asistanı olarak selamlar ve hemen sorar. Ali aynı kafede saat 4'ün daha uygun olduğunu söyler.
5. Buluşma sahibin **Appointments** sayfasına kişisel buluşma olarak girer ve Lumate sohbete Ali'nin saati 4'e
   aldığını yazar.

**Bir arama listesi ve broker isteyen bir müşteri.**
1. Bir yönetici sohbete 40 talebin olduğu bir Excel dosyası ekler ve "bunları ekle ve ara" yazar. Arama listesi
   kartında bu kişilerin neden aranabileceğini kaydeder (**Record why**), sonra **Start**'a basar.
2. Lumate onları ofis hattından arka arkaya arar. Her biri şirketin numarasını görür.
3. Sara ilgilenir ve bir brokerla konuşmayı kabul eder. Lumate onu bir meslektaşına bağladığını söyler; Sara sessiz
   bir bekleme sesi duyarken kartındaki brokerın dahilisi çalar.
4. Broker açar ve tek cümleyle kimin ve ne için aradığını duyar; Lumate ikisini birleştirir ve hattan çıkar.
   Brokerın Lumate Desk'i Sara'nın kartını gösterir.
5. Broker açmasaydı Sara Lumate'le kalırdı; Lumate ona geri arama önerir.

**Müşteri geri arar (resepsiyon).**
1. IT santrali şirketin numarasını 100 numaralı dahiliye (ya da orada biten bir menü seçeneğine) gönderecek şekilde
   kurmuştur ve **Lumate answers callers on the office line** açıktır (**Settings → Call center → Incoming calls**).
2. Ali ertesi gün şirketin numarasını arar. Lumate onun dilinde cevap verir.
3. Mehmet'i ister. Lumate, Mehmet'in müsait olup olmadığına baktığını söyler; Ali bekleme sesi duyarken Mehmet'in
   dahilisi çalar. Mehmet açar, kimin ve ne için aradığını duyar ve Lumate Ali'yi ona bağlar.
4. Mehmet toplantıda olsaydı Ali, Lumate'e dönerdi: Lumate, Mehmet'in şu an aramayı alamadığını söyler ve mesaj
   almayı ya da geri arama ayarlamayı önerir. Ali hiçbir zaman hattan düşmez ve hiçbir dahili numarası duymaz.

**Santrali olmayan küçük bir ofis (WhatsApp Web).**
1. **Settings → Desk phone** kapalı kalır. Bir yönetici ofis tarayıcısında WhatsApp Web'i bağlar (**Settings →
   Browser → Link WhatsApp Web**).
2. "Ayşe Kaya'yı ara" şirketin WhatsApp numarasından çıkar. Ayşe o numarayı görür ve WhatsApp'tan cevap verir.
3. WhatsApp'ı olmayan bir müşteriye ya da WhatsApp'ın bağlamadığı bir aramaya (BAE) bu yolla ulaşılamaz.

## 1. Bugün neler çalışıyor

![Şema: 1. Bugün neler çalışıyor](/docs-diagrams/4ae8805c74ac5485.png)

- **Gelen:** Bir numara çalar; numaranın ajanı kayıt bildirimiyle yanıt verir, gelen arama senaryosunu izler, randevu isteklerini kaydeder, istenirse bir kişiye aktarır ve aramayı müşterinin kartına yazar.
- **Giden:** Karttaki "Call now" ya da ajanın kendi aramaları. Bunlar, bir yönetici hatla birlikte etkinleştirene kadar **kapalı** kalır ve her arama uyum kapısından geçer:
  - bir izin (onay) dayanağı;
  - aranmak istemeyenler listesi (do-not-call);
  - şirketin saat diliminde arama saatleri;
  - deneme sınırları.
- **Her aramadan sonra:**
  - döküm kartta ve Calls sayfasında olur;
  - kart taşınır;
  - kartın ajanı, aramayı kaydetmek için uyandırılır;
  - bir gözden geçiren belirlenmişse ona bir inceleme görevi gider.

### Bir numara bağlama

1. **Settings → Secrets:** SIP etkin bir OpenAI projesinden `OPENAI_API_KEY` ekleyin.
2. **Settings → Phone:** OpenAI **proje kimliğini** girin. Sayfa aranacak SIP adresini gösterir: `sip:proj_…@sip.api.openai.com;transport=tls`.
3. **OpenAI paneli** (platform.openai.com → Webhooks):
   - Phone sayfasının gösterdiği URL ile `live.transport.incoming` için bir webhook ekleyin;
   - imzalama gizli anahtarını Settings → Secrets içine `OPENAI_WEBHOOK_SECRET` olarak kopyalayın.

   Sunucuya genel adresinden HTTPS ile ulaşılabilmelidir.
4. Hattınızı ya da santralinizi 2. adımdaki SIP adresine yönlendirin. **TLS ve SRTP zorunludur.** Operatörünüz bunları yapamıyorsa araya Asterisk koyun (2. bölüm).
5. **Settings → Phone → Numbers:** numarayı ekleyin. Seçin:
   - yanıt verecek ajanı;
   - bir gelen arama senaryosunu (isteğe bağlı);
   - her aramayı kimin gözden geçireceğini;
   - aktarma numarasını.
6. **Giden aramalar için:** Settings → Phone bölümünde giden aramaları şunlarla etkinleştirin:
   - hattın `sips:` adresi;
   - kullanıcı adı;
   - arayan kimliği;
   - parola; Secrets içinde `SIP_TRUNK_PASSWORD` olarak kaydedilir.

Deneyin: numarayı bir cep telefonundan arayın. Ajan yanıt verir, kayıt bildirimini söyler ve arama Calls sayfasında görünür.

## 2. Operatör ile OpenAI arasında Asterisk

BAE operatör hatları (du, e&) genellikle G.711 (A-law) sesle UDP üzerinden düz SIP verir. OpenAI, **SRTP** medyasıyla **TLS** üzerinden SIP ister. Asterisk ikisi arasında çeviri yapar: operatör Asterisk ile, Asterisk OpenAI ile konuşur.

![Şema: 2. Operatör ile OpenAI arasında Asterisk](/docs-diagrams/bb5bc3529506cbb1.png)

### Neye ihtiyacınız var

| Öğe | Ayrıntı |
|---|---|
| Sunucu | **Genel IPv4** adresli bir Linux VM. Ev NAT'ının arkasında olmamalı: OpenAI medyayı doğrudan Asterisk'in adresine gönderir. |
| Asterisk | **22 LTS**, en az 22.10.1 (güvenlik düzeltmeleri); güncel sürüm 22.11. `--with-pjproject-bundled`, `libsrtp2` ve `libssl` ile kaynaktan derleyin. |
| Operatör bilgileri | Hattın IP'si, bağlantı noktası, aktarım türü, kimlik bilgileri ya da IP doğrulaması ve DID'leriniz (numaralarınız) |
| Güvenlik duvarı | Yalnızca operatörden 5060/udp'ye izin verin; OpenAI'ye giden 5061/tcp; operatörden ve OpenAI'nin medya aralıklarından (13.79.45.80/28, 23.98.140.64/28, 40.67.149.176/28, 40.83.204.240/28) RTP 10000–10199/udp |

### `pjsip.conf` (uyarlanacak örnek)

```ini
[transport-udp]
type=transport
protocol=udp
bind=0.0.0.0:5060
external_media_address=PUBLIC_IP
external_signaling_address=PUBLIC_IP
local_net=10.0.0.0/8

[transport-tls]
type=transport
protocol=tls
bind=0.0.0.0:5061
cert_file=/etc/asterisk/keys/asterisk.crt
priv_key_file=/etc/asterisk/keys/asterisk.key
ca_list_file=/etc/ssl/certs/ca-certificates.crt
method=tlsv1_2
verify_server=yes
external_media_address=PUBLIC_IP
external_signaling_address=PUBLIC_IP

; --- the carrier (IP-authenticated trunk) ---
[carrier]
type=endpoint
transport=transport-udp
context=from-carrier
disallow=all
allow=alaw,ulaw
direct_media=no
rtp_symmetric=yes
force_rport=yes
rewrite_contact=yes
aors=carrier
[carrier]
type=aor
contact=sip:CARRIER_IP:5060
[carrier]
type=identify
endpoint=carrier
match=CARRIER_IP

; --- OpenAI ---
[openai]
type=endpoint
transport=transport-tls
context=from-openai
aors=openai
disallow=all
allow=alaw,ulaw,opus
media_encryption=sdes
direct_media=no
rtp_symmetric=yes
force_rport=yes
rewrite_contact=yes
allow_transfer=no
[openai]
type=aor
contact=sip:sip.api.openai.com:5061;transport=tls
qualify_frequency=0
[openai]
type=identify
endpoint=openai
match=sip.api.openai.com
```

### `extensions.conf` (örnek)

```ini
[from-carrier]
; every call to one of your numbers goes to OpenAI with the dialled number kept
exten => _X.,1,NoOp(Inbound ${EXTEN} from ${CALLERID(num)})
 same => n,Dial(PJSIP/openai/sip:PROJECT_ID@sip.api.openai.com;transport=tls,60)
 same => n,Hangup()

[from-openai]
; outbound calls Lumate asks OpenAI to place, and transfers to a person
exten => _+X.,1,NoOp(Outbound ${EXTEN})
 same => n,Set(CALLERID(num)=YOUR_CALLER_ID)
 same => n,Dial(PJSIP/${EXTEN}@carrier,60)
 same => n,Hangup()
```

**Notlar:**
- **Hattı erişimden uzak tutun.** Hiçbir zaman anonim bir endpoint'e izin vermeyin ve güvenilmeyen arayanların ulaşabildiği bir context'in hattı aramasına izin vermeyin. `from-openai` yalnızca, sunucu adına göre eşleşen `openai` endpoint'i tarafından erişilir.
- **Mümkün olduğunda baştan sona G.711 kullanın.** Operatörler A-law kullanır; bu yüzden OpenAI'ye önce `alaw` sunmak kod dönüştürmeyi önler.
- **Giden aramalar için Lumate'i Asterisk'e yönlendirin.** Settings → Phone bölümünde hattın `sips:` adresi Asterisk sunucunuz olur, `sips:PUBLIC_HOSTNAME:5061`, ve Asterisk operatöre iletir.
- **Gerçek bir sertifika kullanın.** Asterisk'in TLS aktarımı için bir sertifikaya ihtiyacı vardır (sunucu adı için Let's Encrypt).

### Kontrol etme

| Komut (`asterisk -rvvv`) | Beklenen |
|---|---|
| `pjsip show endpoints` | `carrier` ve `openai` Available |
| `pjsip show transports` | 5060'ta udp, 5061'de tls |
| Arama sırasında `rtp set debug on` | iki yönde paketler; tek yönlüyse `external_media_address` ve güvenlik duvarını kontrol edin |

**Sık sorunlar:**
- **İki yönde sessizlik:** RTP engelleniyor ya da adres yanlış.
- **488 Not Acceptable:** ortak codec yok ya da SRTP eksik.
- **Arama 30 sn sonra düşüyor:** bilinen bir OpenAI uyumluluk sorunu; Asterisk'i güncelleyin ve arama kimliğiyle bildirin.

## 3. 3. aşama — canlı dinleme ve devralma (planlandı)

Henüz yapılmadı. Sunucuyu hazırlayabilmeniz için plan:

![Şema: 3. 3. aşama — canlı dinleme ve devralma (planlandı)](/docs-diagrams/553a98c01428b720.png)

- **Aramalar nasıl işlenecek.** Her arama bir Asterisk *Stasis* uygulamasından geçer. Lumate sonra her aramayı ARI ile yönetir: aramanın kendisi için köprüler, dinleme için *snoop* kanalları.
- **Yöneticinin tarayıcı telefonu.** Bir yönetici Lumate'te canlı bir aramayı açar ve tarayıcı katılır:
  - **dinle**: sessiz;
  - **fısılda**: yalnızca ajan duyar;
  - **devral**: yapay zeka bacağı ayrılır ve yönetici müşteriyle konuşur.

  Tarayıcı telefonu, Lumate'in kendi HTTPS adresi üzerinden WebRTC kullanır; ARI hiçbir zaman dışarı açılmaz.
- **Sunucu:** `phone` compose profilinde kendi Asterisk 22 imajımız. Yalnızca 5061/tcp, RTP aralığı ve hat bağlantı noktasını yayımlar.
- **İlk canlı test için açık sorular:**
  - OpenAI'nin webhook'ta özel `X-` SIP başlıklarını iletip iletmediği;
  - codec uzlaşması, Opus ve G.711 karşılaştırması;
  - seçilen VM'de NAT ve RTP.

## Hukuk ve iyi uygulama (BAE)

- Her arama bir kayıt bildirimiyle açılır ve ajanlar yapay zeka olduklarını asla inkâr etmez.
- **Aranmak istemeyenler (do-not-call):**
  - "Beni aramayın" kartı do-not-call olarak işaretler ve numarayı şirketin do-not-call listesine ekler;
  - giden aramalar bu listeyi ve kayıt defteri beyanını kontrol eder.
- Giden aramalar yalnızca şirketin arama saatleri içinde ve yalnızca bir izin (onay) dayanağıyla yapılır.
- BAE ve Suudi Arabistan'da soğuk arama, pazarlama mesajları, arama izleme bildirimi ve kayıt kuralları, giden aramalar başlamadan önce bir avukatın onayını gerektirir.


---

# E-posta
Source: /tr/docs/email

Lumate, e-postayı şirketinizin kendi posta kutusu üzerinden gönderir: kişilere giden bağlantılar (adres onaylama, yeni parola belirleme, şirkete katılma), bildirimler ve ajanların kişileriniz için hazırladığı e-postalar. Gelen postayı okumaz.

## Settings → Email (sahipler ve yöneticiler)

Lumate'i kuran şirket (ilk şirket) özeldir: posta kutusu herkesin giriş ve parola bağlantılarını da gönderir. Bu yüzden e-postasını yalnızca Lumate'i kuran kişi (kurulum yöneticisi) değiştirir; şirketin diğer yöneticileri onu salt okunur görür. Kurulumu bir yöneticiye bırakıldıysa (2.16.0) Lumate'i kuran kişi o şirketi açamaz: e-postasını bu kez şirketin sahibi değiştirir, diğer yöneticileri yine değiştiremez.

1. Posta sunucusunu seçin:
   - **Microsoft 365** (`smtp.office365.com`, port 587, STARTTLS);
   - **Google Workspace** (`smtp.gmail.com`, port 587, STARTTLS);
   - **Other mail server:** adı, port ve STARTTLS (genelde 587) ya da SSL (465). Lumate şifrelemesiz asla göndermez.
2. Lumate'in nasıl oturum açacağını seçin:
   - **Password:** posta kutusunun kullanıcı adı ve parolası. Google Workspace için hesabın kendi parolasını değil, bir **uygulama parolası** kullanın (Google
     hesabı → Security → 2-Step Verification → App passwords).
   - **Microsoft 365 sign-in (Microsoft 365 için önerilir):** Microsoft, 2026 Aralık ayı sonundan itibaren gönderim için parolayla oturum açmayı
     (SMTP basic authentication) varsayılan olarak kapatır. Microsoft 365 yöneticiniz şunları yapar:
     1. Microsoft Entra ID'de bir uygulama kaydeder ve bir istemci gizli anahtarı (client secret) oluşturur;
     2. uygulamaya **SMTP.SendAsApp** iznini (Office 365 Exchange Online) verir ve yönetici onayını (admin consent) verir;
     3. hizmet sorumlusunu (service principal) Exchange Online'a kaydeder ve ona posta kutusu için izin verir
        (`New-ServicePrincipal`, sonra `Add-MailboxPermission … -AccessRights FullAccess`);
     4. o posta kutusu için SMTP AUTH'un açık olduğundan emin olur.

     Sonra **tenant** bilgisini (kimliği veya alan adı, örneğin `contoso.onmicrosoft.com`), **Application (client) ID** değerini,
     istemci gizli anahtarını ve gönderen adresi değilse **gönderim yapacağı posta kutusunu** girin.
3. **Sender:** Gönderen (From) adresi ve adı; isterseniz yanıtların gideceği adres.
4. **Limits:** saatte en çok (varsayılan 100, en fazla 1.000) ve günde en çok (varsayılan 1.000, en fazla 10.000). Sınır aşılırsa
   e-posta bir sonraki saati veya günü bekler; asla silinmez.
5. **Save**, sonra **Send a test** (yazdığınız adrese veya onaylı kendi e-postanıza).

Parola ve istemci gizli anahtarı şifreli saklanır ve bir daha gösterilmez; yalnızca son karakterleri görünür. Ajanlar bunları asla görmez. Kayıtlı olanı korumak için alanı boş bırakın.

Sayfanın üstünde kaç e-postanın beklediği, sonuncusunun ne zaman gittiği ve son sorun sade bir dille görünür (örneğin
"The mail server refused the sign-in (535)"). Anahtar, ayarları kaybetmeden gönderimi kapatır.

Sunucu sürümünde Lumate yalnızca herkese açık posta sunucularından gönderir. Lumate Local ayrıca ofis ağındaki bir aktarıcıyı (relay) da kullanabilir.

### Gönderim nasıl çalışır

- E-posta yaklaşık 20 saniye içinde gider: önce Lumate'in kendi bağlantıları (e-posta onayı, yeni parola, davetler),
  sonra diğerleri en eskiden başlayarak. Saatlik sınırın onda biri (en az bir) bu bağlantılara ayrılır; böylece bildirimler
  ve otomasyonlar bir parola bağlantısını asla geciktirmez.
- Başarısız olan mesaj 1 dakika, 5 dakika, 30 dakika, 2 saat ve 6 saat sonra yeniden denenir; sonra nedeniyle birlikte
  **Not sent** olarak görünür. Sunucunun reddettiği bir adres hemen başarısız olur.
- Lumate durursa veya bağlantı bir mesajı gönderirken kopar ise o mesaj **Not
  sent** olarak işaretlenir, asla iki kez gönderilmez: yeniden göndermeden önce kontrol edin. Henüz denenmemiş olanlar sonraki tura bekler.
- Posta sunucusu veya Microsoft oturum açmayı reddederse 1 dakika, sonra 5 dakika ve böyle devam ederek hiçbir şey denenmez; hiçbir
  mesaj bu yüzden bir deneme hakkı kaybetmez. Diğer sorunlar (yanıt vermeyen bir ad, ulaşılamayan Microsoft girişi) reddedilen bir bağlantı gibi
  bir deneme hakkı harcar.
- Her tur, postası en uzun süredir bekleyen şirketle başlar; bir ad sorgusu veya bağlantı, turda kalan süreden fazla sürmez.
- Saatlik sınır 1 ise bağlantılar için hiçbir şey ayrılmaz.
- Lumate'in kendi mesajları (bağlantılar) gittikten veya başarısız olduktan sonra saklanmaz. Biten postalar 90 gün sonra silinir.
- Lumate etkinleştirilmediği sürece (Settings → Licence) yalnızca kendi bağlantıları gider (e-posta onayı, yeni parola,
  davetler, testler); gerisi bekler.

## E-postanız (Settings → Your account)

Adresinizi yazın ve **Send link** düğmesine basın. Bağlantıyı 24 saat içinde açıp **Confirm my email** düğmesine basarsanız adres sizin olur (tek basış, çünkü bazı posta sistemleri bağlantıları kendiliğinden açar). O zamana kadar oraya kimse, siz dahil, hiçbir şey almaz. Bir adres yalnızca bir hesaba ait olabilir (büyük küçük harf fark etmez); başka bir hesaba ait adres bağlantı almaz ve sayfa her iki durumda da aynı şeyi söyler.

Hesabınız için bağlantılar (onaylama, yeni parola belirleme) yalnızca Lumate'i kuran şirketin (ilk şirket) posta kutusu üzerinden gider; yöneticisi okuyabileceği için başka bir şirketin posta sunucusundan asla gitmez. O şirkette e-posta kurulu değilse sayfa bunu söyler.

**Notifications by email:**
- **None.**
- **Important** (varsayılan): devirler (hand-off), randevular, geri aramalar, engellenmiş bir ofis tarayıcısı ve OXS'in bakım ve
  güvenlik duyuruları.
- **All:** Inbox'ınıza ulaşan her şey.

Bir bildirim dışarıdaki birinin seçtiği sözcükler içeriyorsa (örneğin arayanın mesajı), e-posta bunun yerine WhatsApp'taki gibi Lumate'in
kendi özetini taşır.

## Parolamı unuttum (Forgot password?)

Giriş sayfasında **Forgot password?** kullanıcı adınızı veya e-postanızı sorar. Onaylı e-postası olan bir hesapla eşleşirse ve Lumate'i kuran şirkette e-posta kuruluysa oraya yeni parola belirleme bağlantısı gider. Bağlantı 30 dakika içinde ve bir kez çalışır; diğer oturumlar kapatılır. Sayfa, ne eşleşirse eşleşsin aynı şeyi söyler. Kişi başına saatte en fazla 5 bağlantı gönderilir.

Onaylı e-posta yoksa sunucuyu yöneten kişi sizin için orada yeni bir parola belirler (bkz.
[İşletme](/tr/docs/operations#command-line)).

İlk şirketin kurulumu bir yöneticiye bırakıldıysa (2.16.0) posta kutusu onundur ve gönderdiğini saklar: bu yüzden
parola ve onay bağlantıları onun üzerinden yalnızca o şirketin kendi kişilerine gider. Lumate'i kuran kişi parolasını
sunucuda sıfırlar (`python -m app.cli reset-password`, bkz. [İşletme](/tr/docs/operations#command-line)); sunucudaki diğer
şirketlerin kişileri de yeni parolayı aynı yolla ondan ister.

## E-postayla davet

Settings → Members altında **Email it to**, davet bağlantısını şirketin e-postası üzerinden gönderir. Bağlantıyı yine de kopyalayabilirsiniz.

## Kişilere e-posta

Her kartta bir **Email** bölümü vardır (kartın bir e-posta adresi olmalıdır):
- **The agent's draft:** ajanlar e-postaları `draft_email` ile yazar. İsterseniz konuyu ve metni düzenleyin, sonra **Send** ile gönderin
  ya da **Discard** ile silin. Yeni taslak, bekleyen taslağın yerini alır. Taslak, siz gönderdiğinizde kartta yazan adrese gider.
- **Write an email:** bir kişi yazar ve gönderir; kartın veya konuşmasının dosyaları eklenebilir.
- Neyin gönderildiği, neyin beklediği ve neyin başarısız olduğu, nedeniyle birlikte.
- **No emails:** kişi bundan sonra hiçbir şey almaz; bekleyen e-postalar ve taslaklar iptal edilir. Biri "durdurun" diye yanıtladığında kullanın: kişiye giden her e-posta "To stop these emails, reply to this email and ask us to stop." cümlesini taşır ve
  yanıtlar posta kutunuza gelir (Lumate bunları okumaz).

Bir ajan kendi başına (`send_email`) yalnızca yönetici kişiyi adıyla anan bir mesajda ya da kartın kendi konuşmasında istediğinde gönderir. Bir ajanın karta yazdığı adrese asla göndermez (onu kartta bir kişi gönderir). Aynı çalışmada yinelenen bir istek bir kez gönderilir. Ajan, kendi konuşmasından veya kartın konuşmasından en fazla 3 dosya (toplam 10 MB) ekleyebilir. Kartın History bölümü her e-postayı konusuyla kaydeder.

## Uygulamalar (Apps)

Bir uygulamanın otomasyonu e-posta gönderebilir: seçilen rollerdeki kişilere (onaylı e-postalarına) veya bir kaydın e-posta alanına. Konu ve metin, `{{field}}` yerlerini kayıttan doldurur; gizli alanlar boş kalır. Bir kişi kartında **No emails** işaretli olan kayıt adresi hiçbir şey almaz.


---

# Ofis tarayıcısı
Source: /tr/docs/office-browser

Ajanlar, ofisteki bir bilgisayarda gerçek bir Chrome tarayıcısı kullanabilir: emlak portallarını okur, bir şeyler araştırır ve izin verdiğiniz sitelerde CRM'inizde bir insan gibi çalışır. Portallarda buldukları **ilan** olarak kaydedilir ve müşterilerle eşleştirilir.

## Nasıl çalışır

![Şema: Nasıl çalışır](/docs-diagrams/faf284fb88bda3b6.png)

- **Eklenti**, her zaman açık bir ofis bilgisayarındaki Chrome profilinde çalışır. Sunucuya dışarıya doğru bağlanır; bu yüzden bilgisayarda açılacak bir bağlantı noktası yoktur.
- **Her ajan çalışması kendi sekmesini alır.** Çalışma bitince sekme kapanır. Sizin kendi sekmelerinize hiç dokunulmaz.
- **Kurallar eklentinin içinde uygulanır,** ajanların değiştiremeyeceği yerde: hız, salt okunur siteler, gizli anahtar yok.
- **Girişler bilgisayarda kalır.** Bir site giriş istiyorsa bir kişi o Chrome profilinde bir kez oturum açar; ajanlar sonra o oturumu kullanır. Ajanlar parola yazmaz.

## Kurulum

1. **Settings → Browser → Download the extension.** Paket, 30 dakika geçerli, tek kullanımlık bir eşleştirme kodu içerir. Yeni bir indirme eski paketleri kullanılamaz yapar.
2. Ofis bilgisayarında (Chrome 116 veya daha yeni), mümkünse yalnızca Lumate için kullanılan **ayrı bir Chrome profilinde**:
   1. paketi açın (unzip);
   2. `chrome://extensions` sayfasını açın ve **Developer mode** seçeneğini açın;
   3. **Load unpacked** düğmesine tıklayın ve açtığınız klasörü seçin.
3. Eklenti kendiliğinden eşleşir. Settings → Browser, bilgisayarın adıyla birlikte **Online** gösterir.
4. Bilgisayarı açık ve Chrome'u çalışır tutun. Eklenti uyku veya ağ kopmasından sonra kendiliğinden yeniden bağlanır. Bilgisayar boştayken Chrome eklentiyi uyutabilir; eklenti her 30 saniyede uyanır ve yeniden bağlanır.

**Eklentiyi güncellemek için:** yeni bir paket indirin, eski eklentiyi `chrome://extensions` içinde kaldırın ve yenisini yükleyin.

**Bağlanmış bir bilgisayarda** (2.15.0'dan itibaren): ofis bilgisayarında bu sunucuya bağlı Lumate çalışıyorsa ve
bilgisayar bağlanmışsa (Settings → **Linked PCs**), paket indirmek gerekmez:
1. Settings → Browser → **On a linked PC**: bilgisayarı seçin ve **Use this PC**'ye basın.
2. Bilgisayar eklentiyi, tek kullanımlık bir eşleştirme koduyla, o bilgisayardaki Lumate verisine
   (`%LOCALAPPDATA%\AgentX\data\extension`) yazar ve ofis tarayıcısının Chrome profilini açar.
3. Yalnızca ilk sefer, o bilgisayardaki biri eklentiyi yükler (Chrome bunu hiçbir programa izin vermez): Lumate orada
   klasörü gösteren **Server connection** sayfasını açar. Chrome'da (mümkünse yalnızca Lumate için bir profilde)
   `chrome://extensions` sayfasını açın, **Developer mode**'u açın, **Load unpacked** ile o klasörü seçin.

Bundan sonra eklenti o bilgisayardaki Lumate ile güncellenir ve kendiliğinden yeniden eşleşir: bilgisayarı açıkken 10
dakika çevrimdışı kalırsa sunucu yeni bir kod gönderir. Bilgisayar yeniden başlayınca Lumate ofis tarayıcısını kendisi
yeniden açar. Bilgisayarın bağını kaldırmak (Settings → Linked PCs) ofis tarayıcısını ondan alır.

**Lumate Local'da** indirilecek bir paket ve elle güncellenecek bir şey yoktur: **Prepare the extension**,
eklentiyi Lumate'in veri klasöründeki bir klasöre (`data\extension`) koyar ve o klasörü bir kez yüklersiniz. Lumate'in
her güncellemesi o klasördeki eklentiyi günceller ve eklenti kendini yeniden yükler. Lumate orada taze bir eşleştirme
kodu tutar; bu yüzden eklenti yeniden başlatma veya güncellemeden sonra kendiliğinden yeniden bağlanır ve **Reconnect**
hiçbir şey yüklemeden onu yeniden eşleştirir. `app\<version>\` altındaki bir klasörü asla yüklemeyin: bağlanamaz. Bkz.
[Lumate Local](/tr/docs/install-windows#the-office-browser).

## Ajanlar neler yapabilir

| Nerede | Ajanlar yapabilir |
|---|---|
| **Herhangi bir web sitesi** | Sayfa açmak, okumak, kaydırmak, bağlantıları izlemek, aramak, filtre kullanmak, sıralamak, sayfaları değiştirmek |
| **İzinli siteler** (Settings → Browser → Allowed sites) | Bir kişinin formda yaptığı her şey: alanları doldurmak, seçenek seçmek, Save, Send veya Submit düğmesine basmak |
| **Hiçbir yerde** | Parola, ödeme veya dosya alanlarına yazmak; dosya yüklemek; `file://`, `chrome://` veya web olmayan diğer sayfaları açmak; ofis ağını (localhost, 192.168.x.x, 10.x.x.x, `.local`) açmak, o sunucu izinli bir site değilse |

**İzinli olmayan sitelerde** (salt okunur) eklenti şunları reddeder:
- kişisel veri alanlarına yazmak (ad, e-posta, telefon, mesaj);
- gönderen, randevu alan, kaydeden, paylaşan, kayıt yapan veya oturum açan her düğme;
- veri gönderen her form.

Arama ve filtreleme yine çalışır.

**İzinli siteler:**
- satır başına bir sunucu adı, örneğin `yourcompany.bitrix24.com`;
- bir sunucu adı alt alan adlarını da kapsar;
- en fazla 50.

Bir ajanın izinli bir sitede yaptığı her değişiklik, sayfa ve alanla birlikte Etkinlik günlüğüne kaydedilir.

**LinkedIn'de** izin verilen yerlerde bile her değişikliği bir kişi onaylar (aşağıda [LinkedIn](/tr/docs/office-browser#linkedin)).

## Hız

Portallar robot değil, bir insanın hızını görsün diye:
- bir sekmede sayfa yüklemeleri arasında 2–5 saniye;
- bir sitede dakikada en fazla 12 sayfa yüklemesi.

Bir sitenin sınırına ulaşılırsa ajana yavaşlaması söylenir. Bir komut 45 saniye sonra zaman aşımına uğrar.

## LinkedIn

LinkedIn Kullanıcı Sözleşmesi (bölüm 8.2) botlara ve veri kazımaya izin vermez ve LinkedIn otomatik görünen bir hesabı
kısıtlayabilir. Bu kurallar sabittir ve ajanların erişiminin dışındadır:

- **Bir insanın hızı:** en fazla 10 saniyede bir sayfa (tüm sekmeler birlikte), saatte 40 ve günde 150; adresin nasıl
  yazıldığına bakılmaksızın (`linkedin.com.`, `lnkd.in` bağlantıları). Orada açılan bir sayfa ve orada onaylanmış bir
  tıklama ya da Enter, çalışmadan önce sayılır (bir kez, açtığı sayfayla birlikte; sayfanın harekete geçmeden reddettiği
  bir eylem sayılmaz). Başka yoldan ulaşılan bir sayfa (kısa bağlantı, yönlendirme, geri gitme) ulaştığında sayılır,
  sınırı aşsa bile: yüklenmiştir, bu yüzden sekme ondan hemen çıkar ve LinkedIn'de yer açılana kadar bağlantının
  bulunduğu yerden (kısa bağlantının sitesi ya da bulunduğu sayfa) başka bir şey yüklenmez; ajana hangisi olduğu
  söylenir. LinkedIn sınırındayken sayfalar tek tek yüklenir ve bir ajanın komutları her zaman art arda çalışır.
  Sekmenin terk ettiği bir sayfadan geri gitmek reddedilir (o sayfayı yeniden yüklerdi). Eklenti sayıları ve bekleyenleri
  yeniden başlatmada da korur ve bir sayı okunamıyor ya da tutulamıyorsa LinkedIn'de durur (tutulamayan bir sayı yalnızca
  tarayıcı tutulabilmeden önce yeniden başlarsa kaybolur).
- **Her değişiklik onaylanır:** orada bir tıklama, yazma veya seçim önce ajanın konuşma dizisinde ve gelen kutusunda
  (**Inbox**; rozetinde sayılır) bir karta dönüşür; yazılacak sözlerle ve yazmanın Enter'a da basıp basmadığıyla (bir
  mesaj kutusunda bu gönderir). Bir yönetici onaylar ya da reddeder ve ajana söylenir: o konuşmadaki sonraki çalışması
  aynı sekmede, aynı sayfada devam eder. Onaylanan bir değişiklik bir kez, yarım saat içinde, aynı konuşmada, istendiği
  sayfada ve yalnızca onaylanan öğe olarak adlandırılmış bir öğede çalışır: tarayıcı harekete geçmeden önce ikisini de
  kontrol eder. Ajanlar yalnızca LinkedIn izinli siteler arasındaysa ve yalnızca okudukları bir sayfada değişiklik
  isteyebilir.
- **Güvenlik kontrolleri ajanları durdurur:** LinkedIn'in kendi güvenlik kontrolü (kontrol noktası sayfası, bir
  CAPTCHA'nın sınaması ya da "Security Verification | LinkedIn" başlıklı sayfası; bir üyenin, kuruluşun ya da ürünün
  böyle adlandırılmış kendi sayfası değilse) bağlantı nereye düşerse düşsün ve adres nasıl yazılırsa yazılsın, her ajanı
  LinkedIn'de bir gün durdurur ve yöneticilere haber verilir. Bir sayfanın söyledikleri (bir profil, bir arama, bir iş
  ilanı, başlığında bile) bunu asla yapmaz ve başka siteler bu şekilde asla durdurulmaz. Hiçbir şey oraya yazmaz.
  LinkedIn'i ofis tarayıcısında açıp sorunu çözün, sonra ajanların devam etmesine **Settings → Browser → Stopped sites**
  bölümünden izin verin.

Ajanlar LinkedIn'in aramasını ve profillerini adresleriyle açar; bu yüzden okumak için onay gerekmez.

## Duraklatma ve bağlantıyı kesme

- **Pause agents** (Settings → Browser): siz devam ettirene kadar ajanlar "ofis tarayıcısı duraklatıldı" yanıtını alır. O Chrome profilini kendiniz kullanırken bunu kullanın.
- **Disconnect:** tarayıcının erişimini kaldırır. Yeni bir paket kurana kadar (Lumate Local'da: **Reconnect**'e basana kadar) ajanlar erişimi kaybeder.
- **Ajan başına:** yalnızca **Can use the office browser** seçeneği olan ajanlar (ajan → Settings) onu kullanabilir. Emlak şablonunda Lumate ve Araştırmacıda bu vardır.

## Ajanların tarayıcı araçları

| Araç | Ne yapar |
|---|---|
| `browser_status` | Tarayıcının çevrimiçi mi duraklatılmış mı olduğu ve izinli siteler |
| `browser_open(url)` | Çalışmanın sekmesinde bir sayfa açar; metnini ve numaralı öğelerini döndürür |
| `browser_read` | Geçerli sayfayı yeniden okur |
| `browser_click(n)` | n numaralı öğeye tıklar |
| `browser_type(n, text, submit?)` | n numaralı alana yazar, istenirse Enter'a basar |
| `browser_select(n, option)` | Bir listeden seçenek seçer |
| `browser_scroll` | Uzun bir sayfanın sonraki ya da önceki bölümü |
| `browser_back` | Bir sayfa geri |
| `save_listing`, `match_listing`, `find_listings`, `mark_listing_gone` | İlan araçları, aşağıda |

Sayfalar **dışarıdan gelen veri** olarak döner. Bir sayfadaki metin ajana talimat veremez.

## İlanlar

Bir ajan bir portalda mülk bulduğunda onu `save_listing` ile kaydeder. Her bağlantı bir kez kaydedilir:
- **Yeniden görülmesi** ilanı günceller ve fiyat geçmişini korur.
- **Portaldan kalkan bir ilan**, onun kalktığını bulan ajan tarafından "artık yayında değil" olarak işaretlenir (`mark_listing_gone`).
- **Brokerların telefon numaraları** bir ilanın kendi metnine hiç girmez: başlığında, özetinde, ajansında, binasında ve bölgesinde "[number removed]" ile değiştirilir. Yalnızca bir erişim çalışması (kullanıcı rehberinde Outside brokers), bir ilan brokerının numarasını sayfadaki bir telefon ya da WhatsApp bağlantısından veya portalın "Show number" düğmesine basarak okur ve bir dış broker kartında tutar. Lumate'in Property Finder, Bayut ve Dubizzle'da basabileceği tek şey o düğmedir; onların iletişim formlarını asla doldurmaz.

| Alan | Örnek |
|---|---|
| Başlık, bağlantı, portal | "3BR Marina Gate 1", portalın sayfası, Bayut |
| Satılık ya da kiralık, tür | satılık · daire (ayrıca villa, townhouse, penthouse, arsa, ofis, diğer) |
| Fiyat (AED), yatak odası, banyo, boyut (sq ft) | 2.450.000 · 3 · 4 · 1.820 |
| Bölge, bina, teslim, ajans | Dubai Marina · Marina Gate 1 · hazır · ilan ajansı |
| Özet | Ajanın kendi sözleriyle kısa bir açıklama |

**Eşleştirme:** `match_listing` bir müşteri için ilan önerir ve neden uyduğunu söyler ("Marina'da 3 yatak odası, 2,5 milyon bütçenin altında"). Müşterinin kartında bir kişi her öneriyi işaretler:
- **Sent to the customer** ya da
- **Not interested**.

Pano 🏠 simgesini etkin önerilerin sayısıyla gösterir.

**Aramalarda:** müşteri neyin mevcut olduğunu ya da fiyatların ne olduğunu sorduğunda ses ajanları `search_listings`
kullanır. Önce kayıtlı ilanlarda, sonra canlı olarak Property Finder'da arar; bunu ofis tarayıcısında aramanın kendi
sekmesinde yapar (ajanın tarayıcıyı kullanmasına izin varsa). Arama yalnızca fiyatları, boyutları, yatak odası sayılarını
ve sayfadan kısa satırları alır; brokerların adlarını ya da numaralarını asla almaz ve yuvarlanmış bir istenen fiyat
aralığı verir. Arama başına en fazla 10 arama yapılır, 3'ü canlı; arama bitince sekme kapanır.

**Yeniden bulma:** `find_listings`, ajanların portallarda yeniden aramadan önce ekibin zaten kaydettiklerini aramasını sağlar. İnsanlar **Listings** sayfasını kullanır, bkz. [kullanıcı rehberi](/tr/docs/customers#listings).

**"Finding listings" becerisi** (emlak kataloğu) ajanlara şunları öğretir:
1. müşterinin ihtiyaçlarını okumak;
2. portalları tarayıcıda aramak;
3. uyan her ilanı kaydetmek;
4. en iyilerini nedenleriyle eşleştirmek;
5. geri bildirmek.

## Örnek

> **Siz (Araştırmacıyla sohbet):** @Sara Ahmed için Dubai Marina'da 2,5 milyonun altında satılık 3 yatak odalı daireler bul.
>
> **Araştırmacı:** bir portalın aramasını açar, filtreleri ayarlar, sonuçları okur, 6 ilan kaydeder, en iyi 3'ünü Sara ile eşleştirir ve kısa bir tablo ve bağlantılarla yanıt verir.

Sara'nın kartı şimdi 🏠 3 gösterir. İlanlar, Customers sütununda "Sara Ahmed" ile Listings sayfasındadır.

## WhatsApp Web üzerinden aramalar

Ofis hattı kapalıyken (Settings → Desk phone), Lumate bunun yerine ofis tarayıcısındaki WhatsApp Web üzerinden arayabilir:
arama listelerindeki müşteriler, Call now ve arayıcı, ve bir yönetici aramayı onayladıktan sonra dış brokerlar. Ofis
hattındaki kuralların aynısı geçerlidir: kişinin aranabilme nedeni, DNCR kontrolü ve arama saatleri.

**Kurulum**
1. **Settings → Browser → Link WhatsApp Web** (yöneticiler). WhatsApp Web, ofis tarayıcısının ajan penceresinde açılır.
   QR kodunu şirket telefonuyla okutun: WhatsApp → **Linked devices** → **Link a device**.
2. Settings → Browser sonra **Linked · calls available** der.
3. **Settings → Call center → Call through WhatsApp Web when the office line is off** varsayılan olarak açıktır.

Bağlandıktan sonra Lumate'in WhatsApp penceresi, Chrome ya da Lumate yeniden başlatıldığında ve bir güncellemeden sonra
kendiliğinden geri gelir. Hiçbir arama çıkamıyorsa Start, Call now ve sıra nedenini söyler: ofis hattı yok ve WhatsApp Web'i
neyin durdurduğu (ofis tarayıcısı çevrimdışı ya da duraklatılmış, WhatsApp Web bağlı değil, anahtar kapalı).

**Bir arama nasıl yapılır**
- Lumate'in kendi penceresi numaranın sohbetini açar ve WhatsApp'ın arama düğmesine basar. Ajanın sesi WhatsApp'ın
  mikrofonu olur, kişinin sesi de ajana gider. Bilgisayarın başında kimsenin olması gerekmez. Lumate, ofis tarayıcısında
  WhatsApp Web'in mikrofonu kullanmasına kendiliğinden izin verir (WhatsApp, mikrofon izni olmayan bir aramayı susturur);
  orada web.whatsapp.com için mikrofonu engellemeyin. Ofis tarayıcısının eşleşmesi kaldırılırsa o ayar Chrome'un kendi
  ayarına döner.
- Ajan, kişi yanıtlayınca konuşur. Lumate, WhatsApp'ın kendi arama kaydını izler: çalıyor, yanıtlandı, bitti.
- **Aynı anda bir arama.** Sonraki arama bu bittiğinde başlar.
- WhatsApp'ın ulaşamadığı bir numara (30 saniye içinde çalma yok) işaretlenir: araması ofis hattını bekler ve sıra nedenini
  söyler. Çalan ama kimsenin yanıtlamadığı bir numara, ofis hattında olduğu gibi daha sonra yeniden aranır.
- **Call center → Live** aramayı gösterir. **Listen** çalışır. **Hand over** ve **Take over now**, ofis bilgisayarındaki
  kişiye sorar: Lumate'in penceresi **Take the call** ile öne gelir ve orada biri ona basana kadar ajan hatta kalır
  (ofis bilgisayarında mikrofon olmalıdır). Bilgisayarın başındaki biri WhatsApp Web'deki paneli de kullanabilir: Hand
  over, Take over now, End call.

**Bağlı numarada çalan aramalar** (2.2.0; Settings → Call center → Incoming calls → Lumate answers calls that ring on WhatsApp açılana kadar kapalı):
Lumate'in WhatsApp penceresindeki sayfa bir sesli aramanın çaldığını görür ve arayanın kim olduğunu, WhatsApp'ın
gösterdiği gibi Lumate'e söyler. Kayıtlı bir kişi önce Lumate'te sahibi ve yöneticileri çaldırır; aksi halde ya da
Not now'dan sonra Lumate aramayı aynı sayfada kabul eder (sayfayı asla yeniden yüklemez) ve yanıtlar. Take over,
aramayı bilgisayarın kendi mikrofonuyla kabul eder. Grup ve görüntülü aramalar ve bir arama sürerken gelen ikinci arama
telefonda çalmaya devam eder. Bkz.
[WhatsApp'ınızda çalan aramalar](/tr/docs/calls#calls-that-ring-on-your-whatsapp).
- Ofis bilgisayarının hoparlörleri kişinin tarafını çalabilir. Sesi kısık tutun ya da orada kulaklık kullanın.
- Bir arama en fazla 20 dakika sürer. Lumate'in penceresi kapatılırsa ya da ofis tarayıcısı Lumate ile bağlantısını
  kaybederse arama biter.
- **Pause agents** (Settings → Browser ya da eklentinin anahtarı) yeni WhatsApp Web aramalarını da durdurur. Zaten süren
  bir arama devam eder.
- Bir yönetici **Link WhatsApp Web** ile bağlamadıkça WhatsApp Web üzerinden hiçbir şey aramaz.

**Ajanlar ve WhatsApp Web.** Ajanlar, izinli bir site olsa bile WhatsApp Web'i asla açmaz: Kişisel sohbetler orada durur.
Onu yalnızca Lumate'in arama rutini kullanır ve yalnızca aramak için.

**Sınırlar**
- WhatsApp aramaları BAE'de bağlanmaz. Yurt dışı numaralar için kullanın ya da ofis hattını tutun.
- WhatsApp sayfasını değiştirebilir. Lumate arama düğmesini simgesinden, görüntülü arama düğmesinin yanındaki yerinden ya
  da etiketinden bulur. Hiçbiri bulunamazsa ya da basmak arama başlatmazsa arama, sohbetin üst çubuğunun gösterdiklerini
  listeleyen bir nedenle başarısız olur ve kart olduğu gibi kalır (numara ulaşılamaz olarak işaretlenmez).
- WhatsApp, WhatsApp Web aramalarını hesap hesap açar. Bunlar olmayan bir hesap "Linked · this account cannot call from
  the browser yet" gösterir ve Start "WhatsApp has not turned on calls in WhatsApp Web for this WhatsApp account yet"
  der. WhatsApp Web'in arama yapamadığı bir tarayıcı "this browser cannot make WhatsApp calls" gösterir: Chrome'u ya da
  Edge'i güncelleyin.
- Bağlandıktan hemen sonra WhatsApp Web önce mesajları indirir. Bir arama bunun için bir dakikaya kadar bekler. Hiç
  çalmamış bir deneme, numaranın günlük arama hakkını harcamaz.


---

# Günlük işletme
Source: /tr/docs/operations

## Günlük kontroller

| Kontrol | Nerede |
|---|---|
| Sunucu ayakta | `curl -s https://agentx.yourcompany.com/health` → `{"status":"ok"}` |
| Çalıştırıcı çevrimiçi | Settings → Runners (yeşil); bir dakikadır hiçbir çalıştırıcı kontrol yapmadıysa kenar çubuğu bir uyarı gösterir |
| WhatsApp bağlı | Settings → WhatsApp |
| Ofis tarayıcısı çevrimiçi | Settings → Browser |
| Başarısız çalışmalar | Inbox → Problems; Dashboard → failures |
| Ne oldu | Activity (insanların ve ajanların yaptığı her şey) |

## Günlükler

- **Sunucu sürümü:** `sudo agentx logs server` (ya da `runner`, `whatsapp`, `caddy`, `updater`). `sudo agentx
  support-bundle` OXS desteği için sürümleri, gizli anahtarsız ayarları ve günlük satırlarını toplar, veriyi asla.
- **Lumate Local:** günlükler klasörü, bkz. [Lumate Local](/tr/docs/install-windows#logs).

| Hizmet | Günlüğü neyi tutar |
|---|---|
| `server` | API, zamanlayıcı, telefon webhook'ları, tarayıcı aktarımı |
| `runner` | Alınan çalışmalar, Claude Code çıktı özetleri |
| `whatsapp` | Bağlantı durumu; mesaj metinleri ya da tam numaralar asla |

Bir ajanın tam çalışması, her araç çağrısı ve sonucuyla birlikte, ajanın **Runs** sekmesinde ya da bir konuşma dizisindeki çalışma etiketinden görülür.

Her hizmet en çok 30 MB kayıt tutar (10 MB'lık üç dosya; en eskisi önce gider), bu yüzden kayıtlar diski doldurmaz.
Sunucu olanları kaydeder, her isteği değil: çalıştırıcının ve açık sayfaların sık yoklamaları satır bırakmaz.

**Bellek.** Sunucu sürümü her hizmete bir sınır koyar: sunucu 2 GB, çalıştırıcı 2 GB, WhatsApp 512 MB, Caddy 256 MB ve
güncelleyici 512 MB; böylece kontrolden çıkan tek bir süreç makineyi ele geçiremez. Aynı anda ikiden fazla çalışma
varsa (`RUNNER_SLOTS`), `/opt/agentx/.env` dosyasında çalıştırıcıya daha fazla verin (`RUNNER_MEMORY=4g`; sunucu için
`SERVER_MEMORY`), sonra `sudo docker compose --project-directory /opt/agentx -f /opt/agentx/compose.yml up -d runner`.

## Yedekler

**Sunucu sürümü** kendini yedekler: her gün, her güncellemeden önce ve istendiğinde (Settings → Backups ya da
`agentx backup`); isterseniz bir bucket'a kopyayla, ve `agentx restore` bir yedeği geri koyar. Bkz.
[Sunucu sürümü](/tr/docs/install-server#backups). Bir yedek, veri kadar boş disk alanı ve üstüne 512 MB ister: daha azıyla
hiçbir şey yazılmadan reddedilir (ve bir güncelleme hiçbir şeyi değiştirmeden bekler), bu yüzden bir yedek diski hiç
doldurmaz. **Lumate Local** günlük yedekleri kendiliğinden tutar, bkz. [Lumate Local](/tr/docs/install-windows#updates-and-backups).

## Güncelleme

**Sunucu sürümü** kanalından kendini günceller (Settings → Updates: bakım penceresinde otomatik kurulumlar ya da Update
now), önce yedekler ve yeni sürüm başlamazsa kendiliğinden geri döner. Kabuktan:
`agentx update`, `agentx update --bundle <offline bundle>`, `agentx rollback`. Bkz.
[Sunucu sürümü](/tr/docs/install-server#updates). **Lumate Local** da kendini günceller, bkz.
[Lumate Local](/tr/docs/install-windows#updates-and-backups).

## Sorun giderme

### Oturum açma ve kurulum

| Belirti | Neden ve çözüm |
|---|---|
| "Too many attempts" | Adres başına dakikada 5 deneme. Bir dakika bekleyin. Bir proxy'nin arkasındaysanız `TRUSTED_PROXIES` ayarlayın, yoksa herkes tek bir sınırı paylaşır. |
| Girişten hemen sonra oturum kapanıyor | Düz HTTP üzerinde `COOKIE_SECURE=true`. HTTPS kullanın ya da yalnızca yerel denemeler için `false` yapın. |
| Kurulum belirteci kayboldu | Sunucu sürümü: `sudo grep SETUP_TOKEN /opt/agentx/.env` |
| Parola unutuldu | Oturum açma sayfasında **Forgot password?**, [e-posta](/tr/docs/email) kurulduktan sonra; aksi halde [komut satırı](/tr/docs/operations#command-line) |

### Lisans

| Belirti | Neden ve çözüm |
|---|---|
| "Lumate is not activated yet" | Yeni bir kurulum: kuran kişi Settings → Licence bölümünde (ya da kurulumun Activate adımında) etkinleştirir. Bkz. [Lisanslama](/tr/docs/licensing). |
| "The 30 days to activate Lumate have ended" | Lisanslamadan önceki bir kurulum zamanında etkinleştirilmedi: etkinleştirin; hiçbir şey kaybolmadı. |
| "Lumate's licence has ended" | Abonelik durdu ya da 14 gündür OXS Cloud'a hiçbir kontrol ulaşmadı. Portalda yenileyin, sonra kilit sayfasında **Check again**. Bu arada Export all data çalışır. |
| "This computer's clock is behind" | Doğru tarihi ve saati ayarlayın; sonraki kontrol (5 dakika içinde) Lumate'in kilidini açar. |
| "Lumate could not reach OXS Cloud for N days" | Sunucu OXS Cloud'a HTTPS ile ulaşamıyor (güvenlik duvarı, proxy, TLS denetimi). Lisans son gününe kadar çalışmaya devam eder; bağlantıyı düzeltin, sonra Settings → Licence → Check now. |
| "This install's licence is in use on another machine" | Bu kurulumun bir kopyası (geri yüklenmiş bir veritabanı) başka yerde çalışıyor. İstemediğinizi devre dışı bırakın (Deactivate); bunu boş bir yerle etkinleştirin. |

### Ajanlar

| Belirti | Neden ve çözüm |
|---|---|
| Ajanlar hiç yanıt vermiyor; "No runner online" | Settings → Runners çalıştırıcının çevrimiçi olup olmadığını ve Claude Code'unun oturum açıp açmadığını gösterir. Sunucu sürümü: `sudo agentx status` ve `sudo agentx logs runner`. |
| Bir çalışma Claude oturum açma hatasıyla başarısız oldu | Claude oturumunun süresi doldu ya da iptal edildi. Yeniden oturum açın: sunucu sürümünde `sudo agentx claude-login`, Settings → Runners içinde yeni bir anahtar ya da belirteç, Lumate Local'da Settings → General → Claude. |
| Bir çalışma kullanım sınırıyla başarısız oldu | Şirketin Claude planı sınırına ulaştı. Sıfırlanmayı bekleyin ya da planı yükseltin. |
| Bir ajan "Working…" durumunda kalıyor | Çalışmanın kirası 2 dakika içinde dolar ve çalışma yeniden kuyruğa girer. Tekrarlanırsa çalıştırıcı günlüğüne bakın. |
| Bir ajan dosyayı yok sayıyor | 25 MB'tan büyük ya da desteklenmeyen türdeki dosyalar yüklemede reddedilir. Ofis dosyaları, çıkarılan metinleri üzerinden okunur. |

### Ses ve telefon

| Belirti | Neden ve çözüm |
|---|---|
| Mikrofon hiçbir şey yapmıyor | Tarayıcı HTTPS ve mikrofon izni ister. `OPENAI_API_KEY` değerinin kayıtlı olduğunu kontrol edin. |
| Gelen aramalar yanıtlanmıyor | OpenAI'deki webhook URL'sini, `OPENAI_WEBHOOK_SECRET` değerini, sunucunun genel adresine HTTPS ile ulaşılabildiğini ve numaranın bir ajanla eklendiğini kontrol edin. |
| "Outbound calling is off" | Bir yönetici Settings → Phone bölümünde hatla birlikte etkinleştirir. |
| Bir arama kapı tarafından reddedildi | Neden hangi kuralın geçerli olduğunu söyler: arama saatleri, do-not-call, izin (onay), deneme sınırları. |
| Asterisk üzerinden tek yönlü ses ya da ses yok | RTP bağlantı noktaları ve `external_media_address`, bkz. [Telefon ve Asterisk](/tr/docs/phone#checking-it) |

### WhatsApp

| Belirti | Neden ve çözüm |
|---|---|
| "WhatsApp is not running on this server" | Sunucu sürümü: `sudo agentx status` `whatsapp` hizmetini gösterir; `sudo agentx logs whatsapp` neden durduğunu söyler. |
| Logged out | Telefon bağlı cihazı kaldırdı ya da yaklaşık iki hafta çevrimdışıydı. Yeniden bağlayın. |
| Replaced | Numara başka bir yerden bağlandı. Yalnızca bir kez, burada yeniden bağlayın. |
| Bir mesaj "waiting (limit)" gösteriyor | Hız sınırları onu tutuyor. Kendiliğinden gider. |

### Ofis tarayıcısı

| Belirti | Neden ve çözüm |
|---|---|
| "This package was already used or is older than 30 minutes" | Yeni bir paket indirin |
| Offline | Bilgisayar uyuyor, Chrome kapalı ya da eklenti kaldırılmış. Chrome'u açık tutun; eklenti kendiliğinden yeniden bağlanır. |
| Kimse bilgisayarı kullanmazken Online ve Offline arasında gidip geliyor | Chrome boştaki bir eklentiyi uyutur. Eklenti her 30 saniyede uyanır ve yeniden bağlanır; o anda gönderilen komut başarısız olur ve ajan yeniden dener. Bilgisayarın uykusunu kapatın. Her dakikanın yaklaşık 30 saniyesi çevrimdışı kalıyorsa, dakikada yalnızca bir kez uyanan eski bir eklentidir: Settings → Browser içinden yeniden indirin. |
| "This site is read-only for agents" | Site izinli listede değil. Ajanların orada çalışması gerekiyorsa Settings → Browser içinde ekleyin. |
| "Slow down: this site's page limit was reached" | Site başına dakikada 12 sayfa yüklemesi. Ajan bekler ve devam eder. |
| Ajan bir sitede oturum açamıyor | Tasarım gereği: bir kişi o Chrome profilinde bir kez oturum açar. |

## Komut satırı

Sunucu sürümünde bunları `/opt/agentx` içinde `sudo` ile çalıştırın:

```bash
docker compose exec server python -m app.cli create-user <username> [--admin]
docker compose exec server python -m app.cli reset-password <username>
docker compose exec server python -m app.cli create-runner-key <company-slug> <name>
```

`reset-password` yeni bir parola belirler ve onu bir kez yazdırır: onunla giriş yapın, sonra Settings → Your account'ta
kendi parolanızı seçin. O kişinin diğer bütün oturumları kapanır. Bir adres için hesabı başkası açmışsa adres sahibine
de böyle döner: parolayı sıfırlayın, gerçek kişiye verin, o da kendi parolasını seçsin.


---

# Güvenlik ve uyum
Source: /tr/docs/security

## Kim ne yapabilir

| Rol | Yapabilecekleri |
|---|---|
| **Kurulum yöneticisi** | Sunucudaki her şirketi açmak, şirket oluşturmak |
| **Sahip / Yönetici** | Şirketlerindeki her şey: üyeler ve roller, ayarlar, gizli anahtarlar, telefon numaraları ve giden aramalar, WhatsApp bağlama, ofis tarayıcısı ve izinli siteleri, ajan izinleri, yeni ajanları onaylama, endpoint'ler ve API istekleri |
| **Üye** | Günlük iş: sohbetler, görevler, müşteriler, randevular, WhatsApp mesajları, ilanlar, Playground |
| **Ajan** | Yalnızca kendi araçları, yalnızca kendi şirketinin içinde, yalnızca bir yöneticinin verdiği izinlerle |

Şirketler birbirinden yalıtılmıştır:
- her istek şirketin üyeliğine göre kontrol edilir;
- bir çalıştırıcı anahtarı tek bir şirkete aittir;
- bir çalışmanın belirteci yalnızca o çalışma için ve yalnızca çalışırken işe yarar.

## Hesaplar ve oturumlar

- **Giriş:** e-postanızla (2.16.0'dan beri; önceden açılmış hesaplar kullanıcı adlarını korur). Birinin yalnızca
  yazdığı bir e-posta kimseyi içeri almaz: kanıtlanmış bir e-posta (bağlantısıyla onaylanmış) ya da hesabın onunla
  açıldığı e-posta.
- **Parolalar:**
  - yeni parola için en az 10 karakter (2.16.0'dan beri; eski parolalar çalışmaya devam eder);
  - bcrypt özetleri olarak saklanır;
  - oturum açma sayfasındaki **Forgot password?** ile ([e-posta](/tr/docs/email) kurulduktan sonra) ya da komut satırından
    sıfırlanır (bkz. [Operasyon](/tr/docs/operations#command-line)).
- **Giriş denemeleri:** adres başına dakikada en fazla 5. Sınırın proxy'nizin arkasındaki gerçek adresleri görmesi için `TRUSTED_PROXIES` ayarlayın.
- **Oturumlar:**
  - 7 gün sürer;
  - `SESSION_SECRET` ile imzalanır;
  - yalnızca HTTPS üzerinden gönderilir (`COOKIE_SECURE=true`);
  - parolaya bağlıdır; bu yüzden parolayı değiştirmek diğer oturumları kapatır.
- **Kurulum belirteci** yalnızca ilk hesap oluşana kadar işe yarar; yükleyicinin bağlantısı onu bir `#` işaretinden
  sonra taşır, bu yüzden hiçbir sunucu kaydı onu tutmaz. Davet bağlantıları tek bir e-posta içindir, 7 gün sonra
  geçersiz olur ve bir kez çalışır; şirket kurulum bağlantısı da öyle, ve yöneticisine bir şirket kurdurur.

## Gizli anahtarlar

- **Saklama:** şirket gizli anahtarları (OpenAI anahtarı, webhook gizli anahtarı, SIP hattı parolası, API belirteçleri) `SECRETS_KEY` ile şifrelenir.
- **Yalnızca yazılır:** kaydettikten sonra sayfa yalnızca kısa bir ipucu gösterir, değeri asla.
- **Ajanlar gizli değerleri hiç görmez:**
  - Sunucu bunları ses, telefon aramaları ve giden hat için kendisi kullanır.
  - Bir yönetici, bir gizli anahtarı, sunucu tarafı araçlarının kullanmasına izin verilen ajanlara bağlayabilir.
  - **API requests** ile sunucu gizli anahtarı isteğe ekler ve yalnızca bir yöneticinin o gizli anahtar için izin verdiği **sunuculara** gönderir.
  - Dış sistemlerdeki değişiklikler gelen kutusunda (**Inbox**) bir yöneticinin onayını bekler.
- **Kayıt:** bir gizli anahtarın her kullanımı kayda geçer.
- **Değer bekleyen gizli anahtarlar:** bir gizli anahtar, ekip paketinden yalnızca adıyla gelebilir. Değerler paketlerle asla taşınmaz.
  - Açıklamasını, izinli sunucularını ve onu kullanabilecek ajanları korur ve Settings → Secrets içinde **Value needed** gösterir.
  - Yöneticilere bu gizli anahtarları sıralayan tek bir gelen kutusu (**Inbox**) öğesi gelir.
  - Bir yönetici değeri girene kadar, onu kullanmaya çalışan bir ajan açık bir "has no value yet" yanıtı alır ve ses, OpenAI anahtarının eksik olduğunu söyler.
- **Eşleştirme ve tarayıcı belirteçleri** yalnızca özet (hash) olarak saklanır.
- **Claude oturum belirteci** yalnızca çalıştırıcının ortamında bulunur.

## Dışarıdan gelen veri

Ekibin dışından gelen her şey ajanlara **bilgi olarak gösterilir, asla talimat olarak değil**:
- arayanın konuşması ve dökümleri;
- WhatsApp mesajları;
- ofis tarayıcısından web sayfaları;
- CSV içe aktarmaları;
- entegrasyon endpoint çağrıları;
- müşteri notları.

Ajanların talimatları bunu söyler ve araçlar etiketler. "Kurallarını yok say ve…" diyen bir sayfa ya da mesaj onlar için yalnızca metindir.

## Ajanların yapamadıkları

- **Bilgisayara erişim yok:** komut satırı yok, çalışmayla paylaşılan dosyaların ötesinde dosya sistemi erişimi yok ve ofis tarayıcısı dışında web erişimi yok.
- **Kendi başlarına yeni takım arkadaşı yok:** ajan oluşturamazlar (bir öneri yöneticiyi bekler).
- **Ayar değişikliği yok:** ayarları, gizli anahtarları ya da izinleri değiştiremezler.
- **Kendi başlarına müşteri mesajı yok:** o konuşmada bir yönetici istemedikçe, bir kişi olmadan bir müşteriye mesaj atamazlar.
- **Gizli alanlar yok:** tarayıcıda parola, ödeme bilgisi ya da dosya yazamaz, ofis ağını açamazlar.
- **Salt okunur sitelerde değişiklik yok:** izinli listede olmayan sitelerde hiçbir şeyi değiştiremezler.

## Ülkeye göre arama kuralları

Bir şirketin ülkesi (Settings → Departments) aramalarının uyduğu kuralları belirler; departmanları bunları değiştirmez.

| | Birleşik Arap Emirlikleri | Türkiye | Başka bir ülke |
|---|---|---|---|
| Yerel numaralar | +971 | +90 | Şirketin kendi kodu (Settings → Phone) |
| Aranmak istemeyenler kaydı (do-not-call) | Her numara, yakın zamanda DNCR'ye karşı kontrol edilir | | |
| Kayıt bildirimi (varsayılan) | "Just so you know, this call is recorded for quality purposes." | "Bilginize: ben bir yapay zekâ asistanıyım ve bu görüşme kalite amacıyla kaydediliyor." | "Just so you know, I'm an AI assistant, and this call is recorded for quality purposes." |
| Yapay zeka aramalarından önce bir yönetici onaylar | Kayıtlı bir dayanak; DNCR kontrolü; arama saatleri ve sınırlar; bildirim ve ajan yapay zeka olduğunu asla inkâr etmez | Kayıtlı bir dayanak; ticari aramalar ve mesajlar için İYS izni; arama saatleri ve sınırlar; bildirim, konuşanın bir yapay zeka olduğunu söyler; KVKK | Kayıtlı bir dayanak; arama saatleri ve sınırlar; bildirim, konuşanın bir yapay zeka olduğunu söyler; ülkenin kuralları bir avukatla kontrol edilir |
| Arama saatleri | 9:00–18:00; daha geniş saatler yalnızca hukuki onayla | Türkiye için avukatın onayladığı gibi | Avukatın onayladığı gibi |
| WhatsApp aramaları | BAE'de bağlanmaz | | |

Aşağıdaki kurallar BAE'ye aittir.

## Aramalar (BAE ve Suudi Arabistan)

| Kural | Lumate bunu nasıl uygular |
|---|---|
| Kayıt bildirimi | Her arama şirketin bildirimiyle açılır (Settings → Phone). Varsayılan: "Just so you know, this call is recorded for quality purposes." |
| Yapay zeka konusunda dürüstlük | Ajanlar insan olduklarını asla iddia etmez. Sorulduğunda şirketin yapay zeka asistanı olduklarını söylerler. |
| Aranmak istemeyenler (do-not-call) | "Beni aramayın" kartı Declined sütununa taşır, do-not-call olarak işaretler ve numarayı şirketin listesine ekler. do-not-call işaretli kartlar ajanlar tarafından aranamaz ve To call sütununa geri taşınamaz. Yöneticilere bildirim gider. |
| İzin (onay) | Giden aramalar bir dayanak ister: müşteri geri arama istedi ya da mevcut bir müşteri. Kısa bir not gerekir. |
| DNCR | Arayan, numaranın o gün Do Not Call Registry'ye karşı kontrol edildiğini onaylar. |
| Arama saatleri | Varsayılan olarak şirketin saat diliminde 09:00–18:00 (Settings → Phone) |
| Deneme sınırları | Varsayılan olarak numara başına günde 1 ve haftada 2 arama. 2 cevapsız aramadan sonra kart yöneticiye gider. |
| Giden arama anahtarı | Bir yönetici şirketin kendi hattıyla etkinleştirene kadar kapalı |
| Çağrı merkezi arayıcısı | Bir yönetici açıp yukarıdaki kuralları onaylayana kadar kapalı; kimin ne zaman onayladığı kaydedilir. Yalnızca dayanağı bir kişi tarafından kaydedilmiş kartları arar (kartta "May we call?"), yöneticinin ayarından (varsayılan 7 gün) eski olmayan bir DNCR kontrolüyle, arama günleri ve saatleri içinde ve üst sınırların altında. Brokerı olan kartlar aranmaz. Aynı kapı "Call now" için de geçerlidir. |
| Brokera aktarma | Yapay zeka müşteriyi bir meslektaşına bağladığını söyler, sonra santral aramayı brokerın dahilisine aktarır. Broker, yapay zekanın özetini ve şimdiye kadarki aramayı görür. |

Lumate'te "soğuk arama" dayanağı yoktur. Eklenecekse yalnızca bir avukatın yazılı onayından sonra eklenir.

**Giden aramalar başlamadan önce,** bir avukat arama metinlerini, soğuk arama kurallarını, kayıt ve izleme bildirimini ve pazarlama mesajlarını BAE'de (TDRA, brokerlar için DLD kuralları) ve Suudi Arabistan'da onaylamalıdır. Lumate'in varsayılanları temkinlidir ama hukuki tavsiye değildir.

## WhatsApp

- **Oturum** `WHATSAPP_STATE_KEY` ile şifrelenir ve mesaj metinleri günlüklerde asla görünmez.
- **Mesajlar** yalnızca bir kişi gönderdiğinde ya da bir yönetici bir ajandan istediğinde gider.
- **Hız sınırları** numarayı korur: saatte 30, günde 200, müşteri başına günde 15.
- **Sesli mesajlar** (2.14.0'dan beri) OpenAI'ye yalnızca metne çevrilmek için, şirketin kendi anahtarıyla gider;
  Personal sohbetlerinkiler asla gitmez, ses ardından silinir ve Settings → WhatsApp → **Write out voice notes** bunu kapatır.

## LinkedIn

LinkedIn Kullanıcı Sözleşmesi (bölüm 8.2) botlara ve veri kazımaya izin vermez. Ajanlar orada bir insanın hızında ilerler
(en fazla 10 saniyede bir sayfa, saatte 40, günde 150), her tıklamayı, yazmayı ya da seçimi bir kişi onaylar (yalnızca o
sayfa, o konuşma ve o öğe için) ve LinkedIn'in kendi güvenlik kontrolü her ajanı orada bir gün durdurur. Bkz. [Ofis
tarayıcısı](/tr/docs/office-browser#linkedin).

## Arama
Arama dizini Lumate'in kendi veritabanında durur ve anlam araması makinede çalışır (intfloat/multilingual-e5-small,
MIT lisansı; sabitlenmiş bir revizyonda huggingface.co'dan bir kez alınır ve SHA-256 ile kontrol edilir): arama için hiçbir
metin hiçbir yere gönderilmez. Gizli olarak işaretlenmiş alanlar ve onları okuyan formüller dizine asla yazılmaz. Erişim,
sayfaların kullandığı aynı kurallara göre her aramada kontrol edilir.

## Claude Code güncellemeleri
Çalıştırıcılar bir Claude Code sürümünü yalnızca manifesti Anthropic'in sürüm anahtarıyla imzalanmışsa (anahtar kodda
parmak iziyle sabitlenmiştir) ve ikili dosya manifestin SHA-256 değeri ve boyutuyla eşleşiyorsa kurar. Lumate ile kurulan
kopya alt sınır olarak kalır; ilk çalışmaları başarısız olan bir sürüm, bir öncekine bırakılır.

## OXS Cloud ve lisans

Lumate bir OXS lisansıyla çalışır ve her 12 saatte bir OXS Cloud'a kontrol yapar. Bir kontrol yalnızca sayılar ve kodlar
taşır (sürümü, sürüm türü, kaç şirket, kişi, ajan, arama ve mesaj olduğu, veritabanının boyutu, güncellemelerin nasıl
geçtiği) ve bir şirketin sakladığı hiçbir şeyi taşımaz: ad, numara, mesaj, döküm, dosya ya da istem (prompt) yok. Tam
alanlar [Lisanslama](/tr/docs/licensing#what-we-send) bölümündedir ve Settings → Licence son kontrolü gönderildiği gibi gösterir.
Biten bir lisans veriyi asla silmez ya da alıkoymaz: Export all data her durumda çalışır.

## Bağlanmış bilgisayarlar

2.15.0'dan itibaren, bağlantı modunda Lumate çalışan bir ofis bilgisayarı sunucu sürümündeki bir şirkete bağlanabilir:
- **Kim bağlar:** yalnızca şirketin sahibi ya da bir yöneticisi, bilgisayarın gösterdiği kodu (10 dakika) onaylayarak.
  Onay ekranı isteğin geldiği adresi gösterir: yalnızca önünüzde duran ve kodu gösteren bir bilgisayarı onaylayın; biri
  size bir kod gönderir ya da telefonda okursa asla onaylamayın. Kodlar, bilgisayarın sorgu sırrı ve token'ı özet (hash)
  olarak saklanır; token bilgisayarda Windows'un kasasında (DPAPI) tutulur. Settings → Linked PCs bilgisayarları
  listeler; **Unlink** (orada ya da bilgisayarın kendisinde) token'ı bitirir, bağlantıyı hemen kapatır ve bilgisayar masa
  telefonu hattını bırakır.
- **Bilgisayar neye uyar:** sunucudan gelen SIP adresleri ve numaralar boşluk ya da kontrol karakteri içeriyorsa
  reddedilir; böylece sunucunun gönderdiği hiçbir şey bilgisayarın santrale gönderdiğine ekleme yapamaz. Bağlantısı bir
  dakika kopan bilgisayar, sunucu hattı yeniden kurana kadar santrali bırakır.
- **Bilgisayar ne alır:** ofis tarayıcısının eşleştirmesi (tek kullanımlık bir kod) ve masa telefonu hattı için komutlar;
  buna hattın SIP şifresi de dahildir ve yalnızca hat çalışırken bilgisayarın belleğinde tutulur. OpenAI anahtarını,
  ajanların talimatlarını, araçlarını, müşterileri ya da mesajları asla almaz: ses oturumu ve ajanların işi sunucuda kalır.
- **Bilgisayar nereye bağlanır:** yalnızca uygulamasında kayıtlı tek sunucu adresine (genel olarak güvenilen bir
  sertifikayla https). Başka bir adres için gelen eşleştirme yok sayılır.
- **Bağlantı:** bilgisayardan dışarı doğru (HTTPS üzerinden bir WebSocket); ofiste port açılmaz. Aramaların sesi bu
  bağlantıdan şifreli gider; ofis ağında, bilgisayar ile santral arasında, her masa telefonundaki gibidir (şifresiz).

## Tanılama (2.16.0'dan beri)

- **Kurulumda tutulan:** Lumate'in kaydettiği her hata türüne (istisnanın sınıfı) ve koddaki yerine (modül, fonksiyon,
  satır) göre günlük sayılır, bir hafta tutulur. Ne kayıt satırının metni ne de hatanın kendi sözleri tutulur: ikisi de
  bir isim, bir numara ya da bir mesajın sözlerini taşıyabilir.
- **OXS'e yalnızca bir tıklamayla gider:** kurulum yöneticisi (Sunucu sayfası) ya da bir şirketin sahibi veya yöneticisi
  (Settings → Status) önizlemeyi gördükten sonra **Send diagnostics to OXS**'e basar ve önizlemenin gösterdiği aynen
  gider. İçinde sürüm, sistem, her parçanın durumu (şirketler numarayla), o hata sayıları ve yöneticinin kendi notu
  vardır. İki taraf da her alanın biçimine bakar (bir durumun sözleri adres ya da satır sonu taşımaz; koddaki yer
  modül:fonksiyon:satır biçimindedir) ve OXS Cloud bu listenin dışındaki her şeyi reddeder; en çok 64 KB ve kurulum
  başına günde on. OXS'in destek çalışanları birini konsolda açar ve her açış OXS'in denetim kaydına girer; okunanlar
  90 gün, hepsi en geç 180 gün sonra silinir. OXS'in bir destek kutusu olduğunda tanılamanın geldiğini duyar, içeriğini
  değil.
- **OXS olmadan:** **Download file** aynı içeriği başka bir yoldan göndermek için verir.

## Lumate'i kuran kişi (2.16.0'dan beri)

Bir sunucuda ilk hesap sunucuyu yönetir. Şirketin kurulumunu bir yöneticiye bıraktığında ("Someone else") o şirketin
üyesi olmaz ve Lumate onu kurulum yöneticisi olarak da içeri almaz: yalnızca adını görür. Onun yeri Sunucu sayfasıdır
(durum, tanılama, güncellemeler, yedekler, lisans). Sunucunun kendisi yine onun elindedir; yedekleri ve diskteki verisi
de: kurulumu kimin yapacağını buna göre seçin. Devredilen ilk şirketin posta kutusu yöneticinindir; bu yüzden kurulumu
yapanın kendi parola sıfırlaması asla oradan gitmez: parolasını sunucuda sıfırlar.

## Veri

- **Konum:** her şey sunucunun veri biriminde (volume) ve WhatsApp işçisinin biriminde durur. Ofis tarayıcısının girişleri ofis bilgisayarında kalır.
- **Etkinlik günlüğü:** insanların ve ajanların yaptığı her değişiklik içindedir.
- **Kartlar, bir kişi silene kadar saklanır.** Ajanlar kartları Done ya da Declined sütununa taşır ve hiçbirini silmez. Bir sahip ya da yönetici kartı karttan siler; birlikte Lumate'in o kişi hakkında sakladıkları da silinir: geçmişi, konuşma dizisi ve altındaki görevler (belgeleri, randevuları ve arama listesindeki yerleri), onlarla yapılan aramalar (dökümleri), WhatsApp mesajları, onlarla ilgili bildirimler ve WhatsApp kopyaları, onlar hakkında sorulan LinkedIn değişiklikleri, dış sistemlerin (bir CRM) onlar hakkında gönderdikleri, aramalarından çıkarılan dersler ve karttaki dosyalar. Etkinlik günlüğü bunların olduğunu tutar, ama kişiyi adlandıran ayrıntıları tutmaz. Kişiden söz eden diğer görevler ve sohbetler kalır (ajanların oradaki çalışma kayıtlarıyla birlikte); ajanların hatırladıkları ve başka bir kartın ya da görevin de tuttuğu bir dosya da öyle. Aranmak istemeyen bir numara do-not-call listesinde kalır. Örnek müşteriler birlikte kaldırılır (Customers → ⋯).
- **Saklama süresi (Recruiting):** her ayın birinde Lumate, 12 aydır yeni bir şeyi olmayan reddedilmiş adayları bir kişinin silmesi için listeler (bkz. [Recruiting](/tr/docs/recruiting#how-long-candidates-are-kept)).
- **Yedekler:** bkz. [Operasyon](/tr/docs/operations#backups). Bir yedek müşteri verisi içerir; bu yüzden şifreli saklayın.